Ngành truyền hình cáp Hàn Quốc đang đề nghị Ủy ban Truyền thông và Phát thanh (BMCT) tiếp tục xử lý đề xuất hạ mức đóng góp vào Quỹ phát triển phát thanh - truyền thông đối với các SO, từ 1,5% xuống 1,3%. Đây là phương án được cho là đã được Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc xem xét ở giai đoạn cuối trước khi chức năng quản lý được chuyển giao.

Tại tọa đàm về cải thiện cơ chế Quỹ phát triển phát thanh - truyền thông trong giai đoạn chuyển giao sang BMCT, ngày 22/4, ông Hwang Hee-man, Chủ tịch Hiệp hội Truyền hình Cáp Hàn Quốc, cho biết Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc trước đó đã rà soát gần như hoàn tất phương án điều chỉnh mức đóng góp quỹ đối với các SO, tức các nhà khai thác truyền hình cáp tổng hợp, từ 1,5% xuống 1,3%.

Theo ông Hwang, BMCT cần tiếp nối các cuộc thảo luận và kết quả rà soát chính sách đã được tích lũy trước đó để tránh gián đoạn. Ông cũng nhấn mạnh rằng khi các doanh nghiệp phát sóng khác đã được áp dụng cơ chế giảm trừ dựa trên tình hình kinh doanh, bao gồm trường hợp thua lỗ, thì các SO cũng cần được đối xử theo cùng nguyên tắc và tiêu chí.

Quỹ phát triển phát thanh - truyền thông là khoản đóng góp đặc biệt theo Điều 25 Luật Cơ bản về phát triển phát thanh - truyền thông, yêu cầu doanh nghiệp phát sóng và viễn thông nộp theo một tỷ lệ nhất định trên doanh thu. Với các SO, mức hiện hành là 1,5% trên doanh thu dịch vụ phát sóng và đã được giữ nguyên suốt 8 năm, kể từ 2017.

Trong khi đó, hiệu quả kinh doanh của khối SO suy giảm mạnh. Doanh thu hoạt động phát sóng của nhóm này giảm 25,3% trong 10 năm, từ 2.255,4 tỷ won năm 2015 xuống 1.683,5 tỷ won năm 2024. Lợi nhuận hoạt động thậm chí lao dốc 96,3%, từ 405,2 tỷ won xuống còn 14,9 tỷ won.

Với mức đóng góp quỹ hiện vào khoảng 25 tỷ won, số tiền phải nộp đã cao hơn lợi nhuận hoạt động của toàn ngành, tương đương 168%. Trong 90 SO, có 52 doanh nghiệp, chiếm 57,8%, đang lỗ ròng nhưng vẫn phải nộp đủ khoản đóng góp này.

Áp lực cạnh tranh từ OTT và IPTV cũng khiến vị thế thị trường của truyền hình cáp suy yếu rõ rệt. Trong cùng giai đoạn, doanh thu phát sóng của IPTV tăng 165%, từ 1.916,6 tỷ won lên 5.078,3 tỷ won. Tỷ lệ doanh thu giữa IPTV và SO cũng nới từ 0,85 lần lên 3,02 lần.

Nhiều chuyên gia cho rằng ngành SO đang đối mặt với khủng hoảng mang tính cấu trúc. Ông Kim Yong-hee, giáo sư Khoa Quản trị kinh doanh, Đại học Sunmoon, nhận định việc một nhóm doanh nghiệp đi trước trên thị trường nhưng lại rơi vào tình trạng hiện nay cho thấy hệ quả tích tụ của cơ chế quản lý hiện hành. Theo ông, nếu không cải cách thể chế, đến năm 2029, ngành này có thể mất khả năng tồn tại.

Ông Kim đưa ra 4 phương án điều chỉnh mức đóng góp. Phương án 1 là giảm đồng loạt một phần ba cho toàn bộ SO theo cách tiếp cận đang áp dụng với KBS và EBS, đưa mức hiệu lực xuống 0,99% và quy mô quỹ còn 16,7 tỷ won.

Phương án 2 là áp dụng cơ chế giảm trừ theo tình hình tài chính tương tự các đài dân lập địa phương: SO có lãi chịu mức hiệu lực 1,0%, còn SO thua lỗ chịu 0,5%. Theo cách tính này, quy mô quỹ sẽ còn 11,8 tỷ won.

Phương án 4 là áp dụng đồng loạt mức 1,1% theo công thức phản ánh tỷ lệ đầu tư vào kênh địa phương, tương ứng quy mô quỹ khoảng 18,5 tỷ won.

