AI agent tự chủ đang nổi lên như một trụ cột mới của hệ sinh thái blockchain, khi có thể tự quản lý vốn, thực hiện giao dịch và vận hành trên nền tảng on-chain mà không cần con người can thiệp trực tiếp.

Theo Cryptopolitan ngày 21/4 (giờ địa phương), tại Hong Kong Web3 Festival, tâm điểm chú ý không còn là các đồng tiền số hay sàn giao dịch mới, mà là những chương trình AI có khả năng tự quản lý tài sản và tự thực thi giao dịch. Đây được xem là nhân tố có thể tái định hình hệ sinh thái tài sản số.

Các AI agent này không còn dừng ở tự động hóa đơn thuần, mà có thể tự ra quyết định và thực thi hành động. Trong bối cảnh thị trường tiền số vận hành 24/7, nhu cầu tự động hóa các tác vụ như mua bán, cho vay và quản lý danh mục ngày càng tăng. Kỳ vọng đặt ra là các hệ thống như vậy có thể đảm nhiệm một phần đáng kể hoạt động kinh tế chỉ dựa trên các quy tắc được lập trình sẵn.

Giới chuyên môn cũng chỉ ra những hạn chế của hạ tầng tài chính truyền thống. Mô hình lấy ngân hàng làm trung tâm, dựa trên tài khoản, tổ chức trung gian và quy trình xác minh thủ công, phù hợp với các giao dịch quy mô lớn nhưng kém hiệu quả khi phải xử lý các giao dịch nhỏ, tần suất cao do AI kích hoạt. Trong khi đó, blockchain có thể tự động thực thi theo mã lập trình sẵn và xử lý giao dịch không cần trung gian, nên được đánh giá là phù hợp hơn với “nền kinh tế agent”.

Các tín hiệu từ thị trường cũng đang củng cố xu hướng này. Trong quý I năm nay, một phần lớn dòng vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm toàn cầu đã chảy vào lĩnh vực AI. Đến năm 2026, quy mô đầu tư AI trên toàn cầu được dự báo vượt 2 nghìn tỷ USD. Một số nền tảng cũng ghi nhận gần một nửa hoạt động diễn ra theo cơ chế tự động, không có sự can thiệp của người dùng.

Theo đánh giá của giới trong ngành, thay đổi này không chỉ dừng ở giao dịch tự động mà còn có thể làm dịch chuyển cấu trúc kinh tế. Mô hình giao dịch chủ yếu giữa người với người đang dần chuyển sang người với máy, và xa hơn là máy với máy. Để hỗ trợ xu hướng này, một số thiết kế mới như mô hình hai token cũng đã được đề xuất. Cách tiếp cận này tách riêng token dùng để truy cập hoặc sử dụng năng lực tính toán với token đại diện cho dòng giá trị.

Độ tin cậy và khả năng truy vết tiếp tục là yếu tố then chốt. Trên blockchain, mọi hoạt động của AI agent đều để lại dữ liệu có thể kiểm chứng. Đây được xem là nền tảng quan trọng khi thị trường tiếp tục mở rộng. Quy mô của thị trường liên quan cũng được dự báo sẽ tăng mạnh trong 10 năm tới.

Trong lĩnh vực tài chính truyền thống, tín hiệu chuyển sang on-chain cũng bắt đầu rõ hơn. Jamie Dimon, CEO JPMorgan Chase, gần đây thừa nhận blockchain không còn ở giai đoạn thử nghiệm, đồng thời nhắc tới token hóa và hợp đồng thông minh như những dấu hiệu cho thấy tài chính đang dịch chuyển lên môi trường on-chain.

Trên thực tế, nhiều dịch vụ đã xuất hiện. Fetch.ai và SingularityNET hỗ trợ giao dịch dịch vụ giữa các agent, trong khi Autonolas cung cấp công cụ vận hành các agent thực thi chiến lược tài chính phi tập trung. Các mạng layer 2 và công nghệ zero-knowledge proof cũng đang được sử dụng như giải pháp bổ trợ về hiệu năng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Dù vậy, tốc độ xử lý, độ an toàn và khung pháp lý vẫn là những bài toán chưa được giải quyết hoàn toàn.

Giới công nghệ đang đặc biệt chú ý đến khả năng AI agent có thể trở thành công cụ phổ biến như ứng dụng trên smartphone vào khoảng năm 2030. Nếu mô hình giao dịch và thực thi không cần con người can thiệp được triển khai rộng rãi, cách vận hành cũng như quy mô của thị trường tài sản số có thể thay đổi một cách căn bản.