Hàn Quốc sẽ triển khai cơ chế xác thực khuôn mặt khi đăng ký thuê bao di động từ tháng 7, dù trên thị trường vẫn còn nhiều ý kiến lo ngại. Các đại lý nhìn nhận biện pháp này có thể giúp ngăn chặn tình trạng đăng ký thuê bao gian lận và thuê bao rác, nhưng cũng cảnh báo gánh nặng vận hành và rủi ro liên quan đến dữ liệu sinh trắc học có thể dồn về tuyến bán lẻ.

Bộ Khoa học và ICT Hàn Quốc cho biết sẽ áp dụng chính thức cơ chế xác thực khuôn mặt khi đăng ký thuê bao từ tháng 7. Chính sách này ban đầu dự kiến có hiệu lực từ ngày 23/3, song sau phản ứng từ ngành, thời gian thử nghiệm đã được kéo dài thêm khoảng ba tháng.

Ngay từ khi được công bố, việc đưa xác thực khuôn mặt vào quy trình đăng ký thuê bao đã gây tranh cãi. Chương trình thí điểm được triển khai từ tháng 12 năm ngoái, nhưng nhiều điểm bán phản ánh tỷ lệ xác thực thành công thấp và hệ thống thiếu ổn định. Với các nhà mạng MVNO, nơi tỷ trọng bán hàng qua kênh không trực tiếp khá lớn, một số ý kiến cho rằng việc để khách hàng tự thực hiện quy trình sẽ làm tăng bất tiện.

Không chỉ doanh nghiệp, các cơ quan liên quan cũng đã lên tiếng. Ngày 13/3, Ủy ban Nhân quyền Quốc gia khuyến nghị Bộ Khoa học và ICT Hàn Quốc thận trọng xem xét lại chính sách bắt buộc xác thực khuôn mặt khi đăng ký thuê bao. Cơ quan này cho rằng dữ liệu sinh trắc học là loại thông tin khó khắc phục hậu quả nếu bị rò rỉ, vì vậy cần có căn cứ pháp lý rõ ràng và bảo đảm quyền lựa chọn của chủ thể dữ liệu.

Sau đó, Bộ Khoa học và ICT Hàn Quốc đã lùi thời điểm triển khai. Ngày 20/3, một tuần sau khuyến nghị của Ủy ban Nhân quyền Quốc gia, bộ này quyết định gia hạn thử nghiệm đến hết ngày 30/6, đồng thời cho biết đã tổng hợp ý kiến từ ba nhà mạng lớn, Hiệp hội MVNO và Hiệp hội Phân phối Viễn thông Di động.

Trong thời gian thử nghiệm bổ sung, cơ quan quản lý tập trung rà soát các phương án thay thế. Những lựa chọn được đưa vào thử nghiệm gồm xác thực bằng mã PIN trên ứng dụng giấy tờ định danh di động do Bộ Nội vụ và An toàn cung cấp, xác minh qua video, các hình thức sinh trắc học khác như vân tay và mống mắt, cùng phương án xác thực tài khoản ngân hàng.

Khả năng tiếp tục hoãn triển khai từng được nhắc đến sau khi Ủy ban Bảo vệ Thông tin Cá nhân cũng đưa ra khuyến nghị. Ngày 27/5, ủy ban này đã thông qua nghị quyết đề nghị Bộ Khoa học và ICT Hàn Quốc khắc phục các điểm chưa phù hợp, cho rằng biện pháp bảo vệ trong toàn bộ quy trình thu thập, sử dụng, lưu trữ và hủy dữ liệu sinh trắc học vẫn chưa đầy đủ. Cơ quan này cũng nêu rõ rằng theo pháp luật hiện hành, căn cứ pháp lý để sử dụng dữ liệu khuôn mặt như một phương thức định danh trong quy trình đăng ký thuê bao vẫn chưa thực sự rõ ràng.

