Tại Mỹ, ngày càng nhiều bệnh nhân mang theo các hình ảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra đến phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ và da liễu. Xu hướng này đang đẩy kỳ vọng về ngoại hình lên cao, đồng thời buộc bác sĩ phải giải thích rõ hơn về giới hạn can thiệp cũng như các tiêu chuẩn an toàn y khoa.

Theo Business Insider, ngày 16/5 (giờ địa phương), ChatGPT, các công cụ tạo ảnh bằng AI và ứng dụng dùng bộ lọc đang trở thành yếu tố mới chi phối các buổi tư vấn thẩm mỹ. Thay vì chỉ tham khảo ảnh người nổi tiếng hay ảnh trên tạp chí như trước đây, nhiều bệnh nhân nay mang đến những gương mặt và cơ thể được AI “thiết kế” theo mong muốn.

Bác sĩ da liễu Rachel Westbay tại New York cho biết bà từng bất ngờ khi xem một bức ảnh AI do bệnh nhân mang tới vào đầu năm nay. Trong ảnh, đôi môi được làm quá lớn so với tổng thể khuôn mặt, còn đôi mắt bị phóng đại theo phong cách giống búp bê.

Theo Westbay, những hình ảnh như vậy giống như một yêu cầu mang tính tưởng tượng hơn là mục tiêu có thể đạt được trong thực tế. Bà lưu ý ảnh AI thường không phản ánh đúng cấu trúc khuôn mặt, đặc điểm chủng tộc hay sự cân đối tổng thể của từng người.

Giới chuyên môn cho rằng khoảng cách giữa kỳ vọng của bệnh nhân và kết quả thực tế đang ngày càng nới rộng. Một khảo sát do Beth Israel Deaconess Medical Center công bố năm ngoái cho thấy những người từng dùng AI để chỉnh sửa ảnh có xu hướng đặt kỳ vọng cao hơn đáng kể đối với kết quả phẫu thuật thẩm mỹ.

Steven Williams, Chủ tịch Hiệp hội Phẫu thuật Thẩm mỹ Mỹ, cho biết ông đã gặp nhiều bệnh nhân mang ảnh AI đến tư vấn cho các thủ thuật như nâng ngực, chỉnh dáng cơ thể hay nâng mũi. Theo ông, điều quan trọng là phải giúp bệnh nhân hiểu rằng phẫu thuật luôn có giới hạn thực tế, còn việc tạo ra một bức ảnh thì dễ hơn rất nhiều.

Williams nói hình ảnh trên màn hình có thể được tạo ra gần như theo ý muốn, nhưng cơ thể con người không thể vượt ra ngoài cấu trúc giải phẫu và các ngưỡng an toàn sinh lý.

Sự chênh lệch giữa kỳ vọng và thực tế bộc lộ rõ trong quá trình tư vấn. Dana Jenkins, 60 tuổi, người đang chuẩn bị căng da mặt, cho biết bà đã nhập kế hoạch can thiệp lên ChatGPT để tạo ảnh mô phỏng diện mạo sau phẫu thuật.

Kết quả là một khuôn mặt với làn da mịn đến mức không có lỗ chân lông và đường viền hàm sắc nét hơn hẳn thực tế. Jenkins nói bà cảm thấy nhẹ nhõm khi được bác sĩ giải thích rằng kết quả như trong ảnh AI gần như không thể tái tạo ngoài đời thật, và thừa nhận đó không phải là hình ảnh thực tế.

Bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ Sachin Shridharani tại Manhattan cũng kể về một bệnh nhân ngoài 70 tuổi mang ảnh AI tới phòng khám và yêu cầu có vẻ ngoài trẻ như cháu gái mình. Dù ông đã giải thích rằng không thể đưa gương mặt quay lại trạng thái thời trẻ, bệnh nhân này vẫn không thay đổi mong muốn.

Theo các bác sĩ, trong nhiều buổi tư vấn, họ phải giải thích cho bệnh nhân rằng hình ảnh tham chiếu có thể đã qua bộ lọc, một số dáng mũi dù đẹp trên ảnh nhưng có thể ảnh hưởng đến chức năng hô hấp, hoặc một số vòng eo đơn giản là không phù hợp với cấu trúc cơ thể thực tế.

Williams nhấn mạnh cơ thể con người không phải đất sét để có thể nắn theo mọi yêu cầu. Với phẫu thuật thẩm mỹ, bác sĩ vẫn phải ưu tiên bảo vệ chức năng sinh lý và sự an toàn của toàn bộ hệ cơ quan.

Theo giới chuyên môn, chuẩn ngoại hình do AI tạo ra thực chất là sự nối dài của “văn hóa bộ lọc” từng phổ biến trước đó. Nếu trước đây bệnh nhân mang ảnh từ tạp chí thời trang đến phòng khám, thì gần đây những hình ảnh ấy dần được thay bằng ảnh đã chỉnh sửa trên mạng xã hội và ảnh do AI tạo ra.

Một khảo sát do Hiệp hội Phẫu thuật Tạo hình và Tái tạo Khuôn mặt Mỹ công bố năm 2019 cho thấy 72% bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ vùng mặt từng gặp bệnh nhân muốn can thiệp để trông đẹp hơn khi chụp ảnh selfie. Xu hướng này, thường được gọi là “Snapchat dysmorphia”, nay kết hợp với AI tạo sinh và càng làm kỳ vọng của bệnh nhân trở nên mạnh hơn.

Tuy nhiên, giới y khoa không nhìn AI hoàn toàn theo hướng tiêu cực. Bác sĩ phẫu thuật tái tạo Justin Sacks thuộc Trường Y University of Washington cho biết ông đang sử dụng các công cụ AI trong khám chữa bệnh như một phương tiện hỗ trợ hồ sơ số, đồng thời tin rằng về lâu dài AI có thể hữu ích trong mô phỏng y khoa dưới sự dẫn dắt của bác sĩ.

Ông lấy ví dụ trong phẫu thuật tái tạo cho bệnh nhân ung thư vú, nếu có thể hiển thị theo thời gian thực kết quả phản ánh dung tích túi silicone hoặc độ che phủ của mô mềm, bác sĩ sẽ dễ giải thích hơn cho bệnh nhân và giúp họ điều chỉnh kỳ vọng sát thực tế hơn.

Trong bối cảnh đó, các bác sĩ cho rằng điều quan trọng không chỉ là xem bệnh nhân mang đến hình ảnh gì, mà còn là họ kỳ vọng điều gì từ ca phẫu thuật. Williams cho biết ông thường hỏi bệnh nhân mong muốn đạt được điều gì sau can thiệp. Nếu họ xem phẫu thuật như con đường để có việc làm mới, mối quan hệ mới hoặc thay đổi địa vị xã hội, đó có thể là dấu hiệu đáng lo ngại.

Theo giới chuyên môn, ảnh AI có thể là điểm khởi đầu cho cuộc trao đổi giữa bác sĩ và bệnh nhân, nhưng quyết định y khoa cuối cùng vẫn phải dựa trên tính khả thi và tiêu chuẩn an toàn. AI tạo sinh đang mở rộng nguồn tham chiếu trong tư vấn thẩm mỹ, song đồng thời cũng đặt ra bài toán mới cho bác sĩ: kiểm soát và điều chỉnh những kỳ vọng phi thực tế.