SpaceX đã cảnh báo nhà đầu tư rằng kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo vẫn ở giai đoạn rất sớm, đi kèm rủi ro kỹ thuật cao và chưa chắc có thể thương mại hóa. Đánh giá này được nêu trong hồ sơ S-1 của công ty, trong bối cảnh dự án còn phụ thuộc lớn vào tiến độ phát triển tên lửa Starship và nhiều công nghệ chưa được kiểm chứng.

Theo TechRadar ngày 29/4 giờ địa phương, SpaceX cho biết các sáng kiến liên quan đến điện toán AI trên quỹ đạo và hạ tầng trong không gian mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu. Công ty nhấn mạnh độ phức tạp kỹ thuật rất lớn, trong khi nhiều công nghệ cốt lõi vẫn chưa được kiểm chứng, nên các dự án này có thể không đạt được hiệu quả thương mại như kỳ vọng.

Cách tiếp cận thận trọng trong tài liệu gửi nhà đầu tư phần nào trái với những phát biểu lạc quan mà Elon Musk từng đưa ra công khai về tiềm năng AI dựa trên hạ tầng không gian.

SpaceX cho biết trung tâm dữ liệu ngoài không gian sẽ phải hoạt động trong một môi trường “khắc nghiệt và khó dự đoán”, kéo theo nhiều rủi ro vận hành riêng biệt. Ngay cả phần cứng AI đang hoạt động ổn định trên mặt đất cũng có thể gặp sự cố khi đưa lên không gian, do phải chịu bức xạ, biến động nhiệt độ rất lớn và điều kiện không thể sửa chữa trực tiếp.

Một biến số quan trọng khác là Starship. SpaceX xem đây là nền tảng then chốt để triển khai trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo, nhưng chương trình này đã nhiều lần chậm tiến độ và ghi nhận các vụ thử nghiệm không thành công. Trong hồ sơ S-1, công ty cho biết nếu quá trình mở rộng chương trình Starship, nhịp độ phóng, khả năng tái sử dụng hoặc hiệu năng thực tế không đạt kế hoạch, chiến lược tăng trưởng của SpaceX có thể bị chậm lại hoặc bị hạn chế.

Theo SpaceX, đây không chỉ là vấn đề về tiến độ mà còn liên quan trực tiếp đến bài toán kinh tế. Để đưa trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo, công ty cần duy trì hoạt động phóng lặp lại với chi phí đủ thấp, đồng thời hệ thống tái sử dụng phải vận hành đúng như thiết kế. Nếu Starship không đạt tần suất phóng và mức độ tái sử dụng như kỳ vọng, cấu trúc chi phí của mô hình trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo có thể bị phá vỡ.

Thách thức kỹ thuật cũng đặc biệt lớn do hiện chưa có tiền lệ rõ ràng cho việc xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu trong không gian. Bức xạ có thể gây lỗi bộ nhớ và làm hỏng linh kiện điện tử, trong khi chênh lệch nhiệt độ đột ngột giữa khu vực có ánh nắng và vùng bóng râm có thể làm giảm tuổi thọ thiết bị. Vì phần cứng sau khi đưa lên quỹ đạo gần như không thể sửa chữa hay nâng cấp, mọi thành phần đều phải duy trì độ ổn định trong toàn bộ vòng đời thiết kế.

Ngoài ra, SpaceX còn phải giải bài toán cạnh tranh chi phí với các trung tâm dữ liệu trên mặt đất. Hạ tầng mặt đất có chi phí xây dựng và vận hành thấp hơn, đồng thời có thể thay thế linh kiện ngay khi phát sinh sự cố. Trong khi đó, mô hình trên quỹ đạo phải gánh thêm chi phí tên lửa, vận hành ngoài không gian và thiết kế chịu được môi trường khắc nghiệt.

Ngoài ra, cho đến khi chứng minh được khả năng vận hành ổn định với chi phí hợp lý, trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo vẫn là mô hình cần tiếp tục kiểm chứng, hơn là một hướng kinh doanh đã sẵn sàng thương mại hóa.