Việc làm tại các tập đoàn lớn của Mỹ đang bước vào xu hướng giảm, khi làn sóng AI buộc doanh nghiệp đồng thời siết chi phí và tái cơ cấu nhân sự. Tổng số lao động tại các công ty thuộc S&P 500 đã giảm trong năm qua, đánh dấu lần sụt giảm đầu tiên kể từ 2016.

Theo Cryptopolitan ngày 27/4 (giờ địa phương), tổng số lao động tại các doanh nghiệp thuộc S&P 500 hiện ở mức 28,1 triệu người, giảm khoảng 400.000 người so với cùng kỳ năm trước. Trong 8 năm qua, nhóm này từng tạo thêm hơn 3 triệu việc làm, nhưng xu hướng nay đã đảo chiều khi AI được triển khai mạnh hơn trong hoạt động doanh nghiệp.

Nguyên nhân chính đến từ việc các công ty vừa cắt giảm chi phí, vừa điều chỉnh lại phân bổ ngân sách và nhân sự. Amazon đã cắt khoảng 16.000 việc làm ở mảng doanh nghiệp, Meta giảm khoảng 8.000 nhân sự, còn Microsoft đề xuất chương trình nghỉ việc tự nguyện cho khoảng 8.750 người. UPS giảm 48.000 lao động, Citigroup giảm 20.000 và Dell Technologies giảm 12.500 người, qua đó nới rộng đà giảm chung.

Khác với các đợt cắt giảm trước, làn sóng lần này tập trung nhiều hơn vào lao động văn phòng. Không chỉ các lĩnh vực như phát triển phần mềm, tài chính và dịch vụ khách hàng, những công việc dựa nhiều vào tri thức như kế toán hay điều tra pháp lý cũng bắt đầu chịu tác động. Trên thực tế, số tin tuyển dụng ở các lĩnh vực chịu ảnh hưởng lớn từ AI như marketing và phân tích dữ liệu đã giảm 25-31% vào đầu năm 2026. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang thận trọng hơn trong tuyển dụng, chờ xác nhận rõ hiệu quả năng suất mà AI mang lại.

Boston Consulting Group dự báo đến năm 2029, khoảng 50-55% việc làm tại Mỹ có thể được tái cấu trúc dưới tác động của AI. Tổ chức này cho rằng nhu cầu tái đào tạo sẽ tăng mạnh hơn so với việc thay thế lao động đơn thuần. Matthew Kropp, Managing Director kiêm Senior Partner, nhận định: “Ngay cả khi vẫn ở cùng một vị trí, công việc thực tế sẽ thay đổi”, đồng thời nhấn mạnh nhiều vai trò sẽ phải được đào tạo lại và điều chỉnh nhiệm vụ.

Trong khi việc làm suy giảm, phản ứng của thị trường lại theo chiều ngược lại. Cổ phiếu Meta tăng khoảng 4% sau khi công bố kế hoạch cắt giảm liên quan đến AI, cho thấy nhà đầu tư đánh giá tích cực các nỗ lực tối ưu chi phí và chuyển đổi sang AI. Các tập đoàn lớn cũng ngày càng công khai đề cập AI như một lý do cho hoạt động tái cơ cấu.

Dù vậy, một số tổ chức tài chính cảnh báo tác động tiêu cực lên thị trường lao động. Goldman Sachs cho rằng làn sóng sa thải liên quan đến AI có thể ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ thất nghiệp trong năm 2026, do tốc độ thay thế việc làm có thể vượt khả năng tạo thêm việc làm mới. Ngược lại, nhóm lao động đóng vai trò thiết kế và giám sát công việc dựa trên AI lại đang được trả lương ở mức cao hơn.

Thị trường lao động cho nhân sự mới vào nghề cũng đang thu hẹp rõ rệt. Dữ liệu việc làm tại Mỹ cho thấy tuyển dụng lập trình viên cấp đầu vào đã giảm 55% trong 7 năm qua. Một phần nguyên nhân là AI có thể thay thế các nhiệm vụ lặp lại như viết mã cơ bản, kiểm thử hay thiết kế cấu trúc phát triển. Điều này làm thu hẹp đáng kể con đường tích lũy kinh nghiệm của nhân sự junior. Nhiều doanh nghiệp hiện đánh giá khối lượng công việc trước đây cần 10 lập trình viên nay có thể được xử lý bởi khoảng 4 nhân sự senior với sự hỗ trợ của AI.

Quá trình tái cơ cấu cũng diễn ra ở bộ phận hỗ trợ khách hàng và vận hành hậu cần. Salesforce đã cắt khoảng 4.000 nhân sự với lý do AI hiện xử lý hơn một nửa số tương tác với khách hàng. Trong lĩnh vực ngân hàng, các tổ chức tài chính cũng đẩy mạnh tự động hóa các nghiệp vụ như xử lý giao dịch thường nhật, quản lý tài khoản và kiểm soát chi phí. Dự báo trong 3-5 năm tới, lĩnh vực này có thể cắt giảm khoảng 200.000 vị trí.

Lĩnh vực pháp lý và marketing cũng không nằm ngoài xu hướng. Khoảng 31% công việc của trợ lý pháp lý hiện tập trung vào rà soát tài liệu và nghiên cứu pháp luật, những mảng ngày càng được công cụ AI đảm nhận nhiều hơn. Trong khi đó, hơn 80% marketer số cho rằng công việc viết nội dung có nguy cơ tự động hóa cao. Tuy nhiên, các nhiệm vụ đòi hỏi phán đoán của con người như ra quyết định phức tạp, gỡ lỗi hay đàm phán với các bên liên quan được đánh giá là ít chịu tác động hơn.

Chiến lược tuyển dụng của doanh nghiệp vì thế cũng đang phân hóa rõ nét. IBM vừa cắt giảm một số vị trí ở bộ phận hành chính và nhân sự, vừa mở rộng tuyển dụng kỹ sư AI trình độ cao và nhân sự liên quan đến dữ liệu. Điều này cho thấy tổng số lao động có thể giảm, nhưng đầu tư vẫn tiếp tục dồn vào công nghệ và đội ngũ nhân tài cốt lõi.

Làn sóng tái cơ cấu tại các tập đoàn Mỹ vì thế không còn đơn thuần là cắt giảm nhân sự. Trọng tâm đang dịch chuyển từ lao động văn phòng phổ thông sang các vai trò xoay quanh AI. Nhiều đánh giá cho rằng AI đang trở thành bước ngoặt làm thay đổi cấu trúc của thị trường lao động Mỹ.