TechRadar ngày 5/6 đưa tin chiến dịch “Spiderweb” (Operation Spiderweb) của Ukraine đang được xem là một trong những đòn tấn công bằng drone đáng chú ý nhất từ trước đến nay, sau khi huy động 117 drone đánh vào 5 căn cứ không quân trên lãnh thổ Nga và gây hư hại cho 41 máy bay quân sự.

Theo phía Ukraine, tổng thiệt hại ước tính vào khoảng 7 tỷ USD. Mục tiêu ở xa nhất là căn cứ Belaya tại Đông Siberia, cách lãnh thổ Ukraine khoảng 4.300 km.

Khâu chuẩn bị cho chiến dịch kéo dài 18 tháng. Các drone được đưa vào Nga dưới dạng linh kiện, lắp ráp tại chỗ, sau đó giấu trong các cabin di động đặt trên xe tải và kích hoạt từ xa thông qua mạng di động của Nga. Cách triển khai này nhằm giảm tối đa nguy cơ lộ diện của lực lượng tham gia vận hành tại địa phương.

Chiến dịch cũng cho thấy sức nặng của các đòn tấn công bất đối xứng. Việc một lượng lớn tài sản quân sự giá trị cao có thể bị uy hiếp bởi các drone chi phí thấp đang khiến nhiều quốc gia, kể cả những nước không trực tiếp tham gia xung đột, phải rà soát lại năng lực phòng thủ.

Một số chuyên gia quân sự ví đây là “Trân Châu Cảng” của Nga. Theo họ, cú sốc lớn nằm ở chỗ các drone giá rẻ có thể gây thiệt hại cho những khí tài trị giá hàng tỷ USD với chi phí rất thấp.

Mỹ cũng đang theo dõi sát diễn biến này. Quân đội Mỹ hiện vận hành 4.790 cơ sở quân sự trên toàn cầu, trong đó có 824 căn cứ chủ chốt trong nước, cùng 11 tàu sân bay duy trì năng lực triển khai thường trực.

Dù Washington đang đưa vào sử dụng các hệ thống chống drone dựa trên laser, vi sóng và tác chiến điện tử (EW), đồng thời tăng cường các nhà chứa kiên cố, giới phân tích cho rằng từng biện pháp đơn lẻ sẽ không đủ khi drone ngày càng nhỏ hơn và thông minh hơn. Theo đánh giá này, việc điều chỉnh học thuyết phòng thủ là khó tránh khỏi.

Bài học cốt lõi từ chiến dịch Spiderweb là khu vực nằm bên trong tuyến phòng thủ cũng không còn là vùng an toàn tuyệt đối. Phần lớn hệ thống phòng thủ quân sự lâu nay được xây dựng trên giả định mối đe dọa đến từ bên ngoài. Tuy nhiên, chiến dịch này đã phá vỡ tiền đề đó khi drone được đưa vào nội địa, lắp ráp rồi tấn công từ bên trong.

Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng chỉ mở rộng trang bị chống drone là chưa đủ. Các đề xuất được đưa ra bao gồm siết kiểm soát vật tư và nhân sự ra vào căn cứ, ngăn nguy cơ bị lợi dụng từ mạng viễn thông dân sự, cũng như phân tán việc bố trí các tài sản quân sự giá trị cao.

Trong bối cảnh một chiếc drone giá rẻ có thể đối đầu với máy bay quân sự trị giá hàng trăm triệu USD, chiến dịch của Ukraine cho thấy ưu thế quân sự không còn được đảm bảo chỉ bằng quy mô tài sản.