Các công nghệ điện khí hóa như điện mặt trời và xe điện đang làm thay đổi tiêu chí an ninh năng lượng trên toàn cầu. Thay vì tập trung vào nhập khẩu ổn định dầu mỏ và khí tự nhiên, nhiều quốc gia nay chuyển sang ưu tiên lưới điện, thiết bị năng lượng và khả năng đa dạng hóa chuỗi cung ứng.

Dẫn thông tin từ Cleantechnica ngày 18/10, chuyên gia chiến lược năng lượng Michael Barnard cho rằng điện khí hóa đang tái định hình căn bản cấu trúc phụ thuộc năng lượng giữa các quốc gia.

Theo ông, trong mô hình năng lượng dựa vào nhiên liệu hóa thạch, các nước phải nhập khẩu liên tục dầu và khí để duy trì tiêu thụ. Ngược lại, các thiết bị như tấm pin mặt trời, pin lưu trữ và xe điện có thể được khai thác trong thời gian dài sau một lần nhập khẩu hoặc đầu tư. Việc tận dụng các nguồn điện mặt trời, điện gió và thủy điện trong nước vì thế có thể giúp giảm đáng kể gánh nặng nhập khẩu nhiên liệu lặp lại.

Pakistan là một ví dụ điển hình. Ngân hàng Trung ương Pakistan ước tính đến cuối năm 2025, công suất điện mặt trời lắp đặt của nước này đạt khoảng 50 GW. Phân tích cho thấy việc mở rộng điện mặt trời đã giúp Pakistan tiết kiệm khoảng 7,1 tỷ USD chi phí nhập khẩu năng lượng trong 6 năm gần đây, đồng thời có thể giảm thêm 5,2-7,8 tỷ USD ngay trong năm nay.

Xe điện cũng đang góp phần cắt giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong năm 2025, xe điện trên toàn cầu đã giúp thay thế khoảng 1,7 triệu thùng dầu mỗi ngày, trong đó riêng Trung Quốc chiếm khoảng 1 triệu thùng.

Tại châu Âu, kết nối lưới điện xuyên biên giới đang được sử dụng như một công cụ tăng cường an ninh năng lượng. Ukraine và Moldova đã kết nối với lưới điện lục địa châu Âu ngay sau khi Nga mở chiến dịch quân sự năm 2022, nhờ đó có thể tiếp nhận điện hỗ trợ từ bên ngoài.

Ở châu Phi, hoạt động nhập khẩu và triển khai thiết bị năng lượng sạch cũng đang tăng nhanh. Trong giai đoạn 2022-2024, tổng giá trị nhập khẩu mô-đun điện mặt trời, pin lưu trữ và xe điện đã vượt 12 tỷ USD. Tuy nhiên, việc hơn 90% mô-đun điện mặt trời có xuất xứ từ Trung Quốc cũng làm dấy lên rủi ro mới về chuỗi cung ứng.

Michael Barnard nhấn mạnh rằng trong kỷ nguyên điện khí hóa, điều quan trọng không phải là tự cung tự cấp hoàn toàn, mà là bảo đảm đa dạng nguồn cung, phát triển năng lực sản xuất trong nước và nâng cao khả năng chống chịu của lưới điện. Theo ông, năng lực xây dựng một hệ thống sản xuất và cung ứng năng lượng ổn định sẽ ngày càng quyết định sức cạnh tranh của mỗi quốc gia, thay vì chỉ dựa vào khả năng duy trì nhập khẩu nhiên liệu.