Sự phổ biến nhanh của trí tuệ nhân tạo có thể khiến khoảng 15 triệu lao động Mỹ phải rời công việc hiện tại để chuyển sang vai trò khác, theo ước tính của Goldman Sachs. Tuy nhiên, tác động chính của AI được cho là nằm ở sự dịch chuyển lao động, thay vì gây ra làn sóng mất việc trên diện rộng.

Ngày 3/7 (giờ địa phương), Business Insider dẫn lời Joseph Briggs, người đứng đầu nhóm kinh tế gia toàn cầu tại Goldman Sachs Research, cho biết trong một podcast rằng AI có thể ảnh hưởng tới khoảng 9% lực lượng lao động Mỹ. Theo ông, tỷ lệ này tương đương khoảng 15 triệu người, tương đương quy mô dịch chuyển việc làm từng ghi nhận trong giai đoạn tái cấu trúc lao động do các làn sóng đổi mới công nghệ cuối thập niên 1990 và đầu những năm 2000.

Briggs nhấn mạnh con số trên không đồng nghĩa với việc số việc làm đó sẽ biến mất hoàn toàn. Theo ông, đây chủ yếu là nhóm lao động có thể phải rời vị trí hiện tại để chuyển sang lĩnh vực khác, phản ánh quá trình tái phân bổ lao động nhiều hơn là xóa sổ việc làm.

Ông cũng cho rằng ở những lĩnh vực tiếp nhận AI nhanh, tác động đã bắt đầu xuất hiện. Trong các ngành như công nghệ, tư vấn quản trị và thiết kế đồ họa, AI đang thay thế một phần đầu việc, kéo theo số lượng tuyển dụng mới mỗi tháng giảm khoảng 10.000-15.000 vị trí. Diễn biến này cho thấy AI hiện chủ yếu làm giảm nhu cầu tuyển dụng mới, thay vì trực tiếp thay thế hoàn toàn người lao động.

Dù vậy, Briggs nhận định về dài hạn, tiến bộ công nghệ nhiều khả năng vẫn tạo thêm việc làm. Ông cho biết trong 80 năm qua, khoảng 85% số việc làm tăng thêm là những vai trò mới xuất hiện nhờ phát triển công nghệ, và AI có thể lặp lại xu hướng này.

Briggs cũng viện dẫn tính linh hoạt cao của thị trường lao động Mỹ. Mỗi năm, nền kinh tế Mỹ tạo ra khoảng 30 triệu việc làm, đồng thời khoảng 29 triệu việc làm biến mất. Theo ông, trong một thị trường có mức luân chuyển lao động lớn như vậy, chỉ cần tốc độ tạo việc làm mới cao hơn 5% so với hiện tại cũng đủ hấp thụ phần lớn lao động bị dịch chuyển vì AI.

Ở chiều thận trọng hơn, một số ý kiến cho rằng tốc độ phổ cập AI trên thực tế có thể chậm hơn dự báo. Cũng trong podcast này, giáo sư Neil Thompson của Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT) lưu ý rằng năng lực của AI và khả năng triển khai vào hoạt động sản xuất - kinh doanh là hai vấn đề khác nhau. Để AI thực sự thay thế được công việc, doanh nghiệp còn phải đáp ứng nhiều điều kiện như quyền truy cập dữ liệu, yêu cầu về quyền riêng tư và chi phí vận hành. Vì vậy, ở các lĩnh vực chịu giám sát chặt như y tế, tốc độ ứng dụng có thể bị hạn chế.

Theo Thompson, phần lớn nghề nghiệp trong tương lai có thể chỉ bị tự động hóa một phần nhiệm vụ, thay vì biến mất hoàn toàn. Ông lấy ví dụ hệ thống định vị toàn cầu (GPS) đã thay thế công việc tìm đường của tài xế taxi, nhưng số lượng tài xế vẫn tăng. Theo cách nhìn này, AI giống một xu hướng có thể dự liệu trước hơn là một cú sốc bất ngờ đối với người lao động.

Nhận định trên được đưa ra trong bối cảnh thị trường lao động Mỹ gần đây có dấu hiệu chững lại. Số việc làm mới trong tháng 6 chỉ tăng 57.000, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng của thị trường. Dữ liệu tháng 4 và tháng 5 cũng đã bị điều chỉnh giảm tổng cộng 74.000 việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp hiện ở mức 4,2%, dù một phần diễn biến này được cho là liên quan đến việc tỷ lệ tham gia lực lượng lao động suy giảm.

Các chuyên gia cho rằng mức độ tác động của AI đối với thị trường lao động Mỹ sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tốc độ triển khai thực tế và khả năng tạo ra việc làm mới, thay vì chỉ nằm ở bản thân công nghệ. Biến động tuyển dụng theo từng ngành và các chỉ báo việc làm trong thời gian tới sẽ là cơ sở quan trọng để đánh giá liệu AI chỉ thúc đẩy điều chỉnh cơ cấu lao động theo hướng mềm hay có thể gây ra cú sốc lớn hơn đối với việc làm.