SpaceX đang điều chỉnh chiến lược khai thác đội tên lửa khi giảm dần vai trò của Falcon 9 trong hoạt động phóng và chuyển trọng tâm sang Starship. Theo giới phân tích, đây là bước đi nhằm mở rộng năng lực cho các dự án dài hạn như thám hiểm Mặt Trăng - Sao Hỏa, Starlink thế hệ mới và hạ tầng dữ liệu trong không gian, hơn là dấu hiệu cho thấy Falcon 9 gặp vấn đề về hiệu năng.

Theo Ars Technica ngày 6/5 (giờ địa phương), SpaceX gần đây đã thay đổi định hướng vận hành hạ tầng phóng tại Florida và California, qua đó đẩy nhanh quá trình chuyển sang mô hình ưu tiên Starship.

Falcon 9 chưa bị loại bỏ, nhưng tốc độ tăng số vụ phóng đã bắt đầu chững lại. Năm 2024, SpaceX lập kỷ lục với 165 vụ phóng chỉ riêng Falcon 9, cao hơn đáng kể so với 134 vụ phóng gộp của Falcon 9 và Falcon Heavy trong năm 2024, cũng như 96 vụ phóng của dòng Falcon trong năm 2023.

Tuy nhiên, Chủ tịch SpaceX Gwynne Shotwell cho biết hồi đầu năm nay rằng số vụ phóng Falcon trong năm 2026 sẽ vào khoảng 140-145. Theo bà, khi Starship đi vào vận hành đầy đủ, số vụ phóng của Falcon sẽ giảm dần.

Thay đổi này thể hiện rõ nhất tại Cape Canaveral, bang Florida. Trước đây, SpaceX thường xuyên phóng Falcon 9 từ hai địa điểm gồm bệ LC-39A tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy của NASA và bệ SLC-40 tại Căn cứ Lực lượng Vũ trụ Cape Canaveral.

Hiện bệ LC-39A đang được chuyển đổi thành cơ sở phóng chuyên cho Starship. Trong thời gian tới, địa điểm này sẽ không còn được luân phiên sử dụng cho Falcon 9 và chỉ được dùng hạn chế cho một số nhiệm vụ Falcon Heavy khi cần thiết.

Trên thực tế, SpaceX gần đây đã nối lại các vụ phóng Falcon Heavy tại đây sau khoảng một năm rưỡi gián đoạn.

Hoạt động của hệ thống hạ cánh ngoài khơi cũng đang được điều chỉnh. SpaceX đã dừng khai thác một trong hai drone ship từng được bố trí tại Florida.

Con tàu này dự kiến sẽ được dùng để vận chuyển Starship cùng tầng đẩy Super Heavy, được sản xuất tại nhà máy ở Texas, sang Florida.

Song song đó, SpaceX đang xây dựng cơ sở sản xuất Starship thứ hai tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy. Công ty cũng thúc đẩy kế hoạch bắt đầu các chuyến bay Starship từ Florida ngay cả trước khi nhà máy này hoàn tất.

Trong khi đó, trọng tâm phóng vệ tinh Starlink đang dần chuyển sang Căn cứ Lực lượng Vũ trụ Vandenberg ở California. SpaceX được cho là sẽ triển khai phần lớn các vụ phóng Starlink tại đây, nơi một bệ phóng có thể hoạt động với tần suất 3-4 ngày/lần.

Tính từ đầu năm đến nay, hơn một nửa tổng số vụ phóng của SpaceX diễn ra tại Vandenberg, tăng mạnh so với mức dưới 40% của năm 2024. Nếu xu hướng này tiếp tục, Vandenberg có thể trở thành căn cứ phóng lớn nhất của SpaceX.

Dù vậy, vai trò của Falcon 9 chưa biến mất. Khi khả năng ISS tiếp tục hoạt động ít nhất đến năm 2032 ngày càng rõ ràng, Falcon 9 và tàu vũ trụ Dragon được dự báo vẫn sẽ là phương tiện chủ lực của Mỹ trong mảng vận tải vũ trụ có người lái trong những năm tới.

Lực lượng Vũ trụ Mỹ cũng được cho là sẽ còn phụ thuộc đáng kể vào Falcon 9 và Falcon Heavy đến tận thập niên 2030.

Trong khi đó, Starship được kỳ vọng mở rộng vai trò trong mảng vệ tinh cỡ lớn và hạ tầng không gian thế hệ mới. SpaceX dự kiến ưu tiên dùng Starship để phóng phiên bản Starlink nâng cấp, sau đó phục vụ việc xây dựng các nút trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo và các sứ mệnh đổ bộ Mặt Trăng của NASA.

Đặc biệt, các sứ mệnh thám hiểm Mặt Trăng đòi hỏi nhiều đợt phóng tiếp nhiên liệu lặp lại trong không gian, khiến mô hình khai thác Starship ở quy mô lớn được xem là yếu tố then chốt.

Giới công nghiệp đánh giá động thái lần này mang tính tái phân bổ danh mục phóng hơn là thu hẹp Falcon 9. Theo đó, Falcon 9 sẽ tập trung vào vận tải có người lái và các nhiệm vụ an ninh quốc gia, trong khi Starship đảm nhiệm vệ tinh siêu lớn và hạ tầng không gian thế hệ mới.