Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 16/10 cáo buộc Trung Quốc đang hỗ trợ Nga phát triển một mạng vệ tinh thay thế Starlink. Theo ông, nếu dự án này được hoàn thiện, Moscow có thể gia tăng lợi thế trong tác chiến trên không tại Ukraine.

Theo TechRadar, ông Zelensky đưa ra phát biểu trên trong cuộc gặp báo giới tại Pryluky, nơi 22 người thiệt mạng sau vụ tấn công bằng tên lửa hành trình do Nga thực hiện ngày 7/10. Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết Nga đang phát triển một mạng liên lạc vệ tinh riêng với sự hỗ trợ về công nghệ từ Trung Quốc.

Trước đó, vào tháng 8, ông Zelensky cũng từng nói Nga đang xây dựng một hệ thống thay thế Starlink với sự hậu thuẫn từ Trung Quốc và có thể sẵn sàng vào khoảng tháng 12/2026. Đến ngày 30/9, quyền Đại sứ Ukraine tại Mỹ Denys Sienik đã kêu gọi Washington áp lệnh trừng phạt với các bên liên quan đến mạng vệ tinh này của Nga.

Ông Zelensky cho biết ông đã nhiều lần đề nghị Tổng thống Mỹ Donald Trump trừng phạt các công ty của Nga và Trung Quốc có liên quan.

Hệ thống vệ tinh được nhắc tới là Rassvet do Bureau 1440, công ty thuộc IKS Holding của Nga, triển khai. Dòng vệ tinh sản xuất hàng loạt của dự án đã được phóng 16 chiếc vào ngày 16/3 và thêm 16 chiếc vào tháng 7, nâng tổng số lên 32 vệ tinh.

Theo kế hoạch, Nga sẽ triển khai 156 vệ tinh trong năm 2026 và 292 vệ tinh vào năm 2027. Tuy nhiên, đến nay nước này mới chỉ phóng được khoảng 1/5 mục tiêu đặt ra cho năm nay.

Quá trình vận hành cũng đã xuất hiện trục trặc. Vệ tinh Rassvet-3 số 4 không thể thực hiện thao tác nâng quỹ đạo và đã tái nhập khí quyển ngày 6/6. Trong đợt phóng hồi tháng 7, có thêm 2 vệ tinh chưa được xác nhận đã nâng quỹ đạo thành công. Tình báo quân sự Ukraine đánh