Elon Musk đã chi ít nhất 366 triệu USD cho gần 40 cuộc đua trước thềm bầu cử giữa kỳ Mỹ năm 2026, qua đó trở thành nhà tài trợ cá nhân lớn nhất cho phe Cộng hòa. Trong cùng giai đoạn, SpaceX cũng ghi nhận đà tăng mạnh về hợp đồng với chính phủ liên bang, với tổng giá trị trúng thầu trong năm nay lên tới 6,78 tỷ USD.

Diễn biến này khiến giới quan sát đặc biệt chú ý tới mức độ gắn kết giữa dòng tiền chính trị, hợp đồng chính phủ và các quyết định chính sách có thể tác động trực tiếp đến đế chế kinh doanh của Musk.

Ngày 22/10 (giờ địa phương), CNBC dẫn hồ sơ nộp lên Ủy ban Bầu cử Liên bang Mỹ (FEC) cho biết phần lớn tiền tài trợ của Musk được rót cho các ứng viên và tổ chức liên quan đến đảng Cộng hòa. Từ tháng 7 đến nay, ít nhất 276 triệu USD đã được chuyển vào các tổ chức của phe Cộng hòa và America PAC, tổ chức chính trị do Musk hậu thuẫn.

Một trong những điểm then chốt của cuộc bầu cử lần này là liệu đảng Cộng hòa có giữ được quyền kiểm soát Quốc hội hay đảng Dân chủ sẽ giành lại Hạ viện. Nếu đảng Dân chủ nắm Hạ viện, giới quan sát cho rằng các doanh nghiệp của Musk, các hợp đồng liên bang cũng như vai trò trước đây của ông tại cơ quan Hiệu quả Chính phủ (DOGE) dưới thời Tổng thống Donald Trump có thể trở thành đối tượng của các cuộc điều tra và trát triệu tập.

Bruce Freed, đại diện tổ chức giám sát tài trợ chính trị Center for Political Accountability, nhận định Musk đang tìm cách duy trì quan hệ thuận lợi với cả Quốc hội lẫn nhánh hành pháp, đồng thời gây ảnh hưởng đến quy định và hợp đồng, cũng như tự bảo vệ trước các hoạt động giám sát. Musk không trả lời các câu hỏi liên quan, nhưng trên X, nền tảng trước đây là Twitter, ông đăng thông điệp mang hàm ý “ai sống bằng gươm sẽ chết vì gươm”.

Ông cũng tuyên bố sẽ truy ra những người đứng sau các bên đối đầu với mình.

Texas được xem là nơi lợi ích kinh doanh và dòng tiền chính trị của Musk giao thoa rõ nét nhất. Tesla đặt trụ sở tại Austin và vận hành nhà máy lắp ráp ôtô lớn nhất tại Mỹ. SpaceX điều hành cơ sở phóng tại Starbase ở miền nam Texas, còn The Boring Company cũng có nền tảng hoạt động tại Pflugerville, bang này.

Các doanh nghiệp đó chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chính sách cấp bang về thuế, điện năng, cấp phép, hạ tầng và ưu đãi phát triển kinh tế. Trong tổng số tiền chính trị mà Musk đã rót ra, ít nhất 189,6 triệu USD được phân bổ để hỗ trợ ứng viên Cộng hòa Ken Paxton trong cuộc đua vào Thượng viện bang Texas.

Ứng viên Dân chủ James Talarico cáo buộc Musk đang tìm cách “mua” một ghế Thượng viện của Texas. Musk công kích Talarico, trong khi ứng viên này đáp trả rằng vấn đề nằm ở chính hệ thống chính trị, nơi một tỷ phú có thể dùng tiền để giành ảnh hưởng phục vụ lợi ích cá nhân.

Ở mảng kinh doanh, quy mô hợp đồng liên bang của SpaceX cũng tăng nhanh. Theo FedScout, đơn vị theo dõi chi tiêu chính phủ, tổng giá trị hợp đồng liên bang mà SpaceX nhận được từ năm 2008 đến nay đã vượt 30,7 tỷ USD.

Con số này chưa bao gồm một số khoản chi như hợp đồng mật và một phần ngân sách liên quan đến thiết bị đầu cuối Starlink cùng dịch vụ Internet vệ tinh mà chính quyền các bang sử dụng trong quá trình ứng phó thảm họa.

Riêng năm nay, tổng giá trị hợp đồng SpaceX trúng thầu đạt 6,78 tỷ USD, cao hơn nhiều so với 3,97 tỷ USD của cả năm 2025 và 3,8 tỷ USD của năm 2024. Cuối tháng 5, Lực lượng Vũ trụ Mỹ trao cho SpaceX hợp đồng trị giá 2,29 tỷ USD để xây dựng mạng thông tin quân sự gắn với chương trình Golden Dome.

