Amazon sẽ rót vốn cho dự án nhà máy điện hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR) công suất 960 MW tại bang Indiana, Mỹ, đồng thời trở thành khách hàng đầu tiên được quyền mua điện từ dự án. Động thái này cho thấy hãng tiếp tục tìm kiếm nguồn điện ổn định cho các trung tâm dữ liệu trong bối cảnh nhu cầu điện phục vụ AI tăng nhanh.

Theo TechCrunch ngày 19/10 (giờ địa phương), dự án sẽ được triển khai trên khu đất của một nhà máy nhiệt điện than đã ngừng hoạt động ở phía nam thành phố Terre Haute, bang Indiana. American Electric Power (AEP) sẽ vận hành nhà máy, còn X-energy là đơn vị cung cấp lò phản ứng.

Theo kế hoạch, nhà máy sẽ lắp đặt 12 lò phản ứng Xe-100 của X-energy, với tổng công suất 960 MW. Đây là dự án thương mại thứ hai trong quan hệ hợp tác giữa Amazon và X-energy, có quy mô lớn gấp ba lần thỏa thuận đầu tiên được công bố cách đây hai năm.

Amazon sẽ nắm quyền mua điện ưu tiên từ nhà máy. Nguồn điện này trước hết sẽ phục vụ các trung tâm dữ liệu của hãng, đồng thời nhà máy vẫn kết nối với lưới điện công cộng để bổ sung nguồn cung cho khu vực.

Thỏa thuận mới là bước tiếp theo trong chiến lược mở rộng đầu tư vào điện hạt nhân của Amazon. Tháng 10/2024, tập đoàn này dẫn dắt vòng gọi vốn Series C-1 trị giá 700 triệu USD của X-energy. Hai bên khi đó cũng công bố kế hoạch phát triển 5 GW công suất điện hạt nhân mới tại Mỹ đến năm 2039, xem đây là nguồn cung dài hạn trong bối cảnh mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu tăng theo đà phổ cập dịch vụ AI.

Tuy nhiên, khả năng triển khai dự án tại Indiana vẫn phụ thuộc lớn vào tiến độ của dự án thương mại đầu tiên mà X-energy đang theo đuổi. Công ty hiện xúc tiến xây dựng nhà máy đầu tiên tại Seadrift, trên khu đất của Dow Chemical ở phía đông nam Houston, bang Texas, nhưng đến nay dự án vẫn chưa khởi công. Dự án này dự kiến sử dụng 4 lò Xe-100 để cung cấp cả nhiệt và điện cho nhà máy hóa chất.

X-energy cho biết hồ sơ xin giấy phép cho dự án Seadrift đang ở giai đoạn thẩm định cuối cùng tại Ủy ban Điều tiết Hạt nhân Mỹ (NRC). Tuy vậy, địa điểm này gần đây cũng vướng vào một vụ kiện do bang Texas khởi xướng, với cáo buộc rằng cơ sở liên tục không tuân thủ các quy định và giấy phép liên quan đến chất lượng nước và chất thải rắn. Nếu các rủi ro về cấp phép và hiện trường không được xử lý, tiến độ các dự án tiếp theo có thể bị ảnh hưởng.

Thỏa thuận với Amazon cũng được xem là phép thử đối với khả năng thương mại hóa của SMR. Các nhà phát triển như X-energy kỳ vọng việc thu nhỏ và chuẩn hóa lò phản ứng, qua đó tiến tới sản xuất hàng loạt, sẽ giúp kiểm soát chi phí và tiến độ xây dựng tốt hơn so với các nhà máy điện hạt nhân quy mô lớn. Nhiều tập đoàn công nghệ, trong đó có Amazon, đang theo dõi SMR như một lựa chọn để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng của các trung tâm dữ liệu.

Dù vậy, hiệu quả cắt giảm chi phí trong ngắn hạn vẫn là dấu hỏi. Giới chuyên gia cho rằng có thể mất khoảng 10 năm để lợi thế từ sản xuất hàng loạt thực sự bộc lộ rõ. Để ngành SMR tăng trưởng thực chất, các doanh nghiệp phải đồng thời đáp ứng yêu cầu an toàn và pháp lý, giảm chi phí xây dựng và bảo đảm tiến độ triển khai.

Thị trường cũng phản ứng với thông tin về thỏa thuận này. X-energy được niêm yết trên Nasdaq vào tháng 4 với giá 23 USD/cổ phiếu và tăng 27% ngay trong phiên giao dịch đầu tiên. Tuy nhiên, sau đó cổ phiếu đã mất khoảng hai phần ba giá trị so với đỉnh sau niêm yết. Sau tin ký kết với Amazon, mã này tăng khoảng 10% trong giao dịch trước giờ mở cửa, nhưng đến thời điểm bài viết được thực hiện, đà tăng đã thu hẹp và chuyển sang giảm chưa đến 2%.

Dự án tại Indiana còn thu hút chú ý nhờ phương án chuyển đổi khu đất của một nhà máy nhiệt điện than đã đóng cửa thành địa điểm phát triển điện hạt nhân. Mô hình này đồng thời kết nối sản lượng điện với lưới điện công cộng và nhu cầu của các trung tâm dữ liệu. Biến số then chốt hiện nay là liệu X-energy có thể hoàn tất cấp phép và khởi công dự án thương mại đầu tiên đúng kế hoạch hay không, cũng như liệu lượng điện hạt nhân quy mô lớn mà Amazon muốn bảo đảm có thể thực sự đi vào hệ thống cung cấp cho các trung tâm dữ liệu hay không.