Dù vậy, Bộ Khoa học và ICT Hàn Quốc vẫn giữ nguyên mốc triển khai vào tháng 7. Tại cuộc gặp báo chí nhân dịp tròn một năm chính phủ ra mắt hôm 29/5, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Khoa học và ICT Hàn Quốc Bae Kyung-hoon cho biết kế hoạch thử nghiệm đến ngày 30/6 đã được xác định từ trước, qua đó bác bỏ đồn đoán về việc lùi lịch. Ông Choi Woo-hyuk, người đứng đầu Văn phòng Mạng lưới Bảo mật Thông tin, cũng nói cơ quan này đang trao đổi với doanh nghiệp về nhiều phương án thay thế và tái khẳng định mốc áp dụng từ tháng 7.

Theo Bộ Khoa học và ICT Hàn Quốc, cơ chế xác thực khuôn mặt có thể giúp giảm tình trạng đăng ký thuê bao gian lận. Việc sử dụng danh tính của người khác để mở thuê bao phục vụ lừa đảo qua điện thoại, smishing và phát tán thuê bao rác vẫn tiếp diễn, nên cần siết chặt khâu xác minh ngay từ bước kích hoạt.

Bộ này cũng cho rằng trong bối cảnh hoạt động đăng ký thuê bao từ xa và tình trạng mạo danh trong mạng lưới phân phối vẫn tồn tại, việc chỉ kiểm tra giấy tờ tùy thân là chưa đủ. Trước các lo ngại về bảo mật, cơ quan quản lý từng giải thích rằng hệ thống chỉ đối chiếu ảnh trên giấy tờ với hình ảnh khuôn mặt theo thời gian thực để xác nhận trùng khớp, đồng thời dữ liệu sinh trắc học phục vụ xác thực sẽ không được lưu trữ hay quản lý riêng.

Tuy nhiên, giới phân phối cho rằng phần lớn áp lực triển khai có thể rơi vào các đại lý bán lẻ. Các điểm bán không chỉ phải hướng dẫn thêm bước xác thực, mà còn phải xử lý các trường hợp lỗi hệ thống hoặc xác thực thất bại. Nếu phát sinh sự cố, hoặc khách hàng không muốn cung cấp dữ liệu sinh trắc học, nguy cơ chậm kích hoạt và gia tăng khiếu nại là điều khó tránh khỏi.

Chủ tịch Hiệp hội Phân phối Viễn thông Di động Toàn quốc Yeom Gyu-ho cho biết ông đồng tình với định hướng tăng cường xác minh để giảm thuê bao rác, nhưng bày tỏ lo ngại lớn về lỗi xác thực và khả năng phát sinh xung đột với người tiêu dùng. Theo ông, cần có thêm giải pháp để hạn chế bất tiện cho khách hàng.

Một nguồn tin khác trong ngành viễn thông nhận định chỉ riêng việc kéo dài thời gian đăng ký thuê bao cũng có thể khiến mức độ phàn nàn tăng lên. Nguồn tin này cho rằng ngay cả khi có phương án thay thế, tính thông suốt trong vận hành vẫn cần được kiểm chứng, trong khi người dùng chưa quen với quy trình mới có thể mất thêm thời gian để hiểu và thực hiện. Vì vậy, chính phủ cần rà soát kỹ các điều kiện vận hành trước khi áp dụng.

Ngoài ra, trách nhiệm khi phát sinh sự cố vẫn chưa được phân định rõ. Nếu xác thực khuôn mặt thất bại hoặc quy trình xác thực thay thế khiến việc kích hoạt bị chậm, phản ứng của người dùng nhiều khả năng sẽ dồn về các kênh bán lẻ. Trong trường hợp xảy ra trục trặc trong quá trình xác thực, trách nhiệm giữa nhà mạng, đại lý và đơn vị vận hành hệ thống xác thực hiện vẫn chưa được làm rõ.

Trong ngành viễn thông, nhiều ý kiến cho rằng cần cụ thể hóa hơn các tiêu chuẩn vận hành trước khi chính thức áp dụng. Một nguồn tin trong ngành nói cần xây dựng chi tiết quy trình xử lý để tránh đẩy gánh nặng quá mức xuống tuyến đầu; nếu quy trình xử lý lỗi và phạm vi trách nhiệm vẫn không rõ ràng, tình trạng hỗn loạn ở giai đoạn đầu triển khai sẽ rất khó tránh khỏi.