Startup nhiệt hạch của Mỹ Avalanche cho biết đã tạo ra plasma ở mức khoảng 11 triệu độ C trên một nguyên mẫu để bàn, tương đương nhiệt độ vùng lõi Mặt Trời. Đây được xem là một cột mốc kỹ thuật đáng chú ý trong lộ trình thương mại hóa điện nhiệt hạch.

Theo TechCrunch, Avalanche ngày 10/6/2026 công bố đã tạo thành công plasma siêu nóng cần thiết cho phản ứng nhiệt hạch trong một thí nghiệm gần đây.

Nhiệt hạch là công nghệ tạo năng lượng theo cơ chế của Mặt Trời, trong đó các hạt nhân nguyên tử nhẹ hợp nhất để giải phóng năng lượng rất lớn. Dù được xem là nguồn năng lượng sạch thế hệ mới, đến nay thế giới vẫn chưa có nhà máy điện nhiệt hạch nào vận hành thương mại.

Trước khi có thể thương mại hóa, ngành này vẫn phải giải quyết nhiều bài toán cốt lõi như nâng nhiệt độ plasma lên mức đủ cao, đạt mật độ hạt cần thiết và duy trì phản ứng trong thời gian đủ dài. Trong đó, việc đưa plasma vượt mốc 10 triệu độ C thường được xem là một ngưỡng kỹ thuật quan trọng để kích hoạt phản ứng nhiệt hạch.

Avalanche cho biết đã vượt ngưỡng này khi tạo ra plasma ở mức khoảng 11 triệu độ C, tương đương nhiệt độ tại lõi Mặt Trời.

Trong ngành nhiệt hạch, hiệu năng thường được đánh giá theo năng lượng hạt hơn là chỉ dựa vào nhiệt độ theo thang độ C. Một cột mốc được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm là từ 1 kilo-electron volt (keV) trở lên. Bob Mumgaard, CEO của Commonwealth Fusion Systems, từng nhận định rằng khi đạt 1 keV, “cả thế giới sẽ chú ý”.

Tuy nhiên, việc tạo ra plasma siêu nóng không đồng nghĩa đã tiến tới phát điện nhiệt hạch trên thực tế. Để tạo điện, công nghệ này không chỉ đòi hỏi nhiệt độ cao mà còn cần mật độ hạt đủ lớn và thời gian duy trì phản ứng đủ lâu. Nói cách khác, plasma phải đủ nóng, đủ đậm đặc và ổn định trong thời gian dài để phản ứng diễn ra liên tục và tạo ra lượng năng lượng lớn hơn phần năng lượng đầu vào.

Avalanche cũng nhấn mạnh kết quả lần này chưa đồng nghĩa với việc đạt “năng lượng thuần” (net energy gain). Theo công ty, thí nghiệm mới chủ yếu cho thấy thiết kế lò phản ứng cỡ nhỏ của họ đang đi đúng hướng để có thể kích hoạt phản ứng nhiệt hạch.

Cách tiếp cận của Avalanche khác với nhiều doanh nghiệp cùng ngành. Trong khi không ít startup theo đuổi các lò phản ứng cỡ lớn với mục tiêu công suất từ hàng chục đến hàng trăm megawatt (MW), Avalanche chọn phát triển hệ thống nhiệt hạch nhỏ, chi phí thấp. Công ty kỳ vọng nếu chế tạo được thiết bị phát điện nhiệt hạch quy mô nhỏ hơn, họ có thể cạnh tranh với máy phát diesel hoặc tua-bin khí tự nhiên.

Về chi phí phát triển, Avalanche cho biết tổng số vốn đã sử dụng để đạt giai đoạn hiện tại là dưới 50 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với nhiều công ty nhiệt hạch đã huy động hàng trăm triệu USD.

Tốc độ phát triển cũng là một lợi thế mà công ty nhấn mạnh. Thiết bị mới nhất của Avalanche, mang tên Genie, có lõi nhiệt hạch đường kính khoảng 5 inch. Công ty cho biết đã cải tiến thiết bị này hơn 25 lần kể từ mùa thu năm ngoái, nhờ kích thước nhỏ cho phép lặp lại thí nghiệm và điều chỉnh thiết kế nhanh hơn.

Dù vậy, quá trình kiểm chứng công nghệ vẫn đang ở giai đoạn đầu. Avalanche chưa công bố kết quả trên các tạp chí học thuật và cũng chưa trải qua phản biện đồng cấp. Thay vào đó, công ty cho biết kết quả đã được một nhà vật lý plasma tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) rà soát.

Theo giới chuyên môn, đây là bước tiến đáng chú ý, cho thấy tiềm năng của các thiết bị nhiệt hạch cỡ nhỏ. Tuy nhiên, những bài toán quan trọng như đạt mật độ plasma cần thiết, kéo dài thời gian duy trì phản ứng và chứng minh năng lượng thuần vẫn chưa được giải quyết.

Vì vậy, việc chiến lược nhiệt hạch cỡ nhỏ của Avalanche có thể dẫn tới phát điện thương mại hay không sẽ còn phụ thuộc vào các thí nghiệm tiếp theo cũng như các kết quả kiểm chứng độc lập trong thời gian tới.