Phương án 3 là theo hướng kết hợp: giảm mức cơ bản xuống còn hai phần ba theo logic công ích đang áp dụng với KBS và EBS, nhưng SO có lãi sẽ chịu mức hiệu lực 1,0%, còn SO thua lỗ là 0,67%. Nếu áp dụng, số tiền đóng góp quỹ sẽ giảm từ 25 tỷ won xuống 13,4 tỷ won, đồng thời tỷ lệ quỹ trên lợi nhuận hoạt động giảm còn 90%, chấm dứt tình trạng khoản đóng góp vượt lợi nhuận hoạt động.

Theo ông Kim, mức 1,3% từng được Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc thảo luận là chưa đủ để giải quyết vấn đề. Ông cho rằng khi khoản đóng góp quỹ vẫn cao hơn lợi nhuận hoạt động, doanh nghiệp về cơ bản không còn dư địa để đầu tư đổi mới.

Vấn đề bất bình đẳng về thể chế cũng được nêu ra tại tọa đàm. Điều 13 Nghị định thi hành Luật Cơ bản về phát triển phát thanh - truyền thông quy định cơ chế giảm trừ cho truyền hình mặt đất, kênh tổng hợp và PP thời sự, nhưng không áp dụng cho SO.

Hệ quả là JTBC dù thua lỗ không phải nộp quỹ, còn KBS chỉ nộp ở mức 0,01%, trong khi 38 SO thua lỗ vẫn phải đóng đủ tổng cộng 9,5 tỷ won. Ông Kim gọi đây là một “khiếm khuyết lập pháp”.

Ông cũng lưu ý các SO đang phải thực hiện nghĩa vụ vận hành kênh địa phương theo Khoản 4 Điều 70 Luật Phát thanh, với chi phí đầu tư tự bỏ ra lên tới 115,9 tỷ won mỗi năm.

Đại diện ngành và các chuyên gia cho rằng việc điều chỉnh mức đóng góp có thể thực hiện ngay mà không cần sửa luật. Theo họ, thông báo hiện hành về cách tính và thu khoản đóng góp thuộc thẩm quyền Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc, nhưng lại không có bất kỳ điều khoản giảm trừ nào dành cho SO.

Trong khi đó, thông báo áp dụng cho truyền hình mặt đất và kênh tổng hợp, tức Thông báo số 2022-14 của Ủy ban Truyền thông, lại có nhiều cơ chế giảm trừ như giảm thêm cho doanh nghiệp thua lỗ và trần 150%. Các SO không có quy định tương ứng. Giới chuyên gia cho rằng việc sửa thông báo thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý và không cần nghị quyết của Hội đồng Nhà nước, nên thủ tục đơn giản hơn nhiều so với sửa luật.

Ông Kim nhấn mạnh chỉ cần sửa thông báo là có thể triển khai ngay.

Ông Choi Jin-eung, điều tra viên tại Cơ quan Nghiên cứu lập pháp Quốc hội, đề xuất cách tiếp cận theo ba giai đoạn: ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Theo ông, sửa thông báo là việc có thể làm ngay. Nếu doanh nghiệp liên tục phản ánh khó khăn mà cơ quan quản lý chỉ đưa ra kế hoạch dài hạn, điều đó hoặc cho thấy chưa có giải pháp, hoặc không có quyết tâm xử lý.

Ông Choi cũng cho rằng ngay từ khi BMCT ra mắt vào tháng 10 năm ngoái, cơ quan này lẽ ra đã phải chủ động đưa vấn đề vào chương trình nghị sự ở cấp thực thi, nhất là trong bối cảnh Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc khi đó đã thảo luận phương án hạ mức xuống 1,3%.

Một số ý kiến cho rằng phần hụt thu nếu giảm mức đóng góp của SO có thể được bù đắp phần lớn nhờ khoản nộp quỹ từ IPTV tăng lên một cách tự nhiên. Về dài hạn, cũng có quan điểm đề xuất mở rộng đối tượng đóng góp sang OTT và các cổng thông tin hiện chưa phải nộp quỹ, nhằm tăng nguồn lực cho quỹ.

