Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, cho rằng oracle hiện là khâu rủi ro lớn nhất của các thị trường dự đoán phi tập trung. Theo ông, độ an toàn của mô hình này không chỉ nằm ở cơ chế giao dịch on-chain mà còn phụ thuộc trực tiếp vào cách hệ thống xác định kết quả cuối cùng của một sự kiện.

Theo Cryptopolitan, trong bài đăng trên X ngày 6/5 (giờ địa phương), Buterin nói rằng yếu tố quyết định với thị trường dự đoán không phải cấu trúc giao dịch, mà là độ tin cậy của oracle - bộ phận dùng để xác nhận điều gì thực sự đã xảy ra.

Về bản chất, thị trường dự đoán cho phép người dùng đặt cược vào kết quả của các sự kiện trong tương lai. Tuy nhiên, bên đưa ra kết luận cuối cùng về kết quả lại là oracle. Điều này đồng nghĩa rằng dù giao dịch được thực hiện on-chain theo mô hình phi tập trung, toàn bộ thị trường vẫn có thể mất ổn định nếu oracle ngừng hoạt động, bị tấn công hoặc bị thao túng. Buterin nhấn mạnh thị trường dự đoán chỉ đáng tin khi oracle đủ đáng tin.

Ông đặc biệt cảnh báo rủi ro từ mô hình oracle tập trung, xem đây là một “single point of failure”. Khi quyền xác nhận kết quả nằm trong tay một số ít doanh nghiệp hoặc một nhóm xác thực giới hạn, người dùng gần như không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận phán quyết đó. Theo Buterin, cách vận hành này đi ngược lại mục tiêu cốt lõi của hệ thống phi tập trung.

Buterin cũng đặt vấn đề với các mô hình oracle chịu chi phối bởi động cơ tài chính. Nếu những người tham gia xác nhận kết quả có lợi ích kinh tế trực tiếp gắn với phán quyết của mình, cơ chế khuyến khích có thể bị bóp méo. Với các thị trường trị giá hàng triệu USD, động cơ can thiệp vào quá trình bỏ phiếu để phục vụ lợi ích riêng sẽ càng lớn hơn. Vì vậy, ông đánh giá tích cực xu hướng chuyển sang oracle phi tập trung không phụ thuộc vào cơ chế staking tiền.

Theo Buterin, bước nâng cấp quan trọng tiếp theo là cơ chế bỏ phiếu kín. Nếu quy trình xác minh diễn ra công khai, hệ thống có thể chịu tác động từ áp lực đám đông, các cuộc tấn công có tổ chức hoặc hành vi hối lộ. Khi lập trường của từng bên bị lộ trước khi có kết luận cuối cùng, nguy cơ tác động đến kết quả sẽ tăng lên. Ông cho rằng bỏ phiếu kín đối với những người xác thực kết quả cần trở thành ưu tiên nâng cấp tiếp theo.

Quan điểm này tiếp nối các cảnh báo trước đó của Buterin về rủi ro oracle trong lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi). Trước đây, khi đề cập các ưu tiên của hệ sinh thái Ethereum, ông từng xếp bảo mật và phi tập trung hóa oracle vào nhóm vấn đề cốt lõi, đồng thời cho rằng lĩnh vực này vẫn còn nhiều tồn đọng. Oracle là cầu nối đưa dữ liệu ngoài chuỗi lên blockchain cho các giao thức cho vay, stablecoin, sản phẩm phái sinh và cơ chế thanh lý. Vì vậy, nếu xuất hiện điểm yếu ở lớp này, mức độ thiệt hại có thể lan rộng trên toàn hệ sinh thái.

Gần đây, Buterin cũng nhắc tới một tranh chấp trên nền tảng thị trường dự đoán TruOr. Tâm điểm tranh cãi là việc PolyMarket ra mắt pUSD có phù hợp với lịch trình phát hành token vào năm 2026 hay không. Trong vụ việc này, hội đồng “bồi thẩm” đã bỏ phiếu theo hướng đặt lại kết quả thay vì đưa ra phán quyết cuối cùng. Theo Buterin, đây là ví dụ cho thấy hệ thống oracle hiện nay vẫn chưa đủ ổn định để đảm nhận vai trò phân xử cuối cùng.

Các tranh luận nói trên cũng diễn ra trong bối cảnh thị trường bắt đầu thử nghiệm việc thay thế phán đoán của con người bằng các quyết định dựa trên máy móc. Nền tảng Profit gần đây đã ra mắt thị trường dự đoán dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) với số vốn ban đầu 10.000 USD. Diễn biến này phản ánh xu hướng kết hợp các công cụ dự báo AI với dữ liệu tích lũy từ những nền tảng như PolyMarket và Kalshi, đặc biệt trong các sự kiện chính trị và quốc tế.

Thị trường cũng đang theo dõi sát diễn biến này. Ở thị trường “Market Snapshot Billions FDV After Launch”, giá hợp đồng “Có” hiện ở mức 100%. Điều đó cho thấy người tham gia đang đặt cược mạnh vào khả năng Profit đạt mức định giá pha loãng hoàn toàn (FDV) cao ngay sau khi ra mắt. Trong thời gian tới, các yếu tố như ký kết đối tác, dòng vốn đổ vào và khả năng ứng phó với quy định sẽ là những biến số quan trọng quyết định giá trị cũng như mức độ chấp nhận của các thị trường dự đoán dựa trên AI.

Tóm lại, cảnh báo của Buterin một lần nữa cho thấy điểm cốt lõi của thị trường dự đoán không chỉ là cơ chế hình thành giá, mà còn nằm ở việc ai là bên xác nhận kết quả và xác nhận bằng cách nào. Ngay cả khi giao dịch được thiết kế phi tập trung, niềm tin thị trường vẫn khó được duy trì nếu khâu phán quyết cuối cùng không đủ vững chắc.