Hạ viện Mỹ đang xem xét dự luật thu phí hằng năm đối với xe điện và xe hybrid sạc điện (PHEV), với mức tối đa 130 USD cho xe điện. Đề xuất này được đưa ra để bù đắp phần hụt thu từ thuế nhiên liệu liên bang, song cũng làm bùng lên tranh cãi về tính công bằng trong việc chia sẻ chi phí hạ tầng đường bộ.

Ngày 18/5 (giờ địa phương), InsideEVs đưa tin Hạ viện Mỹ đang thảo luận dự luật Build America 250 Act, trong đó đề xuất thu phí hằng năm đối với xe điện và PHEV.

Theo dự thảo, chủ xe điện sẽ phải nộp 130 USD mỗi năm, còn PHEV là 35 USD mỗi năm. Riêng mức phí với xe điện dự kiến tăng thêm 5 USD mỗi năm từ 2029, hướng tới mốc 150 USD.

Nhóm ủng hộ dự luật cho rằng đây là vấn đề công bằng trong đóng góp cho hạ tầng giao thông. Chủ tịch Ủy ban Giao thông và Hạ tầng Hạ viện Mỹ Sam Graves nói chủ xe điện cũng cần đóng góp phần tương xứng cho việc sử dụng đường bộ.

Hiện thuế nhiên liệu liên bang tại Mỹ ở mức 18,3 cent/gallon và là nguồn tài chính phục vụ công tác bảo trì, sửa chữa đường bộ và cao tốc trên cả nước. Do không sử dụng xăng, xe điện trên thực tế không đóng khoản thuế này.

Theo đánh giá của Quốc hội Mỹ, khi tỷ lệ xe điện tiếp tục tăng, nguồn thu cho hạ tầng giao thông dựa vào thuế nhiên liệu có thể bị suy giảm. Vì vậy, phí hằng năm được đưa ra như một giải pháp để bù khoảng trống ngân sách.

Tuy nhiên, đề xuất này vấp phải phản ứng mạnh từ doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Catherine Garcia thuộc Sierra Club cho rằng dự thảo là “một loại thuế vô trách nhiệm” áp lên người dùng xe điện và PHEV. Bà nhận định đề xuất này không xử lý tận gốc tình trạng thiếu hụt của Quỹ tín thác cao tốc, nhưng lại có thể làm chậm quá trình phổ cập phương tiện giao thông sạch.

Albert Gore, đại diện Hiệp hội Vận tải Không phát thải (ZETA), cũng nói ông đồng tình với mục tiêu duy trì sức khỏe tài chính của Quỹ tín thác cao tốc, nhưng cho rằng cách làm này là một hình thức đánh thuế mang tính trừng phạt, gây bất lợi quá mức cho người lái xe điện.

Tranh cãi còn đến từ việc so sánh với mức thuế nhiên liệu hiện nay. Theo khảo sát của tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Consumer Reports, số thuế nhiên liệu liên bang mà một tài xế thông thường phải trả trong một năm vào khoảng 70-90 USD. Nếu dự luật được thông qua, chi phí mà chủ xe điện phải gánh có thể cao hơn mức trung bình của xe sử dụng động cơ đốt trong.

Một số ý kiến cũng cho rằng cơ chế thu phí cố định không phản ánh đúng mức độ sử dụng đường bộ. Những người đi lại ít, như người cao tuổi hoặc người chỉ dùng xe làm phương tiện thứ hai, vẫn phải trả mức như nhau, trong khi các phương tiện vận hành với tần suất cao như xe giao hàng, robotaxi hay xe dịch vụ gọi xe lại có thể được hưởng lợi tương đối.

Trên thực tế, nhiều bang tại Mỹ đã áp dụng phí đăng ký riêng đối với xe điện. Michigan thu 267 USD với xe điện và 113 USD với PHEV trong năm 2026. New Jersey thu 270 USD khi đăng ký xe điện, trong đó một phần được áp dụng theo cơ chế nộp trước. Nếu cộng thêm khoản phí ở cấp liên bang, chi phí sở hữu xe điện có thể tiếp tục tăng.

Dù vậy, dự luật vẫn còn phải trải qua nhiều bước trước khi có hiệu lực, gồm trình chính thức, được Hạ viện và Thượng viện thông qua, rồi Tổng thống ký ban hành. Nhóm soạn thảo đặt mục tiêu hoàn tất quy trình lập pháp trước ngày 30/9, thời điểm luật hiện hành về nguồn lực giao thông hết hạn.

Theo giới quan sát, cuộc tranh luận lần này không chỉ dừng ở câu chuyện thuế phí, mà còn là phép thử đối với cách Mỹ cân bằng giữa mục tiêu mở rộng xe điện và yêu cầu đảm bảo nguồn lực cho hạ tầng đường bộ.