Elon Musk đã công khai bày tỏ ủng hộ việc sáp nhập SpaceX và Tesla, nhưng khả năng hiện thực hóa thương vụ này vẫn phụ thuộc vào lá phiếu của cổ đông Tesla cùng hàng loạt rủi ro thẩm định, đặc biệt từ Trung Quốc.

CNBC ngày 23/10 (giờ địa phương) cho biết Phố Wall đang dồn sự chú ý vào kịch bản SpaceX và Tesla hợp nhất sau khi Musk công khai quan điểm ủng hộ thương vụ.

Trong buổi công bố kết quả kinh doanh quý III của SpaceX ngày 21/10, Musk nói rằng nếu được hỏi việc sáp nhập có phải là một ý tưởng tốt hay không thì câu trả lời của ông là “có”. Theo CNBC, cả hai công ty cũng đã thành lập các ủy ban đặc biệt riêng để xem xét giao dịch.

Tuy nhiên, tại sự kiện công bố kết quả kinh doanh của Tesla diễn ra một ngày sau đó, Musk chỉ nói rằng ông “đã nói hết những gì cần nói” và không đề cập thêm đến khả năng sáp nhập.

Theo CNBC, mối quan tâm của thị trường hiện tập trung nhiều hơn vào câu chuyện sáp nhập thay vì kết quả kinh doanh của Tesla. Trong quý III, doanh thu mảng ôtô của Tesla giảm, còn doanh thu mảng năng lượng giảm mạnh hơn. Ngày 23/10, cổ phiếu Tesla mất 3%, trong khi cổ phiếu SpaceX giảm 9%.

Trên thị trường cũng xuất hiện không ít hoài nghi. Các nhà phân tích của William Blair cho rằng Musk theo đuổi thương vụ này chủ yếu để củng cố quyền kiểm soát hơn là tạo thêm giá trị vận hành. Theo nhóm phân tích, Musk từ lâu đã điều hành hai công ty như một khối gần như thống nhất, nên rất khó chỉ ra những cơ hội chỉ có thể đạt được nhờ sáp nhập.

Cấu trúc quản trị của hai doanh nghiệp cũng là một khác biệt lớn. Musk nắm gần 80% quyền biểu quyết tại SpaceX, nhưng chỉ sở hữu 19,8% cổ phần tại Tesla. Theo Musk, tại Tesla, đề xuất này phải nhận được 50% số cổ phiếu tán thành trên tổng số cổ phiếu, chứ không chỉ là 50% số phiếu tham gia biểu quyết, và đây là một “ngưỡng khá cao”.

Xét về quy mô, vốn hóa của SpaceX hiện tiến sát 2.000 tỷ USD, trong khi Tesla ở mức khoảng 1.500 tỷ USD. Nếu thương vụ được cấu trúc theo hình thức hoán đổi cổ phiếu, SpaceX sẽ là bên thâu tóm.

Eric Talley, giáo sư luật tại Đại học Columbia, cho biết sự chồng lấn giữa hai công ty trong lĩnh vực robot và trí tuệ nhân tạo đang làm gia tăng bất mãn trong một bộ phận cổ đông, thậm chí có thể dẫn tới kiện tụng. Dù vậy, ông cho rằng một thương vụ sáp nhập vẫn có thể mang lại lợi ích cho cổ đông của cả hai bên.

Trở ngại lớn nhất vẫn là khâu phê duyệt và giám sát của cơ quan quản lý.

Steve Wesley, cựu thành viên hội đồng quản trị Tesla, dự báo hai công ty có thể muốn công bố kế hoạch sáp nhập trước cuộc bầu cử giữa kỳ, thời điểm hiện chỉ còn chưa đầy hai tuần.

Trung Quốc cũng được xem là một ẩn số quan trọng. Năm ngoái, thị trường này đóng góp 22% doanh thu của Tesla. Talley cho rằng các cơ quan an ninh quốc gia Trung Quốc sẽ đặc biệt theo dõi thương vụ nếu nó được xúc tiến.

Kevin Lee, nhà phân tích tại Counterpoint Research, nhận định quy trình thẩm định chống độc quyền, đánh giá an ninh quốc gia và rà soát các quy định xuyên biên giới đều sẽ là những thách thức lớn đối với giao dịch này.