Khi thời điểm diễn ra thượng đỉnh Mỹ - Trung trong tháng 5 đến gần, ngành bán dẫn Hàn Quốc đang theo dõi sát kết quả cuộc gặp này do lo ngại tác động trực tiếp đến xuất khẩu, đặc biệt là với Samsung Electronics và SK hynix. Theo nhận định mới nhất của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE), Washington và Bắc Kinh có thể tìm kiếm một điểm dung hòa nhằm giảm mức độ phụ thuộc lẫn nhau trong lĩnh vực bán dẫn và khoáng sản chiến lược.

Diễn biến này càng thu hút chú ý trong bối cảnh xuất khẩu bán dẫn của Hàn Quốc liên tiếp lập đỉnh trong ba tháng gần đây. Kết quả đàm phán được cho là có thể ảnh hưởng đáng kể đến đà tăng hiện tại.

Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Xi Jinping dự kiến diễn ra trong hai ngày 14-15/5. Ban đầu, ông Trump được cho là sẽ thăm Trung Quốc vào cuối tháng 3, nhưng kế hoạch đã bị lùi lại do xung đột với Iran kéo dài.

Theo bài phân tích, áp lực quân sự gia tăng ở Trung Đông khiến Mỹ gặp khó trong việc đồng thời duy trì căng thẳng thương mại với Trung Quốc, qua đó làm tăng khả năng Washington sớm tìm cách hạ nhiệt quan hệ với Bắc Kinh.

Trong báo cáo, chuyên gia cấp cao Chad Bown của PIIE đề xuất một khuôn khổ đàm phán cùng có lợi, kết nối vấn đề bán dẫn với khoáng sản chiến lược. Theo đó, hai bên có thể điều chỉnh cách tiếp cận dựa trên Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT), từng bước giảm sự chi phối của phía còn lại đối với thị trường, đồng thời hạn chế nguy cơ xung đột leo thang.

PIIE cho biết tranh chấp bán dẫn giữa Mỹ và Trung Quốc trong năm 2025 đã leo thang lên mức chưa từng có. Mỹ từng mở rộng rồi lại rút bớt một số biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với phần mềm tự động hóa thiết kế điện tử (EDA), đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát sang cả các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc.

Từ đầu năm nay, Mỹ cũng áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu đối với chip AI của Nvidia và AMD.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc được cho là đã đưa ra chỉ đạo không chính thức yêu cầu doanh nghiệp trong nước ngừng mua chip AI của Mỹ, đồng thời áp dụng yêu cầu nội địa hóa 50% đối với thiết bị bán dẫn. Dù lãnh đạo hai nước đã gặp nhau tại hội nghị thượng đỉnh APEC vào tháng 10 năm ngoái và đạt được một thỏa thuận “ngừng bắn”, mức thuế quan và kiểm soát xuất khẩu hiện vẫn cao hơn so với năm 2024.

Nếu cuộc gặp trong tháng 5 trở thành dịp để hai bên chính thức hóa những nội dung đã trao đổi trước đó, việc điều chỉnh phạm vi kiểm soát xuất khẩu có thể sẽ là một trong những chủ đề trọng tâm.

Tác động lên cả nguồn cung lẫn đầu ra

Theo PIIE, tiến trình hạ nhiệt giữa Mỹ và Trung Quốc có thể ảnh hưởng trực tiếp tới ngành bán dẫn Hàn Quốc. Báo cáo cho biết Mỹ, Nhật Bản và châu Âu hiện cung cấp 89% thiết bị bán dẫn toàn cầu và hơn 95% phần mềm EDA.

Hàn Quốc sản xuất chip nhớ dựa trên chuỗi cung ứng này, sau đó xuất khẩu phần lớn sang Trung Quốc.

Số liệu của Cơ quan Hải quan Hàn Quốc cho thấy trong 20 ngày đầu tháng 3, xuất khẩu bán dẫn đạt 18.657 tỷ USD, tăng 163,9% so với cùng kỳ năm trước. Riêng xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 69%. Trong khi đó, theo Bộ Công nghiệp, Thương mại và Năng lượng, tổng kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc cũng lập kỷ lục ba tháng liên tiếp, đạt 65,85 tỷ USD trong tháng 1 và 67,45 tỷ USD trong tháng 2.

Khi mức độ phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc ngày càng lớn, ảnh hưởng từ kết quả thượng đỉnh Mỹ - Trung cũng trở nên rõ nét hơn.

Yếu tố then chốt nằm ở mức độ thỏa hiệp mà hai bên có thể đạt được sau cuộc gặp. Ngay cả trong trường hợp các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chỉ được giữ nguyên ở hiện trạng, đây vẫn sẽ là tín hiệu tích cực đối với hai ông lớn chip nhớ Samsung Electronics và SK hynix.

Trong bối cảnh nhu cầu chip AI đang kéo xuất khẩu đi lên, nếu không phát sinh thêm quy định mới và các biện pháp hiện tại được giữ nguyên, dòng xuất khẩu sang Trung Quốc nhiều khả năng vẫn sẽ được duy trì thêm một thời gian.

Nếu đàm phán tiến xa hơn theo hướng nới lỏng, dư địa tăng trưởng xuất khẩu sẽ còn lớn hơn. Trường hợp Mỹ hạ bớt các biện pháp hạn chế xuất khẩu đối với chip AI của Nvidia và AMD, đầu tư vào hạ tầng AI tại Trung Quốc có thể phục hồi, từ đó kéo nhu cầu chip nhớ đi lên.

Tương tự, nếu Trung Quốc hoãn hoặc nới yêu cầu nội địa hóa 50% đối với thiết bị bán dẫn, hoạt động xuất khẩu sang Trung Quốc của các doanh nghiệp thiết bị và vật liệu Hàn Quốc cũng sẽ được hưởng lợi. Nếu khuôn khổ đàm phán cùng có lợi do PIIE đề xuất trở thành hiện thực, doanh nghiệp Hàn Quốc có thể gián tiếp hưởng lợi trong quá trình hai bên từng bước điều chỉnh kiểm soát xuất khẩu.

Dù vậy, kịch bản ngược lại vẫn chưa thể loại trừ. Nếu đàm phán đổ vỡ hoặc căng thẳng quay trở lại, cả nguồn cung thiết bị - vật liệu lẫn đầu ra tại thị trường Trung Quốc đều có thể đồng thời biến động.

Đáng chú ý, nếu Mỹ mở rộng kiểm soát xuất khẩu sang cả thiết bị bán dẫn, nền tảng sản xuất của doanh nghiệp Hàn Quốc sẽ chịu tác động trực tiếp. PIIE nhấn mạnh Mỹ, Nhật Bản và châu Âu đang cung cấp 89% thiết bị bán dẫn, trong khi Hàn Quốc sử dụng các thiết bị này để sản xuất chip nhớ rồi xuất sang Trung Quốc. Vì vậy, bất kỳ sự mở rộng nào trong kiểm soát xuất khẩu thiết bị đều có thể ảnh hưởng ngay đến năng lực sản xuất.

Trước đó, khi Mỹ mở rộng kiểm soát xuất khẩu trong năm 2025 sang cả các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc, hoạt động xuất khẩu bán dẫn của Nexperia (Hà Lan) đã bị chặn, gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Các doanh nghiệp chip nhớ Hàn Quốc hiện cũng vận hành cơ sở sản xuất tại Trung Quốc, do đó đối mặt với rủi ro tương tự.

Một nguồn tin trong ngành cho biết phạm vi điều chỉnh của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu có thể quyết định xu hướng kết quả kinh doanh của mảng chip nhớ.