Việc gia tăng sử dụng xe điện tại Trung Quốc có thể đã góp phần làm giảm đáng kể mức độ phơi nhiễm ô nhiễm không khí, đồng thời giúp ngăn tới 262.000 ca tử vong sớm. Theo nghiên cứu mới, xe điện đã góp phần cắt giảm các chất ô nhiễm độc hại như PM2.5 và oxit nitơ, từ đó cải thiện sức khỏe cộng đồng.

Theo TechRadar ngày 9/6/2026, một nhóm nghiên cứu tại Trung Quốc đã công bố kết quả đánh giá tác động của việc tăng tỷ lệ xe điện đối với chất lượng không khí và sức khỏe người dân.

Các tác giả cho biết việc người tiêu dùng chuyển sang xe điện đã làm giảm lượng khí thải CO và oxit nitơ (NO2) từ các phương tiện dùng động cơ đốt trong và xe hybrid. Tác động này đặc biệt rõ tại các khu vực đô thị, nơi mật độ phương tiện cao hơn.

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu quan sát từ vệ tinh và so sánh điều kiện thực tế trong bối cảnh xe điện phát triển với một kịch bản giả định không có xe điện. Kết quả cho thấy nồng độ CO giảm khoảng 30%, trong khi PM2.5 giảm khoảng 23% khi tỷ lệ xe điện tăng lên.

Theo nhóm nghiên cứu, chất lượng không khí được cải thiện đã góp phần làm giảm số ca tử vong liên quan đến các bệnh chính do ô nhiễm không khí gây ra, gồm ung thư phổi, bệnh hô hấp, đột quỵ và bệnh tim mạch. Tính lũy kế, xe điện có thể giúp tránh tối đa 262.000 ca tử vong sớm, với hàng nghìn trường hợp được ngăn chặn mỗi năm.

Nghiên cứu cũng được xem là một minh chứng cho lợi ích sức khỏe mà chính sách thúc đẩy xe điện của Trung Quốc có thể mang lại. Trong nhiều năm qua, nước này đã triển khai các gói trợ cấp và chính sách hỗ trợ trị giá hàng chục tỷ USD để phát triển ngành xe điện, qua đó thúc đẩy tăng trưởng của các hãng như BYD và Geely Auto. Theo nghiên cứu, hơn một nửa số xe mới bán ra tại Trung Quốc trong năm ngoái là xe điện.

Tuy nhiên, lợi ích từ xe điện không phân bổ đồng đều giữa các khu vực. Tại đô thị, mức giảm oxit nitơ và bụi mịn thể hiện rõ hơn, trong khi các vùng nông thôn và thành phố quy mô vừa, nhỏ ghi nhận cải thiện hạn chế hơn. Nguyên nhân được cho là xuất phát từ chênh lệch về tỷ lệ sử dụng xe điện, hạ tầng sạc và thu nhập giữa các địa phương.

Nhóm tác giả đánh giá kết quả này là “đáng khích lệ nhưng cần được diễn giải thận trọng”. Dù tác động tích cực lên chất lượng không khí là rõ ràng, các đô thị lớn với khả năng mua xe mới cao hơn và mức độ tiếp cận hạ tầng sạc tốt hơn vẫn là nơi hưởng lợi nhiều nhất.

Tranh luận về hiệu quả môi trường của xe điện hiện vẫn tiếp diễn. Một số ý kiến cho rằng dù xe điện không phát thải tại ống xả, ô nhiễm có thể chỉ dịch chuyển sang khâu phát điện nếu nguồn điện sạc chủ yếu đến từ nhiên liệu hóa thạch. Trên thực tế, tính đến tháng 4 năm nay, khoảng 55% tổng sản lượng điện của Trung Quốc vẫn đến từ điện than.

Vì vậy, các chuyên gia cho rằng để tối đa hóa hiệu quả môi trường, việc mở rộng xe điện cần đi cùng quá trình khử carbon trong lĩnh vực điện lực. Trung Quốc hiện thúc đẩy gia tăng tỷ trọng điện mặt trời, điện gió và thủy điện nhằm hướng tới mục tiêu trung hòa carbon.

Theo giới công nghiệp, nghiên cứu này cho thấy xe điện không chỉ giúp giảm phát thải carbon mà còn có thể tạo ra lợi ích cụ thể đối với sức khỏe và y tế công cộng. Tuy nhiên, do hiệu quả còn phụ thuộc vào cơ cấu nguồn điện và mức độ chênh lệch hạ tầng giữa các vùng, nhiều ý kiến cho rằng quá trình chuyển đổi năng lượng cần được triển khai theo hướng cân bằng hơn.