Xu hướng tự phát triển chip AI đang tăng tốc và không còn là sân chơi riêng của các tập đoàn công nghệ lớn. Sau Google, Amazon Web Services (AWS), ByteDance hay Alibaba, nhiều công ty phát triển mô hình AI như OpenAI, Anthropic cùng các startup Trung Quốc như DeepSeek và Z.ai cũng bắt đầu đẩy mạnh kế hoạch tự thiết kế chip để giảm phụ thuộc vào nhà cung cấp bên ngoài và tối ưu chi phí.

Trước đó, các ông lớn công nghệ tại Mỹ và Trung Quốc đã phát triển chip AI tùy biến nhằm chủ động hơn về hạ tầng tính toán. Gần đây làn sóng này tiếp tục lan sang nhóm công ty tập trung vào mô hình AI.

Trong số đó, OpenAI đang hợp tác với Broadcom để cùng phát triển một chip máy chủ suy luận AI có tên Jalapeno. Dự án nằm trong chiến lược giảm phụ thuộc vào chip Nvidia và tăng quyền kiểm soát đối với hạ tầng phần cứng.

OpenAI dự kiến đưa máy chủ Jalapeno đầu tiên vào vận hành vào cuối năm nay, trước khi mở rộng phạm vi sử dụng. Khác với các GPU chủ lực của Nvidia có thể xử lý cả huấn luyện lẫn suy luận, Jalapeno được tối ưu riêng cho tác vụ suy luận. Theo OpenAI, trong các thử nghiệm ban đầu, con chip này cho hiệu năng trên mỗi watt cao hơn đáng kể so với nhiều sản phẩm tiên tiến hiện nay.

Công ty cũng đang phát triển các rack máy chủ tùy biến, tích hợp Jalapeno cùng thiết bị mạng của Broadcom. Để triển khai hệ thống, OpenAI hợp tác với Celestica, doanh nghiệp chuyên về dịch vụ thiết kế thiết bị trung tâm dữ liệu có trụ sở tại Toronto.

Anthropic cũng đã bắt đầu quan tâm đến việc phát triển chip riêng. Theo The Information, vào đầu tháng 7, công ty đã khởi động những công việc ban đầu cho dự án chip AI nội bộ và thảo luận khả năng hợp tác sản xuất với Samsung Electronics.

Nguồn tin của The Information cho biết Anthropic hiện mới ở giai đoạn xác định định hướng cho con chip, bao gồm mục tiêu hiệu năng và cách tích hợp vào hệ thống máy chủ. Công ty đã làm việc với một số doanh nghiệp thiết kế chip, nhưng chưa bước sang giai đoạn thiết kế chi tiết, thử nghiệm hay sản xuất.

Tại Trung Quốc, các startup AI cũng không đứng ngoài xu hướng này. Reuters cho biết DeepSeek đang xem xét phát triển chip suy luận riêng để vận hành các mô hình sau khi quá trình huấn luyện hoàn tất.

Động thái này nhằm giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp chip bên ngoài như Nvidia và Huawei. Theo Reuters, DeepSeek đã làm việc với các đối tác sản xuất và bắt đầu tuyển kỹ sư để hỗ trợ dự án.

Một cái tên khác là Z.ai, công ty đang mở rộng hiện diện trên thị trường AI toàn cầu nhờ mô hình nguồn mở GLM-5.2. Theo The Information, doanh nghiệp này cũng đang cân nhắc tự thiết kế chip AI trong bối cảnh nhu cầu tính toán tăng mạnh, trong khi việc đảm bảo tài nguyên phần cứng ngày càng khó khăn do các hạn chế xuất khẩu của Mỹ.

Nguồn tin này cho biết Z.ai gần đây đã liên hệ với một số công ty thiết kế chip tại Trung Quốc để thăm dò khả năng phát triển bộ xử lý AI tùy biến, tối ưu cho việc vận hành mô hình của hãng. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận mới ở giai đoạn đầu và công ty vẫn chưa chọn được đối tác thiết kế.

Trước đó, Z.ai sử dụng kết hợp chip của Huawei, một số chip nội địa Trung Quốc khác và một phần chip Nvidia. Tháng 1 năm nay, công ty công bố một mô hình tạo ảnh được huấn luyện hoàn toàn bằng chip Huawei, và đây được xem là mô hình hình ảnh quy mô lớn đầu tiên được huấn luyện hoàn toàn trên chip nội địa Trung Quốc.

Dù vậy, chip Huawei cũng được đánh giá vẫn còn những giới hạn nhất định. The Information cho biết các nhà máy đúc chip tại Trung Quốc vẫn gặp khó trong việc tiếp cận thiết bị sản xuất tiên tiến dành cho chip Huawei do các biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ.

Bộ Thương mại Mỹ đã đưa Z.ai vào danh sách hạn chế liên quan đến mua sắm công nghệ. Theo The Information, nếu Z.ai thực sự triển khai dự án chip AI, nhiều khả năng công ty sẽ phải sản xuất tại các foundry trong nước.

Tuy nhiên, việc bị đưa vào danh sách hạn chế không đồng nghĩa các công ty Mỹ không thể sử dụng mô hình của Z.ai. Gần đây, Brian Armstrong, CEO Coinbase, cho biết trên X rằng ông đang thử nghiệm GLM-5.2 như một phần trong nỗ lực cắt giảm chi phí. Mô hình này hiện cũng có thể được sử dụng trên Oracle Cloud.