Nhu cầu mua vàng của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đang ở mức cao kỷ lục, trong khi Bitcoin vẫn chưa giành được vị thế tương đương trong danh mục tài sản dự trữ quốc gia.

Theo khảo sát thường niên về dự trữ vàng của ngân hàng trung ương năm 2026 do World Gold Council công bố ngày 17/6 (giờ địa phương), 45% tổ chức tham gia cho biết họ dự kiến tăng nắm giữ vàng trong vòng một năm tới. Đây là tỷ lệ cao nhất kể từ khi khảo sát bắt đầu vào năm 2018, đồng thời cao hơn gấp đôi mức 20% ghi nhận năm 2020.

Khảo sát do YouGov thực hiện từ ngày 5/2 đến 19/5, với 76 tổ chức phản hồi, cũng là quy mô lớn nhất trong 9 năm triển khai. Phần lớn câu trả lời được gửi sau khi căng thẳng ở Trung Đông leo thang, qua đó phản ánh cách các cơ quan quản lý dự trữ điều chỉnh phân bổ tài sản trước rủi ro địa chính trị.

Kết quả khảo sát cho thấy vai trò của vàng trong dự trữ quốc gia đang được nhìn nhận theo hướng thực dụng hơn. Có 89% người tham gia dự báo tổng lượng vàng dự trữ toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong 12 tháng tới, thấp hơn mức 95% của năm trước. Tuy nhiên, ở tầm nhìn 5 năm, 83% cho rằng tỷ trọng vàng trong tổng tài sản dự trữ sẽ tăng, cao hơn mức 76% của kỳ khảo sát trước.

Điều này cho thấy các ngân hàng trung ương không còn xem vàng chủ yếu là tài sản nắm giữ mang tính truyền thống. Hơn 90% số đơn vị tham gia đánh giá vàng là công cụ phát huy hiệu quả trong khủng hoảng, và đây hiện là lý do quan trọng nhất để tiếp tục nắm giữ. Trong khi đó, tỷ lệ coi vị thế lịch sử của vàng là nền tảng chính đã giảm từ 62% xuống 46%, cho thấy vàng ngày càng được đánh giá cao ở chức năng phòng thủ thực tế.

Cùng với đó, triển vọng đối với USD cũng đang thay đổi. Có 74% tổ chức được hỏi dự báo tỷ trọng USD trong tài sản dự trữ sẽ giảm trong 5 năm tới. Theo World Gold Council, vàng hiện đã vượt trái phiếu Kho bạc Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới.

Ở chiều ngược lại, câu chuyện Bitcoin là “vàng số” vẫn chưa tạo được ảnh hưởng đáng kể trong khối ngân hàng trung ương. Dù từ lâu Bitcoin được một bộ phận thị trường xem là lựa chọn thay thế vàng nhờ tính khan hiếm, khả năng chuyển nhượng và không chịu kiểm soát trực tiếp của ngân hàng trung ương, khảo sát cho thấy lập luận này chưa thuyết phục được các cơ quan quản lý dự trữ quốc gia. Tỷ lệ tổ chức dự kiến giảm nắm giữ vàng trong vòng một năm tới chỉ vào khoảng 1%, và không có ngân hàng trung ương nào đặt Bitcoin ở vị thế tương đương với vàng.

Đánh giá về Bitcoin trên thị trường cũng vẫn còn chia rẽ. Tỷ phú đầu tư Ray Dalio hồi đầu năm cho rằng Bitcoin chưa thể đóng vai trò tài sản trú ẩn an toàn như kỳ vọng. Ông cũng lưu ý rằng sổ cái công khai của Bitcoin có thể bị truy vết, đồng nghĩa tài sản số này rốt cuộc vẫn có khả năng bị kiểm soát. Trong khi đó, Michael Saylor của Strategy phản biện rằng vàng thuộc thế giới tài sản vật lý, còn Bitcoin là tài sản số.

Yếu tố chính sách tiền tệ ngắn hạn cũng đang được theo dõi sát. Trong tuần này, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dự kiến đưa ra quyết định lãi suất đầu tiên dưới thời Chủ tịch mới Kevin Warsh, động thái có thể ảnh hưởng tới cả vàng lẫn Bitcoin trong ngắn hạn.

Dù vậy, tín hiệu nổi bật từ khảo sát năm 2026 vẫn là xu hướng tăng nắm giữ vàng và giảm dần tỷ trọng USD trong cơ cấu tài sản dự trữ. Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng và xu hướng giảm phụ thuộc vào đồng bạc xanh, vàng tiếp tục củng cố vị thế như một tài sản phòng thủ cốt lõi của ngân hàng trung ương.

Trong khi đó, Bitcoin dù thường được giới đầu tư cá nhân gọi là “vàng số” vẫn chưa được công nhận là tài sản có thể thay thế vàng trong hệ thống dự trữ quốc gia. Chừng nào việc tái phân bổ tài sản của ngân hàng trung ương vẫn xoay quanh vàng, Bitcoin sẽ còn cần thêm thời gian để bước vào nhóm tài sản dự trữ được chấp nhận ở cấp thể chế.