Giao dịch cổ phiếu token hóa đang tăng tốc trên thị trường quốc tế, nhưng tại Mỹ, xu hướng này vấp phải sự phản đối từ nhiều doanh nghiệp niêm yết lớn. Dù mô hình dựa trên blockchain được kỳ vọng giúp kéo dài thời gian giao dịch và mở rộng tệp nhà đầu tư, quyền kiểm soát của tổ chức phát hành và quyền cổ đông vẫn là điểm nghẽn lớn nhất.

CNBC ngày 21/10 (giờ địa phương) cho biết Goldman Sachs, Microsoft, Qualcomm, Caterpillar, McDonald's, Western Digital, Alphabet cùng nhiều doanh nghiệp khác đã phản đối việc cổ phiếu của họ được token hóa và giao dịch trên nền tảng OKXICE. Tính đến ngày 21/10, đã có 16 doanh nghiệp bày tỏ lập trường này.

Cổ phiếu token hóa là hình thức đưa các tài sản tài chính truyền thống như cổ phiếu lên blockchain dưới dạng token kỹ thuật số để phát hành và giao dịch. Mô hình này thu hút chú ý nhờ khả năng cải thiện hiệu quả giao dịch, thanh toán và mở ra một kênh tiếp cận khác ngoài thị trường chứng khoán truyền thống.

Trên thị trường quốc tế, mảng này đang tăng trưởng rất nhanh. Theo báo cáo staking quý gần nhất của Bitwise Asset Management, khối lượng giao dịch cổ phiếu token hóa trên Robinhood Chain tăng từ 526 triệu USD trong tháng 7 lên 2,21 tỷ USD trong tháng 8, trước khi vọt lên 11,31 tỷ USD vào tháng 9.

Trên Hyperliquid, tỷ trọng các tài sản ngoài tiền mã hóa trong tổng khối lượng giao dịch hợp đồng tương lai vĩnh cửu đã tăng lên 36,5% trong quý III, so với 32,7% của quý trước. Trên Solana, cổ phiếu token hóa cũng được ghi nhận là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất.

Tuy nhiên, tại Mỹ, việc tổ chức phát hành có chấp thuận hay không đang trở thành rào cản lớn đối với quá trình đưa mô hình này vào thị trường chính thống. Ngày 20/10, OKXICE – nền tảng chứng khoán token hóa do OKX và Intercontinental Exchange, công ty mẹ của Sở Giao dịch Chứng khoán New York, đồng sáng lập – công bố thêm danh sách các doanh nghiệp phản đối. Trước đó, CoreWeave, UnitedHealth, Broadcom, Applied Digital, AppLovin và Cerebras cũng đã nêu quan điểm tương tự.

Một số phân tích cho rằng khác biệt này bắt nguồn từ cấu trúc giao dịch giữa thị trường quốc tế và Mỹ. Mirza Uddin, giám đốc vận hành của Injective, cho biết ở ngoài Mỹ, hoạt động giao dịch chủ yếu diễn ra dưới dạng hợp đồng tương lai vĩnh cửu on-chain hoặc wrapped token. Với mô hình này, nhà đầu tư có thể tiếp cận biến động giá của tài sản cơ sở mà không cần sự chấp thuận từ doanh nghiệp phát hành.

Trong khi đó, mô hình tại Mỹ đưa cổ phiếu thực lên on-chain, đồng nghĩa lợi ích và quyền kiểm soát của doanh nghiệp phát hành gắn trực tiếp với sản phẩm token hóa. Đây cũng là lý do khiến nhiều công ty tỏ ra thận trọng hơn.

Theo Uddin, điều các doanh nghiệp lo ngại nhất là quyền kiểm soát và quyền cổ đông. Những công ty như Goldman Sachs hay Microsoft có thể đã nhận thức được các rủi ro của token hóa, nhưng chưa thấy đủ lợi ích để tham gia. Một trong các rủi ro được nhắc đến là token nằm ngoài phạm vi kiểm soát của doanh nghiệp vẫn có thể giao dịch 24/7, trong khi các quyền cổ đông như quyền biểu quyết có thể trở nên thiếu rõ ràng.

Ông dự báo, cho đến khi ngành này thuyết phục được doanh nghiệp về lợi ích thực tế như mở rộng tệp nhà đầu tư toàn cầu và giao dịch không bị giới hạn theo giờ thị trường, tăng trưởng của cổ phiếu token hóa sẽ vẫn chủ yếu diễn ra ngoài Mỹ.

Dù vậy, cũng có ý kiến cho rằng chưa thể khẳng định sự phản đối của các doanh nghiệp niêm yết sẽ kéo dài. Owen Lau, nhà phân tích tại Clear Street, nhận định một số doanh nghiệp vẫn có thể tham gia token hóa nhờ các lợi ích như mở rộng tệp nhà đầu tư, tiếp cận giao dịch 24/7 và đa dạng hóa kênh phân phối. Theo ông, nhóm cổ phiếu thanh khoản thấp hoặc có diễn biến giá kém có thể là ứng viên phù hợp.

Token hóa cũng có thể giúp doanh nghiệp nâng mức độ hiện diện trên thị trường, tạo thêm cơ hội chi trả cổ tức trực tiếp hoặc cắt giảm một số chi phí liên quan. Đối với nhà đầu tư, tài sản token hóa còn có thể được sử dụng làm tài sản thế chấp trên các nền tảng tài chính phi tập trung (DeFi), qua đó tăng tính linh hoạt trong quản lý tài sản.

OKXICE cho biết nền tảng này được thiết kế để doanh nghiệp phát hành có thể lựa chọn tham gia hoặc không tham gia. Andrew Cuomo, đồng chủ tịch OKXICE, dự báo nhiều doanh nghiệp sẽ tiếp tục quan sát diễn biến thị trường thay vì tham gia ngay từ giai đoạn đầu. Ông nói mô hình do Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) xây dựng cũng tính đến cả hai nhóm doanh nghiệp: nhóm chấp thuận tham gia và nhóm không tham gia. Tuy nhiên, số doanh nghiệp có thể tham gia cũng như quy mô giao dịch vẫn có giới hạn.

Trước đó, tháng trước SEC đã công bố cơ chế miễn trừ đổi mới có thời hạn, tạm thời mở đường cho cổ phiếu token hóa. Theo cơ chế này, nền tảng triển khai phải thông báo trước cho doanh nghiệp phát hành và chỉ được bắt đầu giao dịch sau 30 ngày kể từ thời điểm thông báo. Ngày 4/10, OKXICE cho biết dự kiến niêm yết giao dịch hơn 60 cổ phiếu token hóa trên nền tảng của mình.

Một số phân tích cho rằng tốc độ phổ biến của cổ phiếu token hóa sẽ không chỉ phụ thuộc vào khác biệt về quy định giữa các quốc gia, mà còn nằm ở khả năng dung hòa lợi ích giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp phát hành. Owen Lau nhấn mạnh ngành này cần làm rõ hơn giá trị thực tế mà doanh nghiệp phát hành có thể nhận được từ token hóa.