Ba Lan vẫn chưa thể hoàn tất dự luật triển khai khung quản lý tài sản tiền mã hóa của Liên minh châu Âu (EU) theo MiCA, trong bối cảnh quyền phủ quyết của Tổng thống chưa được gỡ bỏ. Tình trạng chậm trễ này đang làm gia tăng xu hướng các doanh nghiệp tiền mã hóa trong nước chuyển hoạt động ra nước ngoài.

Theo Cointelegraph ngày 21/4 (giờ địa phương), Quốc hội Ba Lan không đủ số phiếu để bác quyền phủ quyết của Tổng thống. Vì vậy, Ba Lan hiện là quốc gia thành viên EU cuối cùng chưa đưa MiCA vào luật quốc gia.

Tranh cãi tập trung vào Luật Thị trường tài sản tiền mã hóa, văn bản đã được Quốc hội thông qua vào tháng 11 năm ngoái nhằm điều chỉnh hệ thống pháp luật trong nước theo chuẩn MiCA. Tuy nhiên, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã hai lần phủ quyết dự luật này với lý do các quy định quá chặt có thể tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp nhỏ. Trong khi đó, các bên ủng hộ cảnh báo khoảng trống pháp lý kéo dài có thể khiến thị trường dễ bị tổn thương hơn trước các hành vi lừa đảo và vi phạm pháp luật.

Áp lực hiện nằm ở yếu tố thời gian. Giai đoạn chuyển tiếp của MiCA sẽ kết thúc vào ngày 1/7. Nếu không có giải pháp trước thời điểm này, các doanh nghiệp Ba Lan có thể gặp bất lợi khi cạnh tranh trên thị trường châu Âu. Một số công ty đã bắt đầu tính đến phương án chuyển hoạt động sang nước khác.

Ngành tiền mã hóa phản đối điều mà họ gọi là cách tiếp cận “quá tay” trong quản lý. Trong một bức thư công bố vào tháng 10 năm ngoái, Viện Nghiên cứu Doanh nghiệp Warsaw cho biết nếu tính cả dự luật và các dự thảo văn bản dưới luật, tổng dung lượng quy định vượt 300 trang, trong khi tại nhiều nước EU khác chỉ ở mức vài chục trang. Theo tổ chức này, điều đó cho thấy khung quy định đang bị mở rộng quá mức.

Viện cũng chỉ ra một số nội dung gây tranh cãi, như việc hạn chế cả các hoạt động tiếp thị cơ bản liên quan đến tiền mã hóa, hay điều khoản cho phép chặn website theo quyết định hành chính mà không có quyền kháng cáo ra tòa. Theo đánh giá của tổ chức này, các biện pháp trên đã vượt ra ngoài phạm vi MiCA yêu cầu và có thể đẩy doanh nghiệp Ba Lan vào thế bất lợi so với đối thủ tại các nước EU khác.

Quyền hạn dành cho Cơ quan Giám sát tài chính Ba Lan (KNF) trong cơ chế mới cũng là một điểm nóng. Dự luật trao cho KNF vai trò “cơ quan quản lý duy nhất” của thị trường tiền mã hóa, cùng thẩm quyền áp mức phạt lớn và quản lý danh sách các tên miền tiền mã hóa bị xem là không đáng tin cậy.

Tốc độ xử lý hồ sơ cấp phép của cơ quan này cũng bị đặt dấu hỏi. Trong một đợt đánh giá đồng cấp của Cơ quan Ngân hàng châu Âu (EBA) đối với các tổ chức thanh toán, thời gian xử lý cấp phép của KNF được xếp vào nhóm chậm nhất châu Âu.

Bế tắc chính trị vì vậy tiếp tục kéo dài. Sau lần phủ quyết đầu tiên, chính phủ đã trình lại gần như cùng một dự luật, nhưng Tổng thống Nawrocki tiếp tục bác bỏ vào tháng 2 với lý do không thay đổi. Nhà kinh tế Piech cho rằng Tổng thống đã kết luận dự luật vi phạm nguyên tắc hiến pháp, quá mức và thiếu rõ ràng; nếu ký một văn bản gần như tương tự, điều đó sẽ mâu thuẫn với chính lập luận trước đó của ông. Theo Piech, nỗ lực thúc đẩy dự luật lần hai giống một động thái gây sức ép buộc Tổng thống thay đổi lập trường hơn là tìm kiếm thỏa hiệp.

Một bộ phận trong ngành tiền mã hóa cho rằng lần phủ quyết này không đồng nghĩa phản đối việc quản lý, mà là yêu cầu quy trình lập pháp phải hợp lý hơn. Slawomir Zawadzki, đồng CEO của sàn Kanga Exchange (KNG), nói rằng việc phủ quyết “chỉ nhằm đòi hỏi sự hợp lý trong quy trình lập pháp”, và điều ngành này mong muốn không phải là đặc quyền mà là tính tương xứng trong quy định.

Trong bối cảnh đó, các cuộc thảo luận về một dự luật mới vẫn đang tiếp diễn. Bộ trưởng Tài chính Ba Lan Andrzej Domanski cho biết chính phủ đã bắt tay xây dựng giải pháp cho dự luật tài sản tiền mã hóa mới. Nhiều lực lượng chính trị, trong đó có Polska 2050, cũng đang chuẩn bị các dự thảo riêng. Tuy nhiên, khi chính trường Ba Lan vẫn chia rẽ sâu sắc về tiền mã hóa, khả năng đạt đồng thuận trong ngắn hạn vẫn còn bỏ ngỏ.

Trên thực tế, làn sóng dịch chuyển đã bắt đầu. Kanga cho biết đang cân nhắc chuyển sang Latvia, nơi được quảng bá là có cơ chế thân thiện hơn với MiCA, thủ tục nhanh và phí giám sát tương đối thấp. Robert Wojciechowski, Chủ tịch Phòng Thương mại Blockchain và Công nghệ mới Ba Lan, cho biết kể từ khi tổ chức này được thành lập, khoảng 70-80% doanh nghiệp đã chuyển ra nước ngoài. Gần đây, một số thành viên còn bàn tới khả năng chuyển sang Czech. Văn phòng Tổng thống Ba Lan cũng cảnh báo rằng quy định quá mức sẽ trở thành con đường chắc chắn đẩy doanh nghiệp rời Ba Lan sang Czech, Litva và Malta.

Các tổ chức lớn cũng đã mở rộng hoạt động ra ngoài Ba Lan từ trước. CEO Przemyslaw Kral của Zonda Crypto từng cho biết công ty có nguồn gốc từ Ba Lan và là doanh nghiệp lớn nhất tại thị trường nội địa, nhưng đã vận hành bên ngoài Ba Lan từ nhiều năm nay. Theo ông, “chúng tôi vẫn sẽ là một nhà vận hành chủ chốt, nhưng nhiều doanh nghiệp tiền mã hóa nhỏ của Ba Lan sẽ mất cơ hội hoạt động trên thị trường”.

Vấn đề còn lại là liệu Ba Lan có thể hoàn tất quy trình lập pháp trước ngày 1/7 hay không. Piech nhận định khả năng thực tế để dự luật được thông qua là không cao. Nếu không có cơ chế cấp phép trong nước trước mốc này, các doanh nghiệp địa phương có nguy cơ rơi vào thế bất lợi lâu dài trên thị trường châu Âu.