Gartner ngày 13/5 (giờ địa phương) công bố kết quả khảo sát về chiến lược nhân sự AI, đồng thời cảnh báo trước năm 2027, một nửa số doanh nghiệp không xây dựng được chiến lược nhân sự AI toàn diện có thể để đối thủ hút mất lực lượng AI chủ chốt.

Theo hãng nghiên cứu này, lao động AI sẽ có xu hướng dịch chuyển sang những doanh nghiệp không chỉ triển khai AI, mà còn ưu tiên đầu tư nâng cao năng lực cho đội ngũ.

Trong quý I/2026, Gartner thực hiện “Khảo sát thị trường lao động toàn cầu” tại 40 quốc gia với 12.004 nhân viên và quản lý, nhằm đánh giá tác động của AI đến công việc, tâm lý người lao động và mức độ sẵn sàng của lực lượng lao động.

Swagatham Basu, Giám đốc phân tích cấp cao mảng nhân sự tại Gartner, cho biết nhiều lãnh đạo đang nhầm lẫn giữa các bước tiếp cận cơ bản hoặc những chỉ số triển khai AI với một cuộc chuyển đổi thực chất. Theo ông, “ảo tưởng về năng lực” đang che khuất rủi ro và làm xói mòn lợi tức đầu tư (ROI).

Gartner cũng cho biết mức độ sẵn sàng về chiến lược vẫn ở mức thấp. Khảo sát thực hiện vào tháng 12/2025 với 197 CEO và lãnh đạo doanh nghiệp cấp cao cho thấy chỉ 27% đơn vị có chiến lược AI toàn diện. Tỷ lệ đánh giá lực lượng lao động của doanh nghiệp thực sự sẵn sàng cho AI chỉ đạt 20%.

Gartner nêu ra 4 điểm doanh nghiệp cần lưu ý để AI tạo ra giá trị thực.

Thứ nhất, việc đo hiệu quả AI chỉ bằng lượng thời gian tiết kiệm được có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ giá trị cốt lõi. Trong khảo sát quý I/2026, 19% nhân viên cho biết họ không tiết kiệm được thời gian nhờ AI. Gartner cho biết nhóm sử dụng AI thành thạo trong nhiều nhiệm vụ có năng suất cao gấp 2 lần, chất lượng công việc cao gấp 2,3 lần và khả năng cải thiện quy trình cao hơn 3,2 lần. Vì vậy, thay vì chỉ theo dõi tỷ lệ triển khai, doanh nghiệp nên áp dụng “chỉ số ROI thực”, tập trung vào độ sâu và mức độ đa dạng trong cách sử dụng AI.

Thứ hai, phần lớn nhân viên ưu tiên công cụ AI cá nhân hơn là công cụ do doanh nghiệp cung cấp. Diana Sanchez, Giám đốc phân tích cấp cao mảng nhân sự tại Gartner, cho biết 88% nhân viên được cấp công cụ AI của doanh nghiệp vẫn sử dụng thêm AI cá nhân cho công việc. Theo bà, nhóm dùng song song AI cá nhân và AI doanh nghiệp có hiệu quả tiết kiệm thời gian cao hơn 1,7 lần so với nhóm chỉ dùng AI doanh nghiệp. Tuy nhiên, điều này cũng làm gia tăng rủi ro dữ liệu và nguy cơ thất thoát nhân sự chủ chốt. Gartner khuyến nghị CIO và CHRO phối hợp cải thiện trải nghiệm người dùng đối với công cụ AI trong doanh nghiệp, đồng thời giảm tình trạng “shadow AI”.

Thứ ba, lợi ích từ AI chưa lan tỏa tới phần lớn nhân viên. Gartner ghi nhận 73% người dùng AI có năng suất cao là quản lý hoặc lãnh đạo cấp điều hành. Trong khi đó, nhóm trực tiếp đảm nhiệm phần lớn đầu việc có thể tự động hóa lại chưa được đào tạo hoặc hướng dẫn đầy đủ về cách sử dụng AI. Gartner khuyến nghị CHRO cung cấp công cụ và chương trình đào tạo được thiết kế riêng cho cấp quản lý, nhằm nâng cao năng lực tích hợp AI vào công việc hằng ngày.

Thứ tư, nỗi lo AI thay thế việc làm đang làm chậm tốc độ triển khai. Basu cho biết những nhân viên có góc nhìn tích cực về AI có khả năng thuộc nhóm năng suất cao cao hơn 3,4 lần. Ông nhấn mạnh rằng sự tự tin vào vai trò hiện tại và tương lai của bản thân, cùng với truyền thông minh bạch, liên tục về cách sử dụng AI và tác động của công nghệ này đến việc làm, là động lực then chốt để thúc đẩy triển khai theo hướng tích cực.