Chính phủ Hàn Quốc đang gia tăng sức ép thúc đẩy tài chính bao trùm, từ mở rộng tín dụng cho người thu nhập thấp đến đẩy nhanh xử lý các khoản nợ quá hạn kéo dài. Diễn biến này khiến giới ngân hàng lo ngại gánh nặng đối với chất lượng tài sản, chi phí dự phòng và an toàn vốn sẽ tăng lên.

Ngày 13/5, các tổ chức tài chính đã thống nhất bán các khoản nợ do Evergreen First Special Purpose Securitization Company (Evergreen) nắm giữ. Đây là bước đi tiếp theo sau khi Tổng thống Lee Jae-myung chỉ trích gay gắt thông lệ truy đòi nợ kéo dài, gọi đó là “tài chính cướp bóc nguyên thủy”.

Cùng ngày, Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (FSC) triệu tập cuộc họp khẩn để bàn phương án xử lý các khoản nợ quá hạn kéo dài mà Evergreen đang nắm giữ. Với sự tham gia của các cổ đông và đơn vị quản lý tài sản của Evergreen, các bên thống nhất sẽ sớm bán toàn bộ danh mục này cho Quỹ Saedoyak. Phần dư nợ không thuộc diện tiếp nhận của quỹ cũng sẽ được chuyển nhượng cho KAMCO trong thời gian sớm nhất nhằm chấm dứt hoạt động truy đòi kéo dài.

Theo FSC, khi Quỹ Saedoyak mua lại các khoản nợ, hoạt động truy đòi sẽ được dừng ngay. Các khoản nợ của nhóm dễ tổn thương, như người nhận trợ cấp sinh hoạt cơ bản, sẽ được xóa mà không cần thẩm định riêng lẻ. Cơ quan này cũng cho biết sẽ rà soát toàn diện các công ty chứng khoán hóa khác đang nắm giữ nợ quá hạn kéo dài theo mô hình tương tự Evergreen.

Gần đây, Chính phủ Hàn Quốc và cơ quan quản lý tài chính liên tục yêu cầu hệ thống ngân hàng tăng cường tài chính bao trùm. Nhà chức trách cũng thúc đẩy mở rộng cho vay đối với nhóm khách hàng có điểm tín dụng trung bình và thấp, qua đó làm gia tăng áp lực thực thi chính sách lên các ngân hàng. Tại các cuộc họp nội các và trên mạng xã hội, Tổng thống Lee Jae-myung nhiều lần nhấn mạnh cần tăng tính công ích của khu vực tài chính. Văn phòng Tổng thống cũng công khai chỉ trích cơ cấu cho vay quá thiên về nhóm khách hàng tín dụng cao và nêu nhu cầu mở rộng khả năng tiếp cận tài chính.

Trong bối cảnh đó, FSC đã công bố kế hoạch thành lập tổ công tác thúc đẩy tài chính bao trùm ngay trong tháng này. Tổ công tác dự kiến sẽ thảo luận các biện pháp cải cách mang tính cấu trúc trên toàn thị trường, bao gồm cải tổ hệ thống chấm điểm tín dụng, mở rộng cho vay đối với nhóm tín dụng trung bình - thấp và thiết kế lại các chương trình tài chính chính sách dành cho người thu nhập thấp.

Nguồn cung tài chính chính sách cho người thu nhập thấp nhiều khả năng cũng sẽ tiếp tục được mở rộng. Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc (FSS) đã đặt mục tiêu cung ứng sản phẩm Saehuimang Holssi của khối ngân hàng năm nay ở mức 5.100 tỷ won, tăng 20% so với năm trước. Tuy nhiên, trước yêu cầu tăng cường tài chính bao trùm, gần đây xuất hiện thông tin về khả năng không chỉ nâng chỉ tiêu mà còn điều chỉnh lại cơ cấu phân bổ vốn theo hướng tập trung hơn vào nhóm tín dụng thấp. Theo giới tài chính, điều đó cho thấy áp lực mở rộng trên thực tế vẫn đang tiếp diễn.

