Chính phủ Mỹ gần đây đã cấm người nước ngoài tiếp cận hai mô hình trí tuệ nhân tạo mới nhất của Anthropic là Mythos và Fable. Động thái này làm dấy lên tranh cãi rằng những cảnh báo về rủi ro AI mà công ty liên tục nhấn mạnh đang trở thành cơ sở cho việc thắt chặt quản lý.

Theo Ars Technica ngày 22/6 (giờ địa phương), Financial Times (FT) đã phân tích các phát ngôn công khai trong năm nay của Anthropic và đối thủ OpenAI, qua đó cho thấy Anthropic nhấn mạnh đáng kể tới rủi ro AI cũng như nhu cầu siết quy định.

Phạm vi phân tích bao gồm thông cáo chính thức, bài đăng trên mạng xã hội và các bài viết quan điểm của Anthropic cùng CEO Dario Amodei. FT cho biết, trung bình cứ 1.000 từ, Anthropic sử dụng các cụm từ liên quan đến rủi ro, quy định và an toàn khoảng 5 lần, trong khi OpenAI và CEO Sam Altman chỉ ở mức 0,6 lần.

Tính từ đầu năm, Anthropic đã dùng từ “risk” 336 lần, “safeguard” 121 lần và “vulnerability” 128 lần. Ở phía OpenAI, các con số tương ứng là 30 lần, 33 lần và 10 lần.

Giới chính trị và ngành công nghệ cho rằng cách định hình thông điệp này trùng với quyết định quản lý gần đây của Washington. Tuần trước, Mỹ đã cấm người nước ngoài sử dụng Mythos và Fable của Anthropic với lý do liên quan đến an ninh quốc gia và an ninh mạng.

Đáng chú ý, Mythos, tâm điểm của tranh cãi, được giới thiệu là mô hình AI hiệu năng cao có khả năng phát hiện các lỗ hổng an ninh mạng nghiêm trọng. Trước đó, Anthropic viện dẫn lý do an toàn để chỉ cho phép một số cơ quan tại Mỹ được tiếp cận ở mức hạn chế. Công ty cũng được cho là đã trao đổi với giới chức Mỹ về phương án phát hành trước khi chính thức công bố mô hình.

Tuy nhiên, Anthropic cũng đối mặt với chỉ trích cho rằng công ty đã “phóng đại rủi ro” và vô tình tạo thêm lý do để cơ quan quản lý mạnh tay hơn. Yann LeCun, cựu nhà khoa học AI trưởng của Meta, viết trên mạng xã hội rằng lập luận về rủi ro AI của Amodei là “kích động nỗi sợ vô căn cứ”, đồng thời bình luận rằng đây là hệ quả do chính công ty tạo ra.

Sam Altman cũng từng nhắc đến Mythos trong một cuộc phỏng vấn podcast vào tháng 4. Ông mỉa mai rằng việc nói “chúng tôi đã tạo ra một quả bom và giờ định thả nó lên đầu bạn” là một chiến lược marketing khá khó hiểu.

Anthropic từ lâu được xem là một trong những công ty tiêu biểu thuộc nhóm đề cao an toàn AI. Ngay trước lệnh cấm, Amodei đăng một bài blog dài, cho rằng tốc độ phản ứng của cơ quan quản lý còn quá chậm, đồng thời cảnh báo AI có thể gây rủi ro thực sự đối với hệ thống tài chính, hạ tầng trọng yếu và an ninh quốc gia.

Dù vậy, một số ý kiến cho rằng chính những cảnh báo này đang bị dùng để hợp thức hóa sự can thiệp của chính phủ. David Sacks, cựu quan chức phụ trách chính sách AI của Mỹ, cho biết các đối tác đáng tin cậy từng đề xuất phương án vượt qua các biện pháp bảo vệ, nhưng Anthropic đã không coi trọng. Theo ông, vì vậy chính phủ cuối cùng buộc phải ban hành lệnh cấm.

Diễn biến trên xảy ra trong bối cảnh căng thẳng giữa chính phủ Mỹ và Anthropic leo thang. Hai bên đã công khai bất đồng về việc ứng dụng AI cho an ninh quốc gia và triển khai công nghệ giám sát. Hồi tháng 2, Bộ Quốc phòng Mỹ xếp Anthropic vào nhóm doanh nghiệp có rủi ro chuỗi cung ứng đối với an ninh quốc gia. Hiện hai bên đang tranh chấp pháp lý về tính hợp pháp của quyết định này.

Theo giới công nghệ, vụ việc không chỉ là vấn đề riêng của Anthropic mà còn có thể trở thành phép thử đầu tiên cho cách Mỹ sẽ kiểm soát các mô hình AI tiên tiến trong tương lai. Bên cạnh đó, việc Washington thúc đẩy mở rộng xuất khẩu chip AI tiên tiến nhưng đồng thời áp đặt hạn chế mạnh đối với quyền tiếp cận các mô hình AI hàng đầu cũng làm dấy lên tranh luận về tính nhất quán trong chính sách.

Các chuyên gia dự báo biện pháp này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến các cuộc thảo luận về kiểm soát công nghệ AI và khung quy định giữa Mỹ, châu Âu cùng các đồng minh chủ chốt.