Tại phiên điều trần tổng hợp về lĩnh vực tài chính ngày 22/10, Ủy ban Các vấn đề chính trị thuộc Quốc hội Hàn Quốc đã đồng loạt chất vấn các vấn đề nóng của ngành ngân hàng và tài chính. Nội dung tập trung vào hiện tượng cựu lãnh đạo tập đoàn tài chính quay lại dưới vai trò cố vấn, tư vấn; cách tính lãi suất cho vay; hiệu quả bồi thường thiệt hại do lừa đảo qua điện thoại; lỗ hổng bảo mật trong phần mềm ngân hàng; cùng cơ cấu vay thế chấp lãi suất cố định dài hạn.

Các cơ quan chức năng cho biết sẽ xem xét các biện pháp cải thiện quản trị doanh nghiệp, tăng cường minh bạch trong cơ chế xác định lãi suất cho vay, điều chỉnh tiêu chí bồi thường lừa đảo qua điện thoại và rà soát hệ thống bảo mật tài chính.

38 cựu lãnh đạo được giữ lại dưới vai trò cố vấn, dấy lo ngại về “lãnh đạo đứng sau”

Một trong những chủ đề gây chú ý là việc nhiều cựu lãnh đạo tập đoàn tài chính tiếp tục ở lại hệ thống dưới các chức danh như cố vấn, tư vấn hoặc nghiên cứu viên đặc nhiệm. Các nghị sĩ cho rằng thực tiễn này có thể tạo ra khoảng trống giám sát trong quản trị doanh nghiệp.

Theo tài liệu do nghị sĩ Kim Yong-man của đảng Dân chủ công bố, khảo sát tại 8 tập đoàn tài chính cho thấy 6 tập đoàn đang sử dụng 38 cựu lãnh đạo tại công ty con hoặc viện nghiên cứu trực thuộc dưới nhiều chức danh khác nhau.

Các nghị sĩ cho rằng khi những người này không còn là lãnh đạo theo quy định pháp luật, thù lao và phạm vi công việc có thể không được công bố đầy đủ, đồng thời nằm ngoài sự giám sát trực tiếp của hội đồng quản trị và cổ đông.

Quốc hội cũng bày tỏ lo ngại thực tiễn này có thể làm suy giảm hiệu quả của khung phân định trách nhiệm dành cho ban điều hành, vốn được thiết kế để xác định rõ trách nhiệm quản trị.

Một số trường hợp cụ thể đã được nêu tên. Woori Financial Group bị cho là lập riêng vị trí cho lãnh đạo đã nghỉ hưu, trong khi KB Financial Group và BNK Financial Group cũng bị truy vấn về hoạt động cố vấn, tư vấn, mức thù lao và quy trình ra quyết định liên quan.

Phía cơ quan chức năng cho biết đang thảo luận khả năng đưa nội dung liên quan đến cơ chế cố vấn và tư vấn của cựu lãnh đạo vào gói giải pháp cải thiện quản trị tập đoàn tài chính hiện nay.

Tranh cãi về tuyển dụng cựu nhân sự giám sát tài chính

Một vấn đề khác được nêu tại phiên điều trần là tình trạng các tập đoàn tài chính tuyển dụng người từng làm việc tại cơ quan quản lý và giám sát tài chính.

Theo tài liệu nghị sĩ Jeon Hyeon-hee nhận từ cơ quan chức năng, trong 5 năm gần đây có 152 người xuất thân từ cơ quan quản lý tài chính chuyển sang làm việc tại các công ty thuộc tập đoàn tài chính. Trong số này, 78 người đến từ Cơ quan Giám sát Tài chính và 13 người đến từ Ủy ban Dịch vụ Tài chính.

Bà Jeon cho rằng việc các cá nhân từng giám sát doanh nghiệp tài chính sau đó chuyển sang làm việc cho chính các đơn vị này có thể làm phát sinh xung đột lợi ích và tâm lý ưu ái cựu quan chức. Theo bà, các quy định hiện hành về thẩm định tuyển dụng và hạn chế tiếp xúc vẫn chưa đủ để ngăn chặn triệt để rủi ro này.

