Một số ý kiến trên thị trường cho rằng Bitcoin đang thể hiện rõ hơn lợi thế về tính khan hiếm sau khi công nghệ sản xuất vàng nhân tạo có thêm bước tiến mới.

Theo U.Today, ngày 22/10 (giờ địa phương), nhà phân tích thị trường Jesse Eckel nhận định nếu công nghệ tạo vàng nhân tạo tiếp tục phát triển, tính khan hiếm vốn là nền tảng giá trị của vàng có thể bị đặt dấu hỏi. Ngược lại, Bitcoin được thiết kế với nguồn cung hữu hạn nên có đặc tính hoàn toàn khác.

Tranh luận này xuất hiện sau thông báo từ startup Mỹ Marathon Fusion. Ngày 21/10, công ty cho biết đã thử nghiệm thành công việc biến thủy ngân thành vàng thật. Marathon Fusion nói rằng trong thử nghiệm diễn ra hồi tháng trước, lượng vàng tạo ra cao gấp khoảng 10 lần kỷ lục từng được Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân châu Âu (CERN) ghi nhận.

Cùng ngày, Jesse Eckel viết trên X rằng nguồn cung vàng có thể thay đổi đáng kể khi công nghệ tiến bộ. Theo ông, nếu vàng nhân tạo trở nên khả thi về dài hạn, vàng có thể rẻ như kim cương. Trong khi đó, “sẽ không bao giờ có Bitcoin được tạo ra trong phòng thí nghiệm”.

Marathon Fusion hiện theo đuổi kế hoạch xây dựng lò phản ứng nhiệt hạch mật độ công suất cao tại San Francisco, Mỹ. Năm 2025, công ty từng đưa ra một quy trình mang tính lý thuyết, theo đó một nhà máy điện nhiệt hạch công suất gigawatt có thể sản xuất khoảng 5.000 kg vàng mỗi năm. Công nghệ này dựa trên phương pháp biến đổi hạt nhân, sử dụng neutron năng lượng cao để chuyển một số đồng vị thủy ngân thành vàng.

Dù vậy, khả năng sản xuất vàng nhân tạo ở quy mô thương mại vẫn còn khá xa. Thông báo thử nghiệm lần này không đồng nghĩa vàng giá rẻ đã có thể được sản xuất công nghiệp. Diễn biến mới nhất của Marathon Fusion cũng chủ yếu cho thấy công nghệ mới dừng ở mức trình diễn, chưa thể xem là bằng chứng cho thấy mô hình thương mại hay hệ thống sản xuất hàng loạt đã sẵn sàng.

Trong bối cảnh đó, lập luận đầu tư cốt lõi của Bitcoin về “tính khan hiếm có thể dự báo” tiếp tục được chú ý. Với vàng, tổng cung vẫn có thể tăng nhờ mở rộng khai thác, phát hiện mỏ mới hoặc cải thiện công nghệ tinh luyện. Nếu công nghệ biến đổi hạt nhân tiến tới khả năng ứng dụng thực tế, dư địa gia tăng nguồn cung vàng có thể còn lớn hơn.

Ngược lại, Bitcoin có nguồn cung tối đa 21 triệu. Lượng phát hành được ấn định theo lịch trình có sẵn, trong khi phần thưởng đào giảm một nửa sau khoảng mỗi bốn năm. Muốn nâng trần cung hiện tại, mạng lưới sẽ phải thay đổi chính các quy tắc đồng thuận cốt lõi.

Vì vậy, trọng tâm của cuộc tranh luận lần này không nằm ở việc so sánh giá vàng với Bitcoin, mà ở khác biệt về cấu trúc nguồn cung. Vàng là tài sản vật chất, nhưng tính khan hiếm có thể suy giảm khi công nghệ phát triển. Trong khi đó, Bitcoin được đánh giá khác nhờ trần cung cố định được ràng buộc bằng quy tắc của mạng lưới. Thị trường hiện sẽ theo dõi liệu các thử nghiệm của Marathon Fusion có thể tiến tới thương mại hóa hay không, cũng như tác động của chúng đối với câu chuyện khan hiếm dài hạn của Bitcoin.