Satya Nadella, CEO Microsoft, cho rằng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong kỷ nguyên AI không nằm ở việc chọn được mô hình tốt nhất, mà ở khả năng xây dựng một vòng lặp học hỏi liên tục giữa con người và AI.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, Nadella nhấn mạnh làn sóng chuyển đổi AI hiện nay khác về bản chất so với các đợt số hóa trước đây. Nếu trước kia hệ thống số chủ yếu giúp nâng cao năng lực con người, thì nay mối quan hệ giữa con người và hệ thống số đang chuyển sang một vòng lặp học hỏi hai chiều. Theo ông, đây không đơn thuần là triển khai thêm công cụ mới, mà là thay đổi cách doanh nghiệp tích lũy tri thức và tạo lợi thế cạnh tranh.

Nadella cho rằng để thích ứng với thay đổi này, doanh nghiệp cần đồng thời mở rộng hai loại vốn. Một là human capital, gồm tri thức, khả năng phán đoán, quan hệ và sức sáng tạo của con người. Hai là AI capital, tức năng lực AI do chính doanh nghiệp xây dựng và sở hữu.

Ông cho biết khi năng lực AI tăng lên, giá trị của human capital không giảm mà ngược lại còn tăng cao hơn. Lý do là con người vẫn phải là bên đặt mục tiêu, kết nối tri thức giữa các lĩnh vực và nhận diện những mẫu hình quan trọng để AI có thể được định hướng đúng. Theo Nadella, điều doanh nghiệp cần làm là tạo ra một cấu trúc để human capital và AI capital gắn kết và cùng tăng trưởng.

“Có thể giao việc cho AI, thậm chí giao cả một vai trò công việc. Nhưng không thể giao việc học hỏi”, Nadella viết. Theo ông, tương lai của doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào việc con người và AI có thể tích lũy năng lực học hỏi chung đến đâu.

Nadella cũng nêu hướng triển khai cụ thể. Theo đó, doanh nghiệp cần chuyển các quy trình công việc nội bộ, tri thức chuyên ngành và các phán đoán tích lũy được thành hệ thống AI, đồng thời thiết kế để hệ thống càng được sử dụng càng cải thiện chất lượng. Ông cho rằng doanh nghiệp cần có cơ chế đánh giá nội bộ theo các tiêu chuẩn hiệu quả riêng, một môi trường học hỏi liên tục dựa trên dữ liệu công việc thực tế và một nền tảng tri thức giúp tri thức tổ chức luôn có thể được tra cứu. Theo Nadella, chính vòng lặp học hỏi này sẽ trở thành tài sản sở hữu trí tuệ mới của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, ông cũng cảnh báo về kịch bản chỉ một số ít mô hình AI hấp thụ toàn bộ tri thức của từng ngành và tiến tới thế độc quyền. Nadella nhắc lại làn sóng toàn cầu hóa trong thập niên 1990, khi outsourcing lan rộng và cuối cùng dẫn tới tình trạng rỗng hóa công nghiệp, đồng thời nhấn mạnh không nên lặp lại sai lầm đó trong kỷ nguyên AI.

Theo Nadella, xã hội sẽ không chấp nhận một cục diện mà chỉ một nhóm nhỏ công ty AI hưởng lợi, trong khi phần lớn doanh nghiệp lại bị khai thác tri thức tích lũy mà không nhận được phần giá trị tương xứng.

Thay vì chỉ nói đến “mô hình frontier”, Nadella nhấn mạnh cần xây dựng một “hệ sinh thái frontier”. Theo ông, điều quan trọng là tạo ra một hệ sinh thái nơi giá trị được lưu chuyển giữa các doanh nghiệp, các ngành và các quốc gia. Nadella cho rằng nền tảng phải giúp tạo ra nhiều giá trị hơn ngay trên chính nền tảng đó, và điểm cân bằng bền vững là mỗi doanh nghiệp đều có vòng lặp học hỏi riêng, đồng thời tích lũy song song human capital và AI capital.