Nga đang đẩy nhanh kế hoạch đưa tiền mã hóa vào khuôn khổ pháp lý, theo hướng cho phép đầu tư nhưng tăng quyền kiểm soát của cơ quan quản lý.

Theo Cryptopolitan ngày 21/4 giờ địa phương, Duma Quốc gia Nga đã thông qua vòng xem xét đầu tiên đối với dự luật “Tiền tệ số và quyền số”. Dự luật này hợp pháp hóa hoạt động liên quan tiền mã hóa, đồng thời trao vai trò trung tâm trong quản lý thị trường cho Ngân hàng Trung ương Nga.

Nội dung trọng tâm của dự luật là đưa tiền mã hóa vào hệ thống kinh tế chính thức của Nga và đặt thị trường dưới sự giám sát tập trung. Theo đó, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản số, gồm sàn giao dịch, môi giới, ngân hàng và đơn vị lưu ký, đều phải được Ngân hàng Trung ương Nga cấp phép.

Cơ quan này không chỉ giám sát mà còn có quyền quyết định loại giao dịch được phép thực hiện. Đối với hệ thống ngân hàng, ngân hàng trung ương sẽ áp dụng các điều kiện nghiêm ngặt với hoạt động liên quan tiền mã hóa, đồng thời có thể cấm các tổ chức không phải tổ chức tín dụng giao dịch một số đồng tiền nhất định. Với cấu trúc này, Ngân hàng Trung ương Nga trở thành đầu mối kiểm soát của thị trường crypto được quản lý tại nước này.

Dự luật công nhận tiền mã hóa là một loại tài sản, nhưng không cho phép sử dụng làm phương tiện thanh toán. Tại Nga, đồng ruble và ruble số vẫn là các hình thức tiền tệ hợp pháp duy nhất. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn có thể sử dụng tài sản số trong phạm vi hạn chế, chẳng hạn trong thanh toán thương mại đối ngoại, trong bối cảnh Nga chịu các lệnh trừng phạt liên quan đến xung đột tại Ukraine.

Phạm vi sử dụng được phép còn bao gồm thanh toán khi chuyển nhượng chứng khoán và quyền số, chi trả thù lao lao động, thanh toán dịch vụ, cũng như các khoản liên quan đến việc chuyển giao thông tin và tài sản sở hữu trí tuệ.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, dự luật mở ra khả năng tham gia hợp pháp thông qua các trung gian được cấp phép. Nếu có hiệu lực vào mùa hè năm nay, người dân Nga sẽ có thể mua tiền mã hóa qua các đơn vị này. Tuy vậy, nhà đầu tư sẽ được chia thành hai nhóm: “đủ điều kiện” và “không đủ điều kiện”. Nhóm không đủ điều kiện phải vượt qua bài kiểm tra bắt buộc và chịu hạn mức đầu tư hằng năm. Ngân hàng Trung ương Nga hiện đề xuất mức trần khoảng 300.000 ruble.

Danh mục tài sản số được phép lưu hành trong giai đoạn đầu cũng bị giới hạn chặt. Các đồng tiền muốn được đưa vào danh sách phải đáp ứng một số tiêu chí, gồm vốn hóa bình quân trong hai năm tối thiểu 5.000 tỷ ruble, khối lượng giao dịch bình quân mỗi ngày tối thiểu 1.000 tỷ ruble và có lịch sử giao dịch ít nhất 5 năm. Theo các tiêu chí này, Bitcoin, Ethereum, Solana, BNB và Tron có thể nằm trong diện được xem xét, nhưng danh sách cuối cùng sẽ do Ngân hàng Trung ương Nga quyết định.

Dù vậy, một số ý kiến trên thị trường cho rằng dự luật đang đặt ra rào cản quá cao. Đầu tháng này, Ủy ban Bảo vệ cạnh tranh của Duma Quốc gia, trong quá trình rà soát dự luật, đã đề nghị nới điều kiện gia nhập thị trường. Cơ quan này cảnh báo quy định quá chặt có thể làm suy yếu chính mục tiêu của dự luật.

Một số ý kiến khác cũng lo ngại rằng nếu văn bản được thông qua theo hình thức hiện tại, nhiều cá nhân và doanh nghiệp vẫn có thể bị đẩy vào “vùng xám”, đi ngược lại mục tiêu đưa thị trường tiền mã hóa ra khỏi “bóng tối”.

Tranh luận về cơ chế bảo vệ nhà đầu tư cũng chưa khép lại. Cơ quan quản lý tài chính đã nhận được đề xuất mở rộng bảo hộ tư pháp đối với tài sản tiền mã hóa đang nắm giữ, đồng thời có quan điểm cho rằng cần áp dụng mức bảo vệ tương tự cho cả ví phi lưu ký.

Theo đánh giá của giới quan sát, tiến độ lập pháp đang được đẩy khá nhanh. Dự luật sẽ tiếp tục được chỉnh sửa trong vài tuần tới trước khi bước vào vòng xem xét thứ hai, với mục tiêu hoàn tất thông qua trước ngày 1/7/2026.

Song song với đó, Nga cũng thúc đẩy sửa đổi pháp luật để áp dụng chế tài hình sự đối với các giao dịch tiền mã hóa bất hợp pháp, với mức phạt tối đa 1 triệu ruble và án tù lên tới 7 năm.

Động thái mới cho thấy Nga đang tìm cách vừa đưa tiền mã hóa vào khuôn khổ chính thức, vừa duy trì cơ chế giám sát chặt của nhà nước đối với thị trường này.