Cuộc cạnh tranh xây dựng ví thanh toán cho AI agent đang nóng lên khi các nền tảng như Stripe, Shopify và PayPal tìm cách biến agent từ công cụ gợi ý thành tác nhân có thể trực tiếp mua hàng. Tuy nhiên, theo Terry Angelos, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách fintech và crypto của Visa, thẻ ảo không phải lời giải cuối cùng. Ông cho rằng AI agent cần một cơ chế thanh toán dựa trên chính sách và token chuyên dụng để vừa hoàn tất giao dịch, vừa giữ nguyên quyền lợi gắn với thẻ của người dùng.

Trong bài viết đăng trên mạng xã hội X với tiêu đề “The Wallet Wars”, Angelos viết: “Giúp agent thực hiện thanh toán và để agent giao dịch thay mặt tôi là hai chuyện khác nhau.”

Theo ông, các agent như Instinct, OpenAI Dots và Meta Muse đang chuyển từ việc chỉ trả lời câu hỏi sang trực tiếp hoàn thành công việc. Chẳng hạn, một agent có thể không chỉ lên lịch đá bóng cho con của người dùng mà còn tự mua giày đá bóng. Nhưng để làm được điều đó, nút thắt nằm ở quyền thanh toán. Nếu không có quyền truy cập vào công cụ chi trả, mọi đề xuất của agent rốt cuộc vẫn chỉ dừng ở mức danh sách việc cần làm.

Cuộc đua tích hợp ví cho AI agent vì thế đã bắt đầu. Stripe Link với 300 triệu người dùng, Shop Pay của Shopify với 250 triệu người dùng và PayPal với hơn 400 triệu người dùng đang tận dụng lợi thế từ dữ liệu thẻ đã lưu và mạng lưới chấp nhận thanh toán sẵn có. Theo bài viết, Stripe và Shopify hiện đã hỗ trợ thanh toán cho Muse và Instinct.

Dù vậy, chưa có một ví nào có thể hoạt động hiệu quả ở mọi nơi. Stripe Link về bản chất là ví thanh toán nhanh của Stripe, cho phép người dùng lưu thông tin thẻ một lần rồi thanh toán nhanh tại nhiều cửa hàng trực tuyến dùng hạ tầng của Stripe. Nền tảng này cũng hỗ trợ AI agent thanh toán bằng thẻ ảo, tức số thẻ dùng một lần được tạo ra cho giao dịch online mà không cần thẻ vật lý.

Vấn đề là mô hình này tạo ra hai lớp giao dịch: một giao dịch giữa người dùng và Link, sau đó là giao dịch giữa Link và bên bán. Theo Angelos, đây là điểm có thể xung đột với kịch bản AI agent tự đứng ra thanh toán.

Ông đưa ra ví dụ: nếu Walmart muốn khuyến khích khách đăng ký Walmart+ thông qua agent nhưng hệ thống phát hiện “thẻ không khớp”, quy trình đăng ký có thể bị gián đoạn. Tương tự, khi người dùng mua vé của United Airlines bằng thẻ Chase MileagePlus, bên bán có thể chỉ nhìn thấy thẻ ảo do Stripe phát hành thay vì thẻ gốc, khiến dặm thưởng không được ghi nhận. Điều khoản của Link cũng nêu rõ rằng trong một số giao dịch như vậy, ưu đãi gắn với thẻ ban đầu có thể không được chuyển tiếp đầy đủ.

Angelos nhận định: “Bạn có thể tái tạo giao dịch thanh toán, nhưng không có gì đảm bảo mối liên kết về quyền lợi và quan hệ khách hàng vẫn được giữ nguyên.” Ông đồng thời ví Stripe với AOL, một hệ sinh thái đóng từng đóng vai trò đưa người dùng lên Internet trong giai đoạn đầu.

Nếu AI agent có thể truy cập nhiều ví và nhiều thẻ khác nhau, câu hỏi tiếp theo là sẽ chọn phương thức nào cho từng giao dịch. Người dùng có thể muốn dùng thẻ tích lũy dặm bay để mua vé máy bay, nhưng dùng một thẻ khác cho chi tiêu thực phẩm. Theo Angelos, điều AI agent thực sự cần không phải chỉ là “phương thức thanh toán”, mà là “chính sách thanh toán”.

Bài toán trách nhiệm cũng được đặt ra. Nếu người dùng đặt quy tắc chi không quá 500 USD cho khách sạn nhưng agent lại đặt sai ngày, ai sẽ xử lý hoàn tiền? Angelos cho rằng nhiều ví hiện nay vẫn xem đó là giao dịch hợp lệ, ngay cả khi agent hiểu sai chỉ dẫn. Vì vậy, AI agent cũng phải có cơ chế chứng minh rằng họ đã hành động đúng trong phạm vi ủy quyền mà người dùng thiết lập.

“Với người tiêu dùng, câu hỏi rất đơn giản: nếu agent mua nhầm thì ai đứng ra giải quyết?”, Angelos nói. Theo ông, lời giải có thể nằm ở các tiêu chuẩn do mạng lưới thẻ phát triển, như Visa Intelligent Commerce, Mastercard AgentPay và Amex ACE.

Trong mô hình này, ví sẽ tạo token dành riêng cho agent thay cho số thẻ thực, đồng thời gắn kèm các điều kiện cụ thể như hạn mức “dưới 100 USD”. Bên bán chấp nhận token đó để xử lý thanh toán, nhưng nguồn tiền vẫn được trừ trực tiếp từ thẻ của người dùng. Nhờ vậy, các quyền lợi như dặm thưởng vẫn được giữ nguyên. Nói cách khác, AI agent không cần biết số thẻ nhưng vẫn có thể thanh toán bằng chính thẻ của người dùng trong phạm vi được cho phép.

Angelos cho rằng giống như AOL từng chỉ là bước đệm để đưa người dùng lên mạng trước khi web mở trở thành tiêu chuẩn, thẻ ảo rồi cũng có thể bị thay thế. Theo dự báo của ông, token chuyên dụng dành cho AI agent mới là mô hình có khả năng trở thành chuẩn thanh toán phổ biến trong giai đoạn tới.