MSCI đang siết tiêu chí với các doanh nghiệp bị xem là không có đủ hoạt động kinh doanh cốt lõi, qua đó làm dấy lên khả năng một số công ty nắm giữ lượng lớn Bitcoin như Strategy và Metaplanet bị loại khỏi các chỉ số của tổ chức này.

Theo Decrypt ngày 16/10 (giờ địa phương), MSCI - nhà cung cấp chỉ số chứng khoán toàn cầu - đã chốt quy định loại các doanh nghiệp thuộc diện “phi hoạt động” khỏi rổ chỉ số. Quy định mới sẽ được phản ánh sau khi thị trường đóng cửa ngày 30/11.

Theo bộ tiêu chí mới, MSCI sẽ sàng lọc những doanh nghiệp không có đủ tài sản phục vụ hoạt động cốt lõi và có đặc điểm gần với một công cụ nắm giữ tài sản hơn là một doanh nghiệp vận hành thực sự. Tổ chức này trước hết rà soát các điều kiện nền tảng, sau đó đánh giá thêm theo 5 chỉ tiêu tài chính. Nếu một cổ phiếu vi phạm từ 4 tiêu chí trở lên, mã đó sẽ bị xếp vào diện không đủ điều kiện nằm trong chỉ số.

Hai cái tên được nhắc đến nhiều nhất là Strategy và Metaplanet, do tỷ trọng tài sản số trên bảng cân đối kế toán ở mức cao. Strategy hiện nắm giữ hàng trăm nghìn Bitcoin, trong khi Metaplanet theo đuổi chiến lược tích lũy Bitcoin như tài sản kho bạc chủ lực. Vì vậy, trên thị trường xuất hiện quan điểm cho rằng quy định mới của MSCI thực tế đang nhắm tới mô hình doanh nghiệp tập trung quá lớn vào một loại tài sản.

Dù vậy, MSCI không loại cổ phiếu chỉ sau một kỳ đánh giá. Với các mã đã nằm trong chỉ số, doanh nghiệp phải bị xác định không đạt tiêu chuẩn trong cả hai kỳ rà soát thường niên gần nhất mới bị loại. Ngược lại, với cổ phiếu muốn gia nhập chỉ số, chỉ cần không đạt ở một trong hai kỳ đánh giá gần nhất là đã mất cơ hội được thêm vào. MSCI dự kiến công bố danh sách cuối cùng các doanh nghiệp chịu tác động của quy định mới vào ngày 11/11.

Động thái này cũng khép lại biện pháp tạm thời được áp dụng từ năm ngoái. Trước đó, MSCI từng trì hoãn một số điều chỉnh chỉ số đối với các doanh nghiệp có tài sản số chiếm hơn 50% tổng tài sản. Tuy nhiên, nhóm này sắp tới sẽ được đánh giá theo bộ tiêu chí mới.

Nếu bị loại khỏi chỉ số, cổ phiếu của các doanh nghiệp liên quan có thể chịu áp lực giảm giá. Lý do là các quỹ thụ động bám theo chỉ số MSCI sẽ buộc phải bán ra các mã bị loại. Khi lực bán gia tăng, giá cổ phiếu có thể đi xuống, đồng thời mức chênh lệch định giá so với giá trị tài sản ròng của lượng tiền số nắm giữ cũng có thể thu hẹp.

Michael Saylor, người đứng sau Strategy, đã chỉ trích quy định này là “phân biệt đối xử” và công khai phản đối. Ông cho rằng MSCI cần rút lại phương án loại Strategy khỏi các chỉ số tham chiếu. Dù vậy, MSCI vẫn giữ nguyên khung chính của dự thảo công bố hồi tháng 8 và chỉ điều chỉnh một số nội dung trước khi ban hành chính thức.

Phản ứng của các doanh nghiệp cũng không giống nhau. Metaplanet gần đây bán 10.000 Bitcoin rồi mua lại 11.000 Bitcoin, động thái được xem là nhằm cho thấy công ty đang quản lý tài sản kho bạc một cách chủ động. Trong khi đó, Strategy vẫn tiếp tục tích lũy Bitcoin theo chiến lược hiện tại, bất chấp nguy cơ bị loại khỏi chỉ số.

Trong bối cảnh đó, danh sách công bố ngày 11/11 và thời điểm áp dụng sau phiên 30/11 sẽ là hai mốc được thị trường đặc biệt theo dõi. Với những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào dòng vốn thụ động bám theo chỉ số, nguy cơ bị loại có thể làm gia tăng áp lực cung - cầu đối với cổ phiếu.