Trung Quốc đang nổi lên như mắt xích chi phối trong chuỗi cung ứng robot hình người toàn cầu, đặc biệt ở mảng linh kiện và sản xuất thân robot. Trong khi các công ty Mỹ vẫn giữ lợi thế ở chip tiên tiến và công nghệ AI, doanh nghiệp Trung Quốc đang tận dụng quy mô sản xuất để hạ chi phí và đẩy nhanh tốc độ thương mại hóa sản phẩm.

Tại CES 2026 diễn ra hồi tháng 1, robot hình người là một trong những chủ đề công nghệ thu hút nhiều chú ý, đặc biệt khi kết hợp với AI. Từ các công ty bán dẫn đến hãng xe, hàng loạt doanh nghiệp Mỹ đã giới thiệu công nghệ liên quan đến lĩnh vực này.

Nvidia công bố mô hình thị giác - ngôn ngữ Gr00t, cho phép robot sử dụng dữ liệu cảm biến để điều khiển cơ thể. AMD và Qualcomm cũng giới thiệu công nghệ mới: AMD hợp tác với công ty Ý Generative Bionics ra mắt robot công nghiệp Gene.01, còn Qualcomm trình làng chip chuyên dụng cho robot mang tên Dragonwing.

Dù vậy, theo Wall Street Journal, lợi thế của Mỹ chủ yếu nằm ở các công nghệ cốt lõi như chip tiên tiến và “bộ não” của robot. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc đã xây dựng được vị thế vững chắc trong hệ sinh thái sản xuất thân robot hình người.

Trong một podcast hồi tháng 3, CEO Nvidia Jensen Huang cũng nhận định Trung Quốc đang “đứng đầu thế giới” ở nhiều lĩnh vực nền tảng của ngành robot như vi điện tử, động cơ, đất hiếm và nam châm. Theo ông, ngành robot toàn cầu sẽ phải phụ thuộc đáng kể vào Trung Quốc.

Với Tesla, WSJ cho biết hãng đã lập một nhóm tại Trung Quốc để làm việc với các nhà cung ứng phục vụ robot hình người Optimus. Theo các nguồn tin am hiểu, nhân viên Tesla đang trực tiếp đến thăm những nhà sản xuất linh kiện như cảm biến và động cơ tại Trung Quốc, nhằm chuẩn bị cho kế hoạch sản xuất hàng loạt Optimus dự kiến từ tháng 11.

Tesla đang nỗ lực tự phát triển nhiều linh kiện nhằm tối ưu khả năng tương thích giữa phần cứng và phần mềm, đồng thời tăng quyền kiểm soát công nghệ. Tuy nhiên, theo WSJ, cách tiếp cận này rốt cuộc vẫn khiến hãng phải dựa vào các nhà cung cấp Trung Quốc, những bên có thể cung ứng linh kiện thiết kế theo yêu cầu với mức giá hợp lý.

Trung Quốc từ trước đã xem chuỗi cung ứng robot hình người là lĩnh vực mang ý nghĩa chiến lược và đã thúc đẩy mạnh ở cấp chính phủ.

Năm 2023, nước này tuyên bố sẽ xây dựng chuỗi cung ứng nội địa vững hơn vào năm 2027 nhằm giảm rủi ro từ các cú sốc bên ngoài và bớt phụ thuộc vào các quốc gia có thế mạnh về linh kiện robot như Nhật Bản và Đức. Đến tháng 2 năm nay, Trung Quốc lần đầu công bố bộ tiêu chuẩn quốc gia bao trùm các công nghệ và linh kiện cốt lõi.

Việc có thể sử dụng linh kiện tiên tiến ngay trong nước được cho là giúp các nhà sản xuất robot hình người của Trung Quốc đưa sản phẩm ra thị trường nhanh hơn. Theo Morgan Stanley, trong năm ngoái, các công ty Trung Quốc đã giới thiệu 28 mẫu robot hình người, gần gấp ba lần số lượng của doanh nghiệp Mỹ.

Unitree, một trong những nhà sản xuất lớn của Trung Quốc ở cả mảng robot hình người hoàn chỉnh lẫn linh kiện, cho biết đã xuất xưởng hơn 5.500 robot hình người trong năm ngoái cho các mục đích như nghiên cứu, giáo dục và biểu diễn đại chúng. Công ty đặt mục tiêu niêm yết trên Sàn giao dịch Chứng khoán Thượng Hải trong năm nay để huy động 610 triệu USD. Trong hồ sơ IPO, Unitree nhấn mạnh rằng sản xuất hàng loạt giúp doanh nghiệp tăng sức mạnh đàm phán với nhà cung cấp linh kiện và duy trì lợi thế chi phí.

Về giá thành, lợi thế của chuỗi cung ứng robot hình người tại Trung Quốc càng thể hiện rõ. Morgan Stanley ước tính chi phí sản xuất robot hình người có thể giảm tới hai phần ba nếu tận dụng chuỗi cung ứng của Trung Quốc. Theo hãng nghiên cứu TrendForce, các bộ phận điều khiển chuyển động của robot hình người, gồm động cơ chuyên dụng và hộp số, chiếm khoảng 55% tổng chi phí.

Trong bối cảnh các công ty robot Mỹ vẫn có ưu thế trong tiếp cận chip và các công nghệ AI nội địa, doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh hiện diện ở mảng linh kiện. WSJ cho biết họ cũng tích cực tham gia các triển lãm ở nước ngoài và mở rộng mạng lưới phân phối tại các thị trường như Nhật Bản và Singapore.