Thống đốc Cơ quan Giám sát Tài chính Lee Chan-jin cho biết cơ quan này hiện áp dụng quy định nội bộ cấm cựu nhân viên ra vào trụ sở trong vòng một năm sau khi nghỉ việc và hạn chế tiếp xúc trong ba năm, nhưng thừa nhận hiệu quả còn hạn chế.

Ông nói thêm cơ quan sẽ tham khảo hệ thống quản lý của Ủy ban Thương mại Công bằng, hoặc thậm chí áp dụng tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn, để siết lại quy định nội bộ.

Quốc hội yêu cầu làm rõ cách tính lãi suất cho vay tại ngân hàng địa phương và ngân hàng số

Vấn đề lãi suất cho vay tiếp tục là tâm điểm tại phiên điều trần, sau khi cách tính lãi của 5 ngân hàng lớn bị chất vấn ở kỳ họp trước. Lần này, phạm vi được mở rộng sang các ngân hàng địa phương và ngân hàng số.

Nghị sĩ Min Byeong-deok của đảng Dân chủ cho rằng BNK Kyongnam Bank và Jeju Bank đã tăng lãi suất cộng thêm trong khi thu hẹp mức ưu đãi lãi suất. K Bank cũng bị nêu là đã nâng lãi suất cộng thêm đối với một số sản phẩm cho vay.

Đáng chú ý, một số ý kiến cho rằng ngân hàng có thể tăng lãi suất cộng thêm thông qua việc điều chỉnh tỷ suất lợi nhuận mục tiêu. Dù Luật Ngân hàng đã được sửa đổi nhằm hạn chế việc đưa các chi phí theo luật định vào phần lãi suất cộng thêm, việc điều chỉnh các cấu phần khác vẫn có thể làm giảm hiệu quả của chính sách hạ gánh nặng lãi vay cho người đi vay.

Một số nghị sĩ đã kêu gọi Ủy ban Dịch vụ Tài chính và Cơ quan Giám sát Tài chính tiến hành kiểm tra đặc biệt chung.

Đáp lại, cơ quan chức năng cho biết sẽ rà soát thêm tình hình xác định lãi suất trong toàn ngành. Thống đốc Lee Chan-jin nói cơ quan quản lý sẽ tận dụng các công cụ như đánh giá tác động tới người tiêu dùng và đánh giá tài chính bao trùm, đồng thời cân nhắc tăng cường công bố thông tin về quy trình ra quyết định lãi suất cho vay.

Theo ông, mục tiêu là giúp người tiêu dùng tài chính có thể tiếp cận và kiểm tra thông tin liên quan đến việc xác định lãi suất, qua đó thúc đẩy cạnh tranh giữa các ngân hàng và mở rộng quyền lựa chọn cho khách hàng.

Bồi thường lừa đảo qua điện thoại ở mức thấp, phần mềm bảo mật ngân hàng cũng bị chất vấn

Ở mảng bảo vệ người tiêu dùng, Quốc hội đặt dấu hỏi về hiệu quả của cơ chế tự nguyện bồi thường thiệt hại do lừa đảo qua điện thoại.

Nghị sĩ Jeon Hyeon-hee cho biết tổng thiệt hại do lừa đảo qua điện thoại trong năm ngoái lên tới 281,1 tỷ won, nhưng số tiền bồi thường thực tế thông qua cơ chế tự nguyện chỉ khoảng 1,08 tỷ won.

Theo bà, ngay cả trong trường hợp ngân hàng thừa nhận trách nhiệm, tỷ lệ bồi thường cũng chỉ ở mức 10-20%. Trong khi đó, một số phán quyết trước đây từng xác định trách nhiệm bồi thường của ngân hàng vào khoảng 40%, cho thấy tiêu chuẩn bồi thường tự nguyện hiện nay cần được hoàn thiện.

Bà cũng cho rằng cần mở rộng phạm vi công nhận trách nhiệm của ngân hàng, kể cả trong trường hợp nạn nhân bị lừa tự chuyển tiền hoặc tự cung cấp dữ liệu cá nhân như giấy tờ tùy thân.

