Các bộ phận tài chính đang đẩy nhanh ứng dụng AI, nhưng giới giám đốc tài chính vẫn giữ thái độ thận trọng trước xu hướng mở rộng công nghệ khi thiếu cơ chế kiểm soát. Theo các CFO, AI có thể cải thiện hiệu quả vận hành, song rất khó được triển khai ở quy mô lớn nếu quản trị và quản lý rủi ro không theo kịp.

TechRadar ngày 1/6 (giờ địa phương) dẫn ý kiến từ các CFO và lãnh đạo phụ trách tài chính tại Anh và Ireland cho biết họ đều nhìn nhận AI là công cụ giúp nâng năng suất và hỗ trợ ra quyết định. Tuy nhiên, phần lớn lo ngại rằng các cơ chế tuân thủ, kiểm toán và kiểm soát dữ liệu hiện chưa bắt kịp tốc độ triển khai công nghệ.

Lo ngại này cũng được phản ánh trong một nghiên cứu gần đây của Nexas.AI. Khảo sát cho thấy 43% tổ chức tài chính quy mô lớn vẫn chưa có khung quản trị rủi ro AI. Điều đó cho thấy AI đang được tích hợp nhanh trên toàn tổ chức, trong khi các bộ phận tài chính chưa có đủ công cụ để giám sát và xác thực kết quả.

Khoảng trống nói trên có thể kéo theo rủi ro pháp lý lẫn rủi ro vận hành. Trong lĩnh vực tài chính, nơi mọi nghiệp vụ gắn chặt với chuẩn mực kế toán, kiểm soát nội bộ và kiểm toán độc lập, việc không thể giải thích hoặc truy vết kết quả do AI tạo ra có thể làm gia tăng nguy cơ tổn hại uy tín.

Hiện nay, AI trong tài chính chủ yếu được dùng cho các tác vụ có mức độ rủi ro tương đối thấp. Những mảng ứng dụng phổ biến gồm chốt sổ cuối tháng, công việc hành chính, đối soát, trích xuất dữ liệu từ tài liệu, gán mã giao dịch và tự động hóa các khâu kết nối trong quy trình tài chính. Cách tiếp cận phổ biến là giao cho AI xử lý các công việc lặp lại, trong khi các quyết định tài chính quan trọng và trách nhiệm cuối cùng vẫn do con người đảm nhiệm.

Các lãnh đạo tài chính cũng nhấn mạnh một số yêu cầu cốt lõi trước khi mở rộng AI, gồm tính minh bạch, khả năng kiểm toán, quản trị dữ liệu, quản lý rủi ro và tuân thủ quy định. Nếu một công cụ AI không đáp ứng các tiêu chí này, nguy cơ vi phạm chuẩn mực kế toán hoặc phát sinh sai sót trong vận hành sẽ tăng lên. Với một ngành chịu giám sát chặt chẽ, hệ thống AI cần bảo đảm khả năng giải trình và xác định rõ trách nhiệm.

Vì vậy, thay vì triển khai ồ ạt, một số tổ chức tài chính đang ưu tiên lựa chọn các hệ thống phù hợp với yêu cầu pháp lý và kiểm soát nội bộ. Mức độ cảnh giác với những công cụ AI không thể truy vết hoặc kiểm chứng kết quả cũng tăng lên. Trọng tâm ứng dụng AI vì thế đang chuyển từ tốc độ sang khả năng kiểm soát.

Dù vậy, các CFO bác bỏ nhận định cho rằng AI sẽ thay thế nhân sự tài chính. Tự động hóa ở các đầu việc lặp lại, rủi ro thấp có thể gia tăng, nhưng vai trò của đội ngũ tài chính nhiều khả năng sẽ chuyển trọng tâm sang phân tích, phán đoán, giám sát và xây dựng chiến lược.

AI được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng trong ngành tài chính. Tuy nhiên, hiệu quả thôi là chưa đủ để công nghệ này đi sâu vào hoạt động cốt lõi. Theo các CFO, chỉ những hệ thống đáp ứng yêu cầu về kiểm soát, khả năng kiểm toán và tuân thủ mới có thể được áp dụng rộng rãi trong bộ phận tài chính.