Bộ phim khoa học viễn tưởng ‘Project Hail Mary’ đang làm dấy lên tranh luận về khả năng con người giao tiếp với sinh vật ngoài Trái Đất. Theo Ars Technica ngày 20/3/2026, tác phẩm mô tả quá trình hai nhân vật Rocky và Grace nhanh chóng học cách hiểu nhau, nhưng dưới góc nhìn ngôn ngữ học, kịch bản này khó xảy ra trong thực tế.

Nhà ngôn ngữ học Betty Berner cho rằng giao tiếp không chỉ là trao đổi từ ngữ, mà còn là quá trình hiểu cách đối phương nhận thức thế giới, cùng những bối cảnh văn hóa và xã hội đi kèm. Theo bà, ngay cả những khái niệm tưởng như phổ quát với con người, chẳng hạn quan niệm “ở trên là tốt, ở dưới là xấu”, cũng không có gì đảm bảo sẽ tồn tại tương tự ở một dạng sống ngoài hành tinh.

Ars Technica cũng cho rằng việc Grace và Rocky nhanh chóng nắm bắt các khái niệm như “bạn bè” là cách xử lý mang tính điện ảnh nhiều hơn là phản ánh thực tế. Berner nhận định ngay cả giữa những người cùng sử dụng một ngôn ngữ, việc thấu hiểu hoàn toàn còn không dễ, nên giao tiếp với sinh vật ngoài Trái Đất chắc chắn sẽ phức tạp hơn nhiều.

Theo bài viết, phim khoa học viễn tưởng thường rút gọn đáng kể quá trình tiếp thu ngôn ngữ để phục vụ nhịp kể chuyện. Tuy nhiên, xét từ góc độ ngôn ngữ học, cốt lõi của giao tiếp là khả năng chia sẻ hệ tư duy, chứ không chỉ dừng ở việc đối chiếu hay ghi nhớ từ ngữ.

Berner nhấn mạnh ngôn ngữ không phải một tập hợp ký hiệu đơn giản, mà là hệ thống phức tạp gắn với cảm xúc, chuẩn mực xã hội và nền tảng văn hóa. Vì vậy, nếu muốn giao tiếp với sinh vật ngoài Trái Đất, con người không chỉ cần giải mã ngôn ngữ, mà còn phải hiểu được cách đối phương tư duy và tổ chức ý nghĩa.

Ars Technica đánh giá ‘Project Hail Mary’ vẫn là tác phẩm giàu sức gợi về mặt khoa học viễn tưởng, nhưng có giới hạn khi bàn đến tính khả thi của giao tiếp liên hành tinh ngoài đời thực. Từ góc nhìn này, ngôn ngữ không đơn thuần là tập hợp ký hiệu, mà là một hệ thống phức hợp phản ánh văn hóa và đặc điểm nhận thức của con người.