Chính phủ Hàn Quốc đang xem xét lại kế hoạch bắt buộc xác thực khuôn mặt khi đăng ký thuê bao di động, sau khi Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Hàn Quốc khuyến nghị điều chỉnh với lý do biện pháp này có thể ảnh hưởng đến việc thực thi các quyền cơ bản. Vì vậy, mốc áp dụng toàn diện dự kiến vào tuần tới nhiều khả năng sẽ phải lùi lại.

Bộ Khoa học và ICT Hàn Quốc (MSIT) thúc đẩy áp dụng xác thực khuôn mặt trong quy trình đăng ký thuê bao nhằm ngăn chặn các vụ lừa đảo tài chính, đặc biệt là voice phishing sử dụng “thuê bao rác”. Mục tiêu của biện pháp này là đối chiếu ảnh trên giấy tờ tùy thân với khuôn mặt thực tế của người đăng ký để ngăn từ đầu tình trạng mở thuê bao trái phép.

Theo kế hoạch ban đầu, các thủ tục như đăng ký mới, chuyển mạng giữ số, đổi thiết bị và chuyển quyền thuê bao khi sử dụng chứng minh thư hoặc giấy phép lái xe sẽ phải thực hiện xác thực khuôn mặt qua ứng dụng PASS. Lộ trình áp dụng toàn diện được ấn định từ ngày 23/3.

Tuy nhiên, ngày 13/3, Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Hàn Quốc đã đưa ra khuyến nghị điều chỉnh, cho rằng quy định này có thể tác động đến việc thực thi các quyền cơ bản. Cơ quan này nhận định điện thoại di động đã trở thành hạ tầng thiết yếu cho hầu hết hoạt động thường nhật, nên việc bắt buộc xác thực khuôn mặt có thể ảnh hưởng đến quyền tự do liên lạc, tự do biểu đạt, quyền được biết và nhiều quyền cơ bản khác.

Ủy ban cũng nhấn mạnh dữ liệu hình ảnh khuôn mặt là thông tin cá nhân nhạy cảm, và nếu bị rò rỉ thì thiệt hại rất khó khắc phục.

Một vấn đề khác được nêu ra là cơ sở pháp lý. Theo Ủy ban, khác với Luật Quản lý xuất nhập cảnh hay Luật Giao dịch tài chính điện tử - những văn bản có quy định về thu thập và sử dụng dữ liệu sinh trắc học - Luật Kinh doanh viễn thông hiện không có quy định tương ứng. Vì vậy, trước khi triển khai chính sách, cơ quan chức năng cần làm rõ cách thức thu thập, sử dụng, lưu trữ và hủy dữ liệu sinh trắc học; đồng thời sau khi triển khai phải công khai thông tin về mức độ an toàn của công nghệ xác thực khuôn mặt.

Ủy ban cũng khuyến nghị xây dựng phương án thay thế để bảo đảm quyền lựa chọn cho những người không thể cung cấp dữ liệu sinh trắc học hoặc không đồng ý cung cấp dữ liệu này. Bên cạnh đó, toàn bộ quy trình thu thập, sử dụng, lưu trữ và hủy dữ liệu cần được kiểm tra bảo mật định kỳ và công bố kết quả.

Chính sách trên đã vấp phải phản ứng từ các tổ chức xã hội dân sự ngay từ khi được công bố. Trong bối cảnh Hàn Quốc đã áp dụng cơ chế xác minh danh tính bằng giấy tờ, nhiều ý kiến cho rằng việc bắt buộc xác thực khuôn mặt có thể đẩy xã hội đến gần hơn với một “xã hội giám sát”. Một số nhóm cũng chỉ trích chính sách này là cách chuyển rủi ro rò rỉ dữ liệu cá nhân sang người dân.

Trước làn sóng phản đối, MSIT từng tổ chức thêm một cuộc họp báo sau khi công bố chính sách. Tại cuộc họp báo ngày 24/12 năm ngoái, bộ khẳng định sau khi hoàn tất đối chiếu danh tính, hệ thống chỉ lưu kết quả xác thực ở dạng Y/N và không lưu trữ hay ghi lại bất kỳ dữ liệu sinh trắc học nào như ảnh hoặc video khuôn mặt.

Dù vậy, sau khuyến nghị từ Ủy ban Nhân quyền, MSIT hiện phải bước vào quá trình rà soát lại chính sách. Theo Luật Ủy ban Nhân quyền Quốc gia, bộ này phải gửi kế hoạch thực hiện các khuyến nghị cho Ủy ban trong vòng 90 ngày kể từ thời điểm tiếp nhận.

Theo giới trong ngành, khả năng cao MSIT sẽ lùi thời điểm triển khai toàn diện, kéo dài giai đoạn thí điểm và bổ sung các biện pháp hoàn thiện. Việc bị chỉ ra thiếu cơ sở pháp lý cũng có thể buộc cơ quan này đẩy nhanh quá trình hoàn thiện các quy định liên quan.

Một quan chức MSIT cho biết bộ sẽ tiếp tục lấy ý kiến các bên liên quan trong tuần này trước khi quyết định có triển khai từ ngày 23/3 hay không. Chậm nhất vào cuối tuần, MSIT dự kiến sẽ chốt phương án kéo dài giai đoạn thí điểm hoặc triển khai toàn diện.

Trong khi đó, các tổ chức xã hội dân sự yêu cầu rút hẳn chính sách. Sau khuyến nghị của Ủy ban Nhân quyền, Digital Justice Network, People’s Solidarity for Participatory Democracy cùng ba tổ chức khác đã ra tuyên bố chung, kêu gọi “ngay lập tức hủy bỏ quy định bắt buộc xác thực khuôn mặt khi đăng ký thuê bao di động”. Các tổ chức này cũng cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động phản đối, bao gồm cả việc tố cáo các nhà mạng, cho đến khi chính sách bị hủy bỏ hoàn toàn.