Gartner ngày 2/7 công bố báo cáo cho rằng Agentic AI sẽ làm thay đổi sâu sắc mô hình doanh thu và cục diện cạnh tranh trên thị trường phần mềm doanh nghiệp. Hãng nghiên cứu dự báo đến năm 2030, khoản chi tiêu ứng dụng doanh nghiệp trị giá tới 234 tỷ USD, tương đương khoảng 362 nghìn tỷ won, có thể nằm trong vùng tác động của xu hướng này.

Theo Gartner, con số trên tương đương khoảng 20% tổng chi tiêu SaaS cho ứng dụng doanh nghiệp vào năm 2030. Tác động này gắn với khái niệm “agentic arbitrage” - tức khoảng chênh giá trị được tạo ra khi các AI agent xử lý tác vụ trên nhiều hệ thống, thay vì để người dùng thao tác thủ công trên từng giao diện phần mềm như trước.

Ông George Brocklehurst, Phó chủ tịch kiêm chuyên gia phân tích của Gartner, nhận định Agentic AI đang làm thay đổi cấu trúc kinh tế của ngành phần mềm. Theo ông, các hệ thống agentic có thể bỏ qua những ứng dụng truyền thống vốn được xây dựng xoay quanh trải nghiệm người dùng, để cung cấp kết quả trực tiếp. Khi phần mềm dần trở nên “vô hình”, mối tương quan giữa số lượng người dùng và tăng trưởng doanh thu của nhiều nhà cung cấp phần mềm doanh nghiệp cũng suy yếu.

Gartner cho rằng sự thay đổi này sẽ kéo theo quá trình tái cấu trúc cách triển khai, định giá và tiêu thụ phần mềm. Ông Brocklehurst mô tả đây là bước ngoặt có thể viết lại cục diện phân mảnh hiện nay của thị trường SaaS, hiện tượng mà ông gọi là “Saaspocalypse”. Theo Gartner, đây không phải sự cáo chung của SaaS, mà là một giai đoạn chuyển hóa: SaaS sẽ không biến mất, nhưng sẽ tiến hóa sang một hình thái khác, đồng thời tạo ra cả rủi ro lẫn cơ hội cho doanh nghiệp đương nhiệm và các đối thủ mới.

Nhóm phân tích của Gartner cũng cho rằng AI agent đang làm thay đổi kỳ vọng của doanh nghiệp đối với phần mềm. Theo ông Brocklehurst, các doanh nghiệp sẽ không còn tập trung vào việc mua thêm công cụ hay bảng điều khiển mới, mà ưu tiên hiệu quả đầu ra. Việc chỉ bổ sung tính năng AI vào sản phẩm thường khiến chi phí tăng nhanh hơn mức cải thiện hiệu suất. Muốn khai thác AI hiệu quả hơn, doanh nghiệp cần những hệ thống có thể liên tục lưu giữ tri thức tích lũy và ngữ cảnh khách hàng.

Một số nhà cung cấp đã tung ra các giải pháp agentic hỗ trợ tự động hóa quy trình đầu cuối, điều phối giữa nhiều hệ thống, đồng thời duy trì ngữ cảnh khách hàng và tích lũy tri thức. Gartner cho rằng các giải pháp này có thể cải thiện kết quả kinh doanh và nâng ROI, nhưng thường đòi hỏi nguồn lực dịch vụ triển khai ở quy mô lớn.

Ông Brocklehurst cho biết khi các tổ chức sử dụng nhiều hệ thống Agentic AI hơn, giao diện người dùng sẽ không còn là yếu tố tạo khác biệt. Trong bối cảnh đó, thị phần của các nhà cung cấp SaaS đương nhiệm có thể bị bào mòn, trong khi các đối thủ mới có cơ hội vươn lên nhờ những nền tảng agentic không bị giới hạn trong một ngành dọc cụ thể.

Gartner nhấn mạnh rằng để duy trì năng lực cạnh tranh và nắm bắt cơ hội tăng trưởng, các nhà cung cấp phần mềm hiện nay cần chuyển từ mô hình tạo giá trị dựa trên giao diện sang mô hình tạo giá trị dựa trên kết quả. Hãng cũng khuyến nghị doanh nghiệp tích hợp các năng lực agentic vào khâu thực thi của sản phẩm để củng cố vị thế trong chuỗi giá trị, đồng thời không chỉ nắm giữ dữ liệu mà còn phải thu thập và duy trì tri thức theo từng khách hàng.