Các doanh nghiệp niêm yết lớn tại Mỹ đang đồng loạt phản đối kế hoạch đưa cổ phiếu của họ lên giao dịch trên nền tảng cổ phiếu token hóa do OKX và Intercontinental Exchange (ICE) phát triển.

Theo Decrypt ngày 19/10 (giờ địa phương), 9 công ty niêm yết tại Mỹ, trong đó có Verizon, Broadcom và UnitedHealth Group, đã bày tỏ phản đối việc cổ phiếu của họ xuất hiện trên nền tảng OKX-ICE. Danh sách này còn gồm Cerebras Systems, AppLovin, Applied Digital, Rocket Lab, CoreWeave và Applied Optoelectronics.

Nền tảng nói trên là thị trường cổ phiếu token hóa do sàn giao dịch tiền số OKX phối hợp với ICE, công ty mẹ của Sở Giao dịch Chứng khoán New York, xây dựng. Tuy nhiên, thông báo hiện chưa nêu cụ thể lý do phản đối của từng doanh nghiệp, cũng như chưa làm rõ việc phản đối này có dẫn tới khả năng các mã cổ phiếu bị rút khỏi danh mục giao dịch hay không.

Động thái của Nasdaq cũng thu hút sự chú ý. Dù không nằm trong nhóm 9 công ty nêu trên, Nasdaq cho biết sẽ loại cổ phiếu của chính mình khỏi phạm vi áp dụng của “ngoại lệ đổi mới” do Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) ban hành. Trả lời The Wall Street Journal, người phát ngôn Nasdaq cho biết công ty không muốn cổ phiếu của mình được giao dịch trên các nền tảng “không cung cấp mức giá tốt nhất theo thời gian thực hoặc không báo cáo dữ liệu giao dịch vào hệ thống dữ liệu tập trung (consolidated tape)”. Trước đó, Nasdaq đã được SEC phê duyệt chương trình thí điểm chứng khoán token hóa riêng từ đầu năm nay.

Vụ việc được xem là phép thử lớn đầu tiên đối với “ngoại lệ đổi mới” mà SEC đưa ra từ tháng 9. Cơ chế này cho phép các nền tảng đáp ứng một số điều kiện nhất định được giao dịch cổ phiếu Mỹ đã token hóa mà không cần đăng ký như một sở giao dịch chính thức. Đây là khuôn khổ riêng do SEC xây dựng sau khi quá trình thảo luận dự luật Clarity tại Thượng viện rơi vào bế tắc.

Theo kế hoạch, OKX và ICE sẽ triển khai một pool thanh khoản trên Uniswap v4, vận hành trên blockchain X Layer của OKX, nhằm hỗ trợ giao dịch 24/7. Việc thanh toán sẽ sử dụng các stablecoin như USDC và USDT. Các token này không do doanh nghiệp niêm yết phát hành trực tiếp mà do bên thứ ba phát hành. Đơn vị phát hành sẽ nắm giữ cổ phiếu cơ sở theo tỷ lệ 1:1 thông qua một broker-dealer đã đăng ký, đồng thời thiết kế cơ chế để người nắm giữ token có thể nhận cổ tức và quyền biểu quyết như cổ đông phổ thông.

Dù vậy, nhà đầu tư vẫn phải chấp nhận một số giới hạn. Theo thông báo, OKX-ICE không phải là sàn giao dịch đã đăng ký với SEC và cũng không thuộc phạm vi điều chỉnh của Regulation NMS, bộ quy tắc được xây dựng nhằm hiện đại hóa thị trường chứng khoán Mỹ và tăng tính công bằng, minh bạch. Nền tảng này không có nghĩa vụ bảo đảm quyền tiếp cận công bằng cho mọi thành viên tham gia thị trường. Khối lượng giao dịch cũng bị giới hạn ở mức thấp hơn nhiều so với thanh khoản thông thường của từng mã. Ngoài ra, đơn vị vận hành có thể nâng cấp smart contract của nền tảng mà không cần thông báo trước.

Cấu trúc này cho thấy cổ phiếu token hóa có thể được giao dịch theo một cơ chế quản lý và vận hành khác với chứng khoán truyền thống. Đây cũng là nguyên nhân khiến các doanh nghiệp niêm yết và các đơn vị vận hành thị trường đặc biệt nhạy cảm với vấn đề hình thành giá và công bố dữ liệu giao dịch. Gần đây, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đánh giá cổ phiếu token hóa có “nhu cầu thực”, kể cả ngoài giờ giao dịch của thị trường truyền thống, nhưng cũng cảnh báo rủi ro biến động mạnh và thanh khoản thấp.

Trong thời gian tới, tâm điểm sẽ là liệu sự phản đối từ các doanh nghiệp có khiến danh mục cổ phiếu được phép giao dịch bị thu hẹp hay không, và liệu “ngoại lệ đổi mới” của SEC có thể vận hành mà không xung đột với các quy định hiện hành của thị trường chứng khoán Mỹ. Ngay trước khi ra mắt, mô hình giao dịch cổ phiếu on-chain 24/7 mà nền tảng này quảng bá đã phải đối mặt với bài toán đồng thuận từ doanh nghiệp phát hành và hạ tầng thị trường.