Sự phổ biến nhanh của các mô hình AI chi phí thấp, cùng xu hướng siết chặt chi tiêu tại doanh nghiệp, đang gây áp lực lên tham vọng IPO với mức định giá cao của OpenAI và Anthropic.

Ngày 20/5 (giờ địa phương), OpenAI và Anthropic đều được thị trường định giá trên 80 tỷ USD. Tuy nhiên, khi khách hàng doanh nghiệp ngày càng đặt nặng bài toán hiệu quả chi phí thay vì chỉ theo đuổi hiệu năng, lợi thế định giá của hai công ty này có thể bị thu hẹp.

Trong mùa công bố kết quả kinh doanh gần đây, chi phí AI bắt đầu ảnh hưởng rõ hơn đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Meta, Shopify, Spotify và Pinterest đều cho biết chi phí AI, đặc biệt là chi phí suy luận, đang tạo áp lực lên biên lợi nhuận.

Khảo sát của CloudZero cho thấy 45% doanh nghiệp trong năm 2025 chi hơn 100.000 USD mỗi tháng cho AI, tăng mạnh so với mức 20% cùng kỳ năm trước. Theo đánh giá của Artificial Analysis, chi phí của nhóm mô hình hiệu năng cao lần lượt ở mức 4.811 USD với Anthropic Claude 4 và 3.357 USD với OpenAI ChatGPT. Trong khi đó, DeepSeek ở mức 1.071 USD, Kimi là 948 USD và Zhipu GLM là 544 USD. Với cùng một tác vụ, Claude đắt gần gấp 9 lần so với mô hình Trung Quốc rẻ nhất.

Ở chiều ngược lại, các mô hình chi phí thấp đang thu hẹp nhanh khoảng cách với nhóm mô hình frontier về hiệu năng. Phiên bản preview của mô hình V4 do DeepSeek công bố tháng trước cho thấy kết quả tương đương hoặc tiệm cận các mô hình mới nhất của OpenAI, Anthropic và Google trong các bài đánh giá về lập trình, tác vụ agent và tri thức. Trong 4 tháng gần đây, Moonshot, Xiaomi và Zhipu cũng lần lượt tung ra các mô hình ở mặt bằng tương tự.

Cách doanh nghiệp triển khai AI cũng đang thay đổi. CEO Databricks Ali Ghodsi cho biết mô hình “advisor model” ngày càng phổ biến: doanh nghiệp ưu tiên các mô hình mã nguồn mở chi phí thấp cho phần lớn tác vụ, và chỉ chuyển sang mô hình frontier của OpenAI hoặc Anthropic khi thực sự cần.

Dữ liệu từ OpenRouter cho thấy tỷ lệ sử dụng các mô hình Trung Quốc đã tăng từ khoảng 1% trong năm 2024 lên hơn 60% vào tháng 5 năm nay. Trong khi đó, Figma đang bán các tính năng giúp khách hàng cắt giảm 20-30% lượng token sử dụng.