Tòa án Tối cao Mỹ vừa ra phán quyết mở rộng quyền bãi nhiệm của tổng thống đối với các ủy viên tại Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC). Động thái này được cho là sẽ giúp Tổng thống Donald Trump gia tăng ảnh hưởng lên hai cơ quan giữ vai trò then chốt trong quản lý tài sản số, đồng thời làm phức tạp thêm tiến trình đàm phán dự luật CLARITY tại Thượng viện.

Theo Decrypt (ngày 29/6, giờ địa phương), Tòa án Tối cao Mỹ đã bỏ phiếu với tỷ lệ 6-3, qua đó đảo ngược tiền lệ trước đây vốn chỉ cho phép tổng thống bãi nhiệm lãnh đạo các cơ quan quản lý độc lập trong những trường hợp hạn chế.

Vụ việc bắt nguồn từ tranh chấp liên quan đến quyết định bãi nhiệm Rebecca Slaughter, ủy viên đảng Dân chủ tại Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC). Tuy nhiên, tác động của phán quyết được đánh giá không dừng ở FTC mà còn có thể mở rộng sang các cơ quan độc lập khác như SEC và CFTC. Riêng Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) không thuộc phạm vi áp dụng.

Thay đổi lớn nhất sau phán quyết là tổng thống về thực chất có thể thay thế các ủy viên tại SEC và CFTC vào gần như bất kỳ thời điểm nào. Trước đó, hai cơ quan này vẫn được xem là duy trì một mức độ độc lập nhất định với chính giới. Nay, ảnh hưởng của nhánh hành pháp đối với bộ máy điều tiết được dự báo sẽ tăng mạnh.

Ngay sau phán quyết, ông Trump viết trên mạng xã hội rằng đây là “sự mở rộng quyền lực tổng thống lớn nhất trong 100 năm” và là “một quyết định mang tính cột mốc vào đúng thời điểm rất quan trọng”.

Phán quyết cũng thu hút sự chú ý vì xuất hiện đúng lúc Thượng viện Mỹ đang thảo luận dự luật CLARITY. Dự luật này nhằm thiết lập khuôn khổ cho cấu trúc thị trường tài sản số tại Mỹ và trao thẩm quyền giám sát rộng hơn đối với thị trường tiền mã hóa cho SEC và CFTC. Trước đó, phe Dân chủ tại Thượng viện cho rằng họ chỉ có thể ủng hộ dự luật nếu ông Trump cam kết bổ nhiệm nhân sự Dân chủ vào hai cơ quan này.

Dù từng nói vào tháng 12 năm ngoái rằng ông “cởi mở” với khả năng bổ nhiệm người của đảng Dân chủ, đến nay ông Trump vẫn chưa có động thái nhân sự liên quan. Hiện SEC chỉ còn ba ủy viên nghiêng về đảng Cộng hòa, trong khi vị trí dành cho phe Dân chủ vẫn để trống. CFTC cũng đang do một chủ tịch thuộc đảng Cộng hòa điều hành.

Trong bối cảnh đó, một số phân tích cho rằng phán quyết của Tòa án Tối cao có thể làm suy yếu hiệu quả của cơ chế kiểm soát lưỡng đảng mà phe Dân chủ theo đuổi. Ngay cả khi các ủy viên có khuynh hướng Dân chủ được bổ nhiệm, tổng thống vẫn có thể bãi nhiệm họ bất cứ lúc nào. Điều này khiến việc sử dụng cơ cấu nhân sự như một đòn bẩy đàm phán trở nên kém hiệu quả hơn.

Vì vậy, tiến trình thương lượng dự luật CLARITY tại Thượng viện được dự báo sẽ còn phức tạp hơn. Dự luật hiện đã bước vào giai đoạn lập pháp then chốt. Một số nguồn tin liên quan nhận định nếu văn bản không được thông qua trước đầu tháng 8, động lực lập pháp có thể suy giảm mạnh trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Lãnh đạo đảng Cộng hòa cũng giữ quan điểm sẽ thúc đẩy bỏ phiếu toàn thể vào tháng tới, bất kể có đạt được thỏa thuận với phe Dân chủ hay không.

Dù vậy, vấn đề nhân sự tại các cơ quan quản lý không phải trở ngại duy nhất. Phe Dân chủ còn yêu cầu bổ sung vào dự luật các điều khoản đạo đức nhằm hạn chế xung đột lợi ích liên quan đến các hoạt động kinh doanh tiền mã hóa có liên hệ với ông Trump, và xem đây là một điều kiện đàm phán quan trọng.

Giới trong ngành đánh giá phán quyết lần này có thể đẩy hệ thống quản lý tiền mã hóa tại Mỹ vào một giai đoạn tái định hình đồng thời cả về lập pháp lẫn quyền lực hành pháp.

Trong thời gian tới, giới quan sát sẽ dõi theo cách ông Trump sắp xếp nhân sự tại SEC và CFTC, cũng như khả năng dự luật CLARITY có được Thượng viện thông qua mà không cần đồng thuận lưỡng đảng hay không.