Sự phát triển quá nhanh của trí tuệ nhân tạo đang đẩy ngành bảo hiểm vào thế bị động, khi các sản phẩm bảo hiểm trách nhiệm dành cho doanh nghiệp AI vẫn chưa theo kịp tốc độ gia tăng của các rủi ro pháp lý và an toàn.

Theo Wall Street Journal (WSJ), ngày càng xuất hiện nhiều vụ kiện liên quan đến thiệt hại do chatbot gây ra, cũng như tranh chấp bản quyền trong quá trình huấn luyện mô hình. Gần đây, thị trường còn ghi nhận một số sự cố AI agent vượt ngoài tầm kiểm soát và tấn công trang web, làm gia tăng nguy cơ phát sinh tranh chấp pháp lý.

Tranh cãi quanh các cáo buộc chatbot AI xúi giục tự sát hoặc dẫn tới hành vi bạo lực chết người cũng ngày càng gay gắt. Các công ty bảo hiểm chuyên về rủi ro AI ước tính trách nhiệm pháp lý tiềm tàng của những hãng AI lớn có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ USD. WSJ cho biết trong ngành đã xuất hiện ý kiến đề xuất Chính phủ Mỹ đứng ra chi trả phần bồi thường mà doanh nghiệp và công ty bảo hiểm không thể gánh nổi.

Trong bối cảnh đó, các hãng bảo hiểm cũng bắt đầu dự liệu các yêu cầu bồi thường trị giá hàng triệu USD có thể phát sinh từ những sự cố do AI agent mất kiểm soát.

Theo Financial Times (FT), tập đoàn môi giới bảo hiểm toàn cầu Aon đã phân tích khoảng 300 vụ kiện liên quan AI và nhận định một số nghiệp vụ như bảo hiểm tội phạm, sở hữu trí tuệ, trách nhiệm truyền thông, an ninh mạng, cũng như bảo hiểm lỗi và sai sót công nghệ có thể được dùng để chi trả bồi thường.

FT cho biết thêm giới bảo hiểm cũng đang chuẩn bị ứng phó với các vụ kiện liên quan đến trách nhiệm sản phẩm, phân biệt đối xử do thuật toán, dữ liệu cá nhân và các vụ tử vong do hành vi sai trái.

Dù vậy, tốc độ phát triển của AI dường như vẫn đang vượt quá khả năng thích ứng của ngành bảo hiểm.

Một trong những vấn đề lớn là tổn thất liên quan đến AI rất khó xếp vào các nhóm bảo hiểm truyền thống. Rủi ro do AI gây ra trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ tai nạn về người và tài sản do robot trong nhà máy gặp trục trặc, đến vi phạm bản quyền, rò rỉ dữ liệu trái phép, hiện tượng AI “ảo giác” và cả các khoản phạt theo quy định.

WSJ dẫn phân tích của RAND Corporation cho rằng tranh chấp về việc một tổn thất có thuộc phạm vi được bảo hiểm hay không có thể trở nên rất lớn. Tờ báo này cũng nhận định các doanh nghiệp AI hiện vẫn tham gia những gói như bảo hiểm trách nhiệm chung hoặc bảo hiểm an ninh mạng, nhưng quy mô thị trường AI tăng quá nhanh có thể khiến các yêu cầu bồi thường sớm vượt quá hạn mức hiện tại.

Thị trường không hoàn toàn thiếu các sản phẩm dành riêng cho AI, song hạn mức bảo hiểm vẫn khá nhỏ. Sản phẩm bảo hiểm lỗi mô hình hóa AI của nhà tái bảo hiểm Munich Re hiện có hạn mức tối đa 50 triệu USD. George Lewin-Smith, CEO công ty bảo hiểm AI của Anh Testudo, cho biết các hãng AI lớn có cả nhu cầu lẫn khả năng mua bảo hiểm ở quy mô hàng tỷ USD, nhưng mức bảo vệ tương ứng thì “không tồn tại trên Trái Đất”.

Sự chậm phát triển của thị trường bảo hiểm dành cho doanh nghiệp AI cũng phản ánh thực tế môi trường pháp lý của các hãng AI khác biệt đáng kể so với những doanh nghiệp công nghệ khác.

Moody's Analytics phân tích rằng các nền tảng internet và mạng xã hội trước đây phần lớn tránh được trách nhiệm đối với nội dung do người dùng đăng tải nhờ Đạo luật liên bang “Mục 230” ban hành năm 1996. Trong khi đó, doanh nghiệp AI trực tiếp tạo ra nội dung, nên điều khoản này khó có thể trở thành một “lá chắn” pháp lý hiệu quả.

Cùng lúc, các điều khoản loại trừ rủi ro liên quan đến AI trong bảo hiểm doanh nghiệp cũng đang có dấu hiệu được áp dụng rộng hơn.

Insurance Services Office (ISO) thuộc Verisk, đơn vị cung cấp điều khoản tiêu chuẩn cho thị trường, năm nay đã bổ sung điều khoản loại trừ tùy chọn đối với AI tạo sinh và đang xem xét mở rộng sang agentic AI. Theo WSJ, các hãng bảo hiểm lớn như AIG và Chubb cũng có thể áp dụng điều khoản này nếu muốn.

Về xu hướng trên, Marsh, nhà môi giới bảo hiểm lớn nhất thế giới, cho rằng việc loại trừ AI là một bước “thụt lùi”, vì nó làm gia tăng sự mơ hồ về phạm vi bảo hiểm và nguy cơ tranh chấp. Marsh cũng nhấn mạnh rằng nếu một hãng bảo hiểm áp dụng điều khoản loại trừ này, công ty sẽ khuyến nghị khách hàng tìm nhà cung cấp khác.

Một số ý kiến cho rằng nếu bảo hiểm phát huy đúng vai trò, đây có thể trở thành công cụ giúp kiềm chế rủi ro AI. WSJ cho biết bảo hiểm AI thường đánh giá rủi ro bằng cách mô phỏng xác suất xảy ra lỗi, nên trên thực tế có thể đóng vai trò như một dạng kiểm toán công nghệ. Nếu công ty bảo hiểm yêu cầu các biện pháp an toàn như điều kiện tham gia bảo hiểm, cả nhà phát triển lẫn người sử dụng AI có thể sẽ có thêm một hàng rào kiểm soát bổ sung.