SpaceX đã đưa 260 vệ tinh Starlink tái nhập khí quyển trong vòng 6 tháng, từ tháng 12/2025 đến tháng 5/2026, trong khi vẫn tiếp tục kế hoạch mở rộng mạng vệ tinh lên tối đa 42.000 thiết bị ở quỹ đạo thấp.

Theo Gizmodo ngày 6/7 (giờ địa phương), thông tin trên được nêu trong báo cáo định kỳ 6 tháng về Starlink thế hệ 1 và thế hệ 2 mà SpaceX nộp cho Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) hôm 1/7.

Trong số 260 vệ tinh đã được cho rời quỹ đạo, có 176 vệ tinh thuộc thế hệ 1, còn lại là thế hệ 2. Cũng trong giai đoạn này, thêm 349 vệ tinh đã ngừng hoạt động và dự kiến sẽ tiếp tục được loại biên trong vài ngày hoặc vài tháng tới.

Với chòm sao hiện đã vượt 10.000 vệ tinh, việc cho các thiết bị rời quỹ đạo đang diễn ra thường xuyên. SpaceX cho biết khi vệ tinh gần cạn nhiên liệu và hết vòng đời khai thác, hãng sẽ hạ quỹ đạo có kiểm soát để chúng tự cháy rụi trong khí quyển.

Theo báo cáo, vệ tinh Starlink thế hệ 1 nặng khoảng 260-295 kg, trong khi thế hệ 2 có khối lượng khoảng 800-1.250 kg. Việc thu hồi các vệ tinh này gần như không khả thi về mặt kỹ thuật và kéo theo chi phí lớn, khiến phương án cho tái nhập khí quyển trở thành cách xử lý gần như tiêu chuẩn hiện nay.

Dù cách làm này hầu như không để lại mảnh vỡ rơi xuống mặt đất, nó vẫn làm dấy lên lo ngại về tác động đối với khí quyển. Một số nhà nghiên cứu đã kêu gọi bổ sung điều tra và siết quy định quản lý.

Báo cáo cũng đề cập đến tranh cãi quanh khung pháp lý hiện hành. FCC từ trước đến nay không đưa vệ tinh vào diện phải đánh giá môi trường, đồng thời đã chính thức đề xuất coi hoạt động vận hành vệ tinh là “hoạt động ngoài lãnh thổ” để loại khỏi phạm vi áp dụng của Đạo luật Chính sách Môi trường Quốc gia Mỹ. Đề xuất này hiện vẫn chưa được phê duyệt.

Về kế hoạch mở rộng, SpaceX tiếp tục theo đuổi mục tiêu triển khai tối đa 42.000 vệ tinh Starlink ở quỹ đạo thấp. Hồi tháng 1, công ty đã được phê duyệt bổ sung 7.500 vệ tinh thế hệ 2.

Ngoài ra, SpaceX cũng công bố kế hoạch cho trung tâm dữ liệu quỹ đạo “A1” với công suất tính toán 120 kW, đồng thời đang xây dựng cơ sở sản xuất “Gigasat” có tổng diện tích sàn 11 triệu foot vuông để phục vụ hoạt động chế tạo vệ tinh liên quan.

Một nội dung đáng chú ý khác trong báo cáo là hoạt động cơ động tránh va chạm. SpaceX cho biết hãng kích hoạt cơ động khi xác suất va chạm vượt ngưỡng 3/10 triệu. Theo công ty, mức này nghiêm ngặt hơn khoảng 100 lần so với ngưỡng 1/10.000 thường được nhắc đến như chuẩn chung của ngành.

Trong kỳ báo cáo, các vệ tinh Starlink thế hệ 1 đã thực hiện 65.137 lần cơ động tránh va chạm, còn thế hệ 2 là 142.015 lần. Tính bình quân trên mỗi vệ tinh, con số này tương đương khoảng 36 lần và 46 lần mỗi năm.

Báo cáo cũng ghi nhận một số trường hợp không thể rời quỹ đạo theo kế hoạch. Hai vệ tinh thế hệ 1 mang mã “Starlink-34343” và “Starlink-36253” gặp sự cố, được cho là liên quan đến lỗi phần cứng. SpaceX cho biết đã xác định được bộ phận gây lỗi và sẽ loại bỏ chi tiết này khỏi các thiết kế tiếp theo.

Ở dòng vệ tinh thế hệ 2, công ty cũng ghi nhận thêm hai sự cố có cùng nguyên nhân và dự kiến xử lý bằng cách điều chỉnh thiết kế.

Trong báo cáo, SpaceX kêu gọi các nhà khai thác vệ tinh khác công bố thông tin ở mức tương đương. Công ty nhấn mạnh rằng “chỉ nỗ lực của riêng chúng tôi không thể duy trì tính bền vững lâu dài của không gian”, đồng thời đề nghị mọi nhà khai thác phải công khai tình trạng vận hành của vệ tinh, bao gồm cả các doanh nghiệp được cấp phép ngoài Mỹ nhưng đang cung cấp dịch vụ tại thị trường Mỹ.

Khi Starlink tiếp tục mở rộng quy mô, tần suất vệ tinh rời quỹ đạo và số lần cơ động tránh va chạm dự kiến sẽ còn tăng, kéo theo tranh luận về minh bạch vận hành cũng như phạm vi áp dụng của các quy định môi trường.