Saehuimang Holssi là một trong những sản phẩm tài chính chính sách tiêu biểu tại Hàn Quốc. Đây là khoản vay tín chấp không cần bảo lãnh dành cho người vay có thu nhập thấp và điểm tín dụng thấp. Từ khi ra mắt năm 2010 đến cuối năm ngoái, chương trình này đã cung cấp hơn 42 nghìn tỷ won cho khoảng 2,93 triệu người.

Gánh nặng đối với an toàn tài chính đang tăng lên

Điểm khiến giới ngân hàng lo ngại là việc mở rộng tài chính bao trùm có thể gây sức ép trực tiếp lên lợi nhuận và chất lượng tài sản. Trong và ngoài ngành đã xuất hiện ý kiến cho rằng các chương trình tài chính bao trùm có thể bị đẩy sang cuộc đua thành tích. Khi cơ quan quản lý xem xét xây dựng hệ thống đánh giá tổng hợp hiệu quả tài chính bao trùm theo từng ngân hàng, áp lực thực hiện chính sách được cho là đang ngày càng lớn hơn.

Đặc biệt, nếu tỷ trọng cho vay đối với nhóm tín dụng trung bình - thấp tăng nhanh, khả năng tỷ lệ nợ quá hạn đi lên là điều khó tránh khỏi.

Trên thực tế, tỷ lệ nợ quá hạn của sản phẩm Saehuimang Holssi tại khối ngân hàng vào cuối năm ngoái chỉ quanh mức 1%. Dù vậy, giới tài chính cho rằng nếu tỷ trọng người vay có mức tín dụng thấp hơn tiếp tục tăng, rủi ro nợ xấu có thể phình ra nhanh chóng. Khi cơ cấu khách hàng nghiêng quá mạnh về nhóm tín dụng thấp, gánh nặng trích lập dự phòng của ngân hàng cũng sẽ tăng theo.

Lo ngại về tính bền vững của cơ chế tài chính chính sách dành cho người thu nhập thấp cũng đang gia tăng. Chính phủ và đảng cầm quyền hiện thúc đẩy việc thành lập “Quỹ ổn định tài chính cho người thu nhập thấp” nhằm bảo đảm nguồn vốn ổn định. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng tốc độ gia tăng nghĩa vụ thanh toán thay đang quá nhanh.

Trong khi tỷ lệ thu hồi của các sản phẩm chủ lực như Haeptsal Loan 15 và chương trình bảo lãnh đặc biệt dành cho nhóm tín dụng thấp nhất chỉ ở mức một chữ số đến đầu ngưỡng 10%, quy mô thanh toán thay phát sinh hằng năm đã lên tới hàng nghìn tỷ won. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng phần lỗ từ tài chính chính sách đang được chuyển sang các tổ chức tài chính, qua đó có thể đẩy chi phí tài chính của người vay thông thường tăng lên.

Tỷ lệ nợ quá hạn tại các ngân hàng thương mại lớn của Hàn Quốc cũng đang có xu hướng tăng trong thời gian gần đây. Môi trường lãi suất cao kéo dài, cộng với tác động từ đà giảm tốc kinh tế, đang làm gia tăng rủi ro nợ xấu ở mảng cho vay hộ gia đình và chủ doanh nghiệp cá thể. Nhiều ý kiến trong ngành cho rằng việc mở rộng tài chính bao trùm là cần thiết, nhưng phải đi kèm với lộ trình phù hợp và cơ chế quản trị rủi ro chặt chẽ.

Một đại diện trong ngành tài chính cho biết tiếng nói kêu gọi khu vực tài chính thực hiện trách nhiệm xã hội đang ngày càng lớn hơn. Tuy nhiên, người này cũng nói thêm rằng dù đồng tình với định hướng hỗ trợ nhóm dễ tổn thương, gánh nặng thực tế mà các ngân hàng phải chịu trên nhiều mặt đang tăng dần.