Thống đốc Lee Chan-jin đồng tình rằng mức bồi thường theo cơ chế hiện hành còn thấp. Ông cho rằng về dài hạn cần thể chế hóa trách nhiệm bồi thường theo hướng không phụ thuộc vào lỗi. Trước mắt, cơ quan này sẽ hướng dẫn để các tổ chức tài chính có thể áp dụng các tiêu chuẩn bồi thường được hình thành từ án lệ liên quan.

Ngoài ra, hệ thống an ninh tài chính của ngành ngân hàng cũng tiếp tục bị đưa ra chất vấn.

Nghị sĩ Son Myeong-su cho biết trong số 19 ngân hàng tại Hàn Quốc, có 9 ngân hàng yêu cầu khách hàng phải cài đặt chương trình bảo mật riêng khi giao dịch tài chính trực tuyến. Theo ông, chính các chương trình này có thể trở thành điểm xâm nhập của tin tặc.

Tài liệu do ông Son công bố cho thấy 7 loại phần mềm bảo mật cài đặt nội địa đã phát hiện tổng cộng 19 lỗ hổng. Bên cạnh đó, 7 máy chủ liên quan đến một chương trình bảo mật cụ thể cũng được xác nhận có 22 lỗ hổng.

Các nghị sĩ cho rằng những phần mềm được triển khai để bảo vệ người dùng lại có thể tạo ra rủi ro mới, do đó cần rà soát lại mô hình bảo mật tài chính dựa trên phần mềm cài đặt.

Thống đốc Lee Chan-jin cho biết cơ quan chức năng đang xem xét nhu cầu cải tổ hệ thống bảo mật tài chính và sẽ phối hợp với Ủy ban Dịch vụ Tài chính cùng các đơn vị liên quan, trong đó có định hướng gắn với chính sách an ninh trí tuệ nhân tạo ở cấp quốc gia.

Tỷ trọng vay thế chấp lãi suất cố định hoàn toàn chỉ quanh 10% ở khoản vay mới

Cơ cấu lãi suất của các khoản vay thế chấp cũng được xem là một nội dung trọng tâm tại phiên điều trần.

Theo tài liệu do nghị sĩ Han Chang-min của đảng Dân chủ Xã hội công bố, đến cuối quý II năm nay, tổng dư nợ vay thế chấp tại Hàn Quốc đạt 767 nghìn tỷ won. Trong đó, dư nợ vay theo lãi suất cố định hoàn toàn chỉ khoảng 100 nghìn tỷ won, tương đương khoảng 13%.

Tỷ trọng các khoản vay thế chấp lãi suất cố định hoàn toàn trong khoản vay mới đã giảm từ 19% trong quý IV/2023 xuống quanh mức 10% trong thời gian gần đây.

Một số ý kiến cho rằng quy mô các khoản vay chịu tác động từ biến động lãi suất vẫn còn rất lớn. Tổng giá trị các khoản vay thế chấp sẽ đến kỳ điều chỉnh lãi suất trong 5 năm tới được nêu ở mức khoảng 165 nghìn tỷ won.

Nghị sĩ Han nhấn mạnh nếu chu kỳ tăng lãi suất trùng với thời điểm điều chỉnh lãi vay, gánh nặng trả nợ gốc và lãi của các hộ gia đình có thể tăng mạnh. Vì vậy, cần mở rộng nguồn cung các khoản vay lãi suất cố định dài hạn.

Phía Ủy ban Dịch vụ Tài chính cho biết để mở rộng loại hình vay này, cần đồng thời cải thiện cơ chế khuyến khích đối với người vay và cấu trúc huy động nguồn vốn dài hạn của các ngân hàng.

Trước chỉ trích cho rằng tổ công tác về thúc đẩy vay lãi suất cố định dài hạn được thành lập năm ngoái đã ngừng hoạt động, cơ quan này cho biết các cuộc trao đổi ở cấp thực vụ vẫn đang tiếp diễn.

Cơ quan chức năng nói sẽ tiếp tục xem xét các biện pháp cải thiện cấu trúc thị trường tài chính và khung thể chế liên quan, qua đó tạo điều kiện để các ngân hàng mở rộng cho vay thế chấp lãi suất cố định dài hạn.