Các hãng tàu có thể đối mặt rủi ro pháp lý lớn nếu thanh toán phí quá cảnh cho Iran bằng tiền mã hóa khi đi qua eo biển Hormuz, theo cảnh báo từ công ty phân tích blockchain Chainalysis.

Cointelegraph ngày 11/4 dẫn lời Caitlin Martin, chuyên gia phân tích tình báo cấp cao tại Chainalysis, cho biết theo các quy định trừng phạt hiện hành, mọi khoản thanh toán cho chính quyền Iran đều có thể bị xem là “hỗ trợ vật chất”, kể cả khi đó là chi phí phục vụ hoạt động lưu thông qua một tuyến hàng hải trọng yếu.

Theo bà Martin, những khoản thanh toán như vậy có thể kéo theo nguy cơ vi phạm các lệnh trừng phạt của Mỹ. Bà lưu ý Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đang nằm trong danh sách trừng phạt tại nhiều khu vực pháp lý, trong khi bản thân Iran cũng chịu các biện pháp trừng phạt toàn diện từ Washington. Vì vậy, rủi ro phát sinh vi phạm được đánh giá là “đáng kể”.

Cảnh báo trên được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện thông tin Iran có thể tìm cách thu phí quá cảnh của tàu thuyền bằng tiền mã hóa. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố sẽ không chấp nhận nỗ lực của Tehran nhằm áp phí với các tàu đi qua tuyến đường thủy chiến lược này.

Chainalysis cho rằng cảnh báo nói trên xuất phát từ xu hướng Iran gia tăng sử dụng tài sản số. Dựa trên dữ liệu công khai, bà Martin cho biết Iran đã tận dụng tiền mã hóa, đặc biệt là stablecoin, để hỗ trợ các giao dịch liên quan đến dầu mỏ, vũ khí và nguyên liệu thô. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh tiền mã hóa không phải công cụ hoàn hảo để né lệnh trừng phạt.

Theo phân tích của Chainalysis, blockchain cho phép chuyển tiền xuyên biên giới ngoài hệ thống tài chính truyền thống, nhưng dữ liệu giao dịch lại minh bạch và được lưu vĩnh viễn trên chuỗi. Bà Martin nhận định trong nhiều trường hợp, tiền mã hóa còn dễ bị truy vết hơn các phương thức né trừng phạt truyền thống, do cơ quan điều tra có thể lần theo dòng tiền tới điểm quy đổi để phong tỏa hoặc tịch thu tài sản.

Chainalysis cũng cho rằng đây không phải vấn đề riêng của Iran. Nga được nhắc tới như một ví dụ khác, với việc sử dụng token như A7A5 để hỗ trợ giao dịch xuyên biên giới sau khi bị trừng phạt vì cuộc xung đột tại Ukraine năm 2022. Theo công ty này, các quốc gia bị trừng phạt đang tìm kiếm công cụ thanh toán ngoài hệ thống tài chính truyền thống, nhưng tính công khai của blockchain cũng có thể trở thành đầu mối cho hoạt động truy vết.

Ở một diễn biến khác, các chỉ dấu liên quan đến hoạt động đào Bitcoin tại Iran gần đây cũng biến động. Trong quý gần nhất, công suất đào Bitcoin của nước này được ước tính giảm khoảng 7 EH/s, xuống quanh 2 EH/s. Trong khi đó, hashrate toàn mạng Bitcoin toàn cầu vẫn duy trì khoảng 1.000 EH/s và nhìn chung ổn định. Tác động cũng chưa lan sang các nước lân cận như UAE và Oman.

Thị trường hiện theo dõi liệu Iran có thực sự áp dụng tiền mã hóa để thu các khoản phí liên quan đến vận tải biển hay không, đồng thời chờ xem các cơ quan thực thi lệnh trừng phạt sẽ truy vết ví và các tuyến quy đổi đến mức nào. Cảnh báo từ Chainalysis cho thấy bên cạnh lo ngại tiền mã hóa bị sử dụng để né trừng phạt, chính đặc tính để lại dấu vết của blockchain cũng có thể làm gia tăng gánh nặng pháp lý và vận hành đối với các hãng tàu.