Ba ngày sau, công ty tiếp tục ký hợp đồng 4,16 tỷ USD cho dự án vệ tinh phát hiện mối đe dọa.

Dù Quốc hội không trực tiếp ký các hợp đồng liên bang, cơ quan này nắm quyền phân bổ ngân sách và giám sát chi tiêu của Bộ Quốc phòng Mỹ và Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) - hai khách hàng chủ lực của SpaceX. Hillary Brasses, đại diện tổ chức phi lợi nhuận OpenSecrets, cho rằng việc duy trì các đồng minh có thế lực tại các ủy ban thường trực ở Washington có thể giúp Musk gia tăng ảnh hưởng tại Quốc hội.

Dòng tiền chính trị của Musk cũng chảy vào các bang chiến địa, nơi đang nổi lên tranh luận về quy định đối với hạ tầng AI. America PAC cho biết tính đến ngày 20/10 đã chi tổng cộng 22,7 triệu USD cho hoạt động vận động cử tri tại 6 bang chiến địa, trong đó khoảng 8,9 triệu USD ở Ohio, 7,2 triệu USD ở Michigan và khoảng 2 triệu USD ở Maine.

Tại Michigan, số tiền này được dùng cho quảng cáo số, thư trực tiếp, tin nhắn và các cuộc gọi nhằm ủng hộ ứng viên Cộng hòa Mike Rogers và công kích ứng viên Dân chủ Abdul El-Sayed. Tại Ohio, các chiến dịch quảng cáo và vận động qua tin nhắn, điện thoại cũng được triển khai để hỗ trợ ứng viên Cộng hòa Jon Husted.

Ở cả hai bang, chi phí vận hành trung tâm dữ liệu và các quy định liên quan đến phát triển AI đã trở thành chủ đề tranh cử đáng chú ý.

Hoạt động AI của Musk cũng có liên hệ với mua sắm của chính phủ liên bang. Đơn vị AI của Musk là xAI đã ký hợp đồng với Bộ Quốc phòng Mỹ vào tháng 7 năm ngoái, với hạn mức 200 triệu USD.

Theo hợp đồng với Cơ quan Quản trị Dịch vụ Tổng hợp Mỹ (GSA), chatbot Grok được phép triển khai trên toàn bộ các cơ quan liên bang đến tháng 3/2027.

Song song với đó, hoạt động vận động hành lang tại Washington cũng gia tăng. Theo hồ sơ công bố, từ tháng 1/2025, SpaceX đã chi khoảng 5,3 triệu USD để vận động về ngân sách NASA, chi tiêu quốc phòng, các vụ phóng vệ tinh quân sự, phòng thủ tên lửa và hoạt động mua sắm công.

Tesla trong cùng giai đoạn cũng chi khoảng 3,6 triệu USD cho vận động hành lang tại Washington.

Trước đó, trong năm 2024, Musk đã chi khoảng 300 triệu USD cho cuộc bầu cử tổng thống Mỹ và bầu cử Quốc hội, góp phần hỗ trợ chiến thắng của Trump và phe Cộng hòa, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận chính quyền. Tuy nhiên, đến tháng 6/2025, bất đồng liên quan đến dự luật thuế và chi tiêu đã khiến quan hệ giữa Musk và Trump xấu đi. Khi đó, Trump từng đề cập khả năng cắt giảm hỗ trợ và hợp đồng chính phủ dành cho các công ty liên quan đến Musk.

Sau đó, Musk xuất hiện tại quốc yến có Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tham dự và tại các hội nghị thượng đỉnh về AI. Đến ngày 30/9, ông được bổ nhiệm làm đồng phụ trách Project Meridian, dự án tư vấn về chiến tranh tương lai của Bộ Quốc phòng Mỹ.

Trong bối cảnh quan hệ với giới chính trị liên tục dao động giữa hợp tác và xung đột, mối liên hệ giữa các doanh nghiệp của Musk với chính phủ Mỹ vẫn đang được theo dõi chặt chẽ.

Freed đánh giá quy mô chi tiền chính trị của Musk là bất thường và rất khó tìm thấy tiền lệ trong các kỳ bầu cử gần đây. Theo ông, việc một cá nhân rót lượng tiền lớn như vậy trong thời gian ngắn là điều hiếm thấy.

Bầu cử giữa kỳ năm nay vì thế không chỉ là phép thử đối với các ứng viên được Musk hậu thuẫn, mà còn gắn với quyền lập ngân sách và giám sát của Quốc hội, khả năng nhận hợp đồng chính phủ của các công ty do ông kiểm soát, cũng như các quy định về AI và hạ tầng năng lượng. Tuy vậy, việc chi tiền chính trị tăng mạnh cùng lúc với giá trị hợp đồng liên bang đi lên chưa đủ để kết luận có tồn tại mối quan hệ trao đổi trực tiếp giữa hai vấn đề này.