Một số ủy viên BMCT tham dự sự kiện cũng bày tỏ quan điểm tương tự. Ông Lee Sang-geun, ủy viên không thường trực của BMCT, nhận định “miếng bánh” của truyền thông truyền thống đang thu hẹp, trong khi nhóm truyền thông mới lại tăng trưởng nhưng không đóng quỹ. Theo ông, cần tìm lời giải từ OTT và các cổng thông tin.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng đặt vấn đề về cách sử dụng quỹ. Dù được lập ra để phát triển lĩnh vực phát thanh - truyền thông, quỹ hiện vẫn được dùng cho chi phí vận hành Arirang TV, đài phát thanh âm nhạc truyền thống và cả chi thường xuyên của Ủy ban Trọng tài Báo chí. Trong khi đó, tỷ lệ hoàn trả trực tiếp cho các doanh nghiệp phát sóng, tức chính các đơn vị đóng quỹ, chỉ ở mức 6,5%.

Ông Lee Jong-gwan, chuyên gia cao cấp của hãng luật Shin & Kim, cho rằng đang tồn tại sự bất đối xứng rõ rệt giữa quyền lợi và nghĩa vụ. Ông đặt câu hỏi nếu truyền hình cáp không thực hiện vai trò bảo đảm tính địa phương thông qua vận hành kênh địa phương, Nhà nước sẽ phải bỏ ra bao nhiêu chi phí để thay thế. Theo ông, nếu xét trên chi phí thay thế nhằm duy trì tính địa phương, khoản đầu tư 150 tỷ won là mức “rẻ”.

Ông Lee nhấn mạnh rằng nếu quyền được phân bổ công bằng thì nghĩa vụ cũng phải công bằng; ngược lại, nếu nghĩa vụ có phân tầng thì quyền cũng cần được phân tầng tương ứng. Ông đồng thời kêu gọi xem xét song song việc tái cơ cấu chi tiêu quỹ, bởi khi quy mô thu giảm thì quy mô chi cũng cần điều chỉnh theo.

### BMCT: Sẽ đặt nghiên cứu, khó kịp áp dụng vào tháng 8

Về phía cơ quan quản lý, BMCT cho biết đồng tình với sự cần thiết phải điều chỉnh mức đóng góp, song cho rằng rất khó xử lý ngay bằng cách sửa thông báo trong ngắn hạn. Theo cơ quan này, hồ sơ được tiếp nhận từ Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc khi quá trình xử lý vẫn chưa hoàn tất, nên BMCT cần một quy trình rà soát riêng.

Ông Seong Jae-sik, Trưởng nhóm tài chính của BMCT, cho biết cơ quan này chưa xác nhận được liệu Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc trước đó đã chính thức thực hiện nghiên cứu hay chưa. Tuy nhiên, theo thông tin mà BMCT nắm được, bộ này đã hoàn tất rà soát nội bộ và quyết định hạ mức xuống 1,3%.

Ông nói thêm rằng nếu quy trình giảm mức thu được hoàn tất trước thời điểm chuyển giao chức năng, gánh nặng của doanh nghiệp có thể đã được nới bớt. Tuy vậy, do BMCT tiếp nhận hồ sơ khi mọi việc còn dang dở, cơ quan này buộc phải xem xét lại từ đầu.

Liên quan khả năng sửa thông báo, ông Seong cho biết trước hết cần nhanh chóng hợp nhất hai thông báo hiện đang tách riêng giữa Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc và Ủy ban Truyền thông, qua đó thống nhất cơ chế thu. Dù vậy, ngay cả khi bắt đầu cải cách từ bây giờ, việc áp dụng trong năm nay cũng rất khó về mặt thời gian, bởi tháng 8 là thời điểm quyết định mức đóng góp hằng năm.

BMCT cho biết sẽ sớm đặt hàng nghiên cứu để rà soát tổng thể cơ chế thu đối với truyền hình trả tiền, truyền hình mặt đất và PP.

Về phương án tái cơ cấu chi tiêu hoặc bảo đảm nguồn lực cho quỹ, ông Seong cho biết cơ quan này suốt 20 năm qua đã cố gắng đưa Arirang TV và đài phát thanh âm nhạc truyền thống sang ngân sách chung, nhưng chưa thành công do còn bất đồng với cơ quan tài chính. Ông cũng nhấn mạnh BMCT không thể đơn phương quyết định mọi vấn đề.

Theo ông, việc giảm mức đóng góp chắc chắn sẽ kéo theo bài toán bù đắp phần hụt thu, nên đây là một vấn đề không dễ xử lý. Dù vậy, về dài hạn, ông cho biết cá nhân ủng hộ việc tích cực xem xét mở rộng thu quỹ đối với OTT và các cổng thông tin.