Bitcoin đang đối mặt một trong những cuộc tranh cãi quản trị lớn nhất trong nhiều năm, khi đề xuất cải tiến BIP-110 làm dấy lên lo ngại về nguy cơ chia tách chuỗi. Tranh luận bùng lên trong bối cảnh mạng Bitcoin tiến gần mốc block 961.632, thời điểm đề xuất này thu hút sự chú ý đặc biệt từ thị trường.

Theo CryptoSlate ngày 11/6, BIP-110 đề xuất bổ sung một quy tắc đồng thuận mới nhằm giới hạn lượng dữ liệu phi tài chính có thể được đưa vào mỗi giao dịch. Đề xuất này chủ yếu nhắm vào các hình thức sử dụng như Ordinals và Runes, vốn cho phép ghi văn bản, hình ảnh hoặc token trực tiếp lên lớp cơ sở của Bitcoin.

Nhóm ủng hộ cho rằng biện pháp trên cần thiết để bảo vệ mục tiêu ban đầu của Bitcoin. Theo quan điểm này, dữ liệu phi tài chính đang chiếm quá nhiều không gian block, làm tăng chi phí vận hành các node và làm suy giảm vai trò của Bitcoin như một mạng thanh toán.

Nhà phân tích Bitcoin Luis Marcano nhận định nếu các node áp dụng BIP-110 bắt đầu từ chối những block chứa các inscription dữ liệu lớn, hashrate có thể dần nghiêng về chuỗi được thị trường định giá cao hơn.

Ở chiều ngược lại, phe phản đối cho rằng vấn đề lớn hơn không nằm ở nội dung sửa đổi, mà ở cách thúc đẩy thay đổi. Thông thường, các nâng cấp quan trọng của mạng Bitcoin được triển khai trên cơ sở đồng thuận rộng rãi từ giới đào coin. Tuy nhiên, BIP-110 lại đặt ngưỡng tín hiệu ở mức 55%, đồng thời còn tính đến phương án cưỡng chế ở cấp node ngay cả khi chưa nhận đủ ủng hộ từ thợ đào, qua đó làm gia tăng tranh cãi.

Từ đó, một số ý kiến bắt đầu nhắc đến khả năng mạng bị chia tách chuỗi. Adam Back, nhà phát triển Bitcoin đồng thời là CEO của Blockstream, cảnh báo BIP-110 không chỉ chưa chín muồi về mặt kỹ thuật mà còn có nguy cơ đẩy mạng vào một chuỗi thiểu số nếu bị áp đặt khi chưa có đồng thuận kinh tế đủ lớn.

Ông cũng bác bỏ việc so sánh với quá trình kích hoạt SegWit năm 2017. Theo Adam Back, vào thời điểm đó đã tồn tại sự đồng thuận rộng rãi trên toàn hệ sinh thái, từ nhà phát triển, thợ đào đến các doanh nghiệp hạ tầng, trong khi hiện nay mức độ ủng hộ như vậy vẫn chưa hình thành.

Jameson Lopp, nhà phát triển Bitcoin và chuyên gia an ninh, cũng lên tiếng chỉ trích đề xuất này. Ông cho rằng đây là một phản ứng thái quá nhân danh chống spam, có thể làm lỗi một số chức năng ví hoặc gây phát sinh rủi ro khi dịch chuyển tiền. Theo ông, hiệu quả thực tế cũng sẽ hạn chế vì người dùng vẫn có thể nhúng dữ liệu vào các trường giao dịch khác.

Tranh luận vì thế đã vượt ra ngoài phạm vi kỹ thuật để chạm tới câu hỏi về “tính trung lập” - một giá trị cốt lõi của Bitcoin. Phe phản đối lo ngại nguyên tắc xử lý mọi giao dịch hợp lệ có trả phí, bất kể nội dung, có thể bị xói mòn. Nếu tiền lệ chặn một số loại giao dịch được tạo ra, phạm vi kiểm duyệt sau này có thể tiếp tục mở rộng sang các giao dịch liên quan đến quyền riêng tư hoặc những giao dịch nhạy cảm về chính trị.

Trong khi đó, phe ủng hộ nhấn mạnh BIP-110 được thiết kế như một biện pháp tạm thời, chỉ áp dụng trong khoảng một năm. Dù vậy, phe phản đối phản biện rằng ngay cả một thay đổi ngắn hạn cũng có thể gây thêm xáo trộn cho hệ thống ví của doanh nghiệp và các đơn vị vận hành hạ tầng tiền mã hóa.

Trên thị trường, nhiều ý kiến cho rằng khả năng chuỗi chính của Bitcoin thực sự bị chia tách hiện vẫn chưa cao. Nhóm phân tích của sàn Bitfinex đánh giá đây giống một phép thử đối với cơ chế quản trị của Bitcoin hơn là một mối đe dọa chia tách chuỗi thực sự. Lý do là số lượng node ủng hộ BIP-110 hiện vẫn hạn chế, trong khi các pool đào lớn vẫn giữ quan điểm theo dõi thêm.

Dù vậy, khi thời điểm kích hoạt đến gần, giới đầu tư đang theo sát phản ứng của các đơn vị hạ tầng như sàn giao dịch và tổ chức lưu ký. Nếu một số node tiếp tục duy trì chuỗi riêng, các sàn giao dịch tập trung có thể tạm dừng nạp rút để ngăn replay attack và kiểm tra độ ổn định của chuỗi.

Giới trong ngành nhận định BIP-110 khó có thể làm lung lay vị thế kinh tế của Bitcoin trong ngắn hạn. Tuy nhiên, vụ việc này nhiều khả năng sẽ trở thành một phép thử quan trọng đối với cấu trúc ra quyết định và cơ chế quản trị của toàn bộ hệ sinh thái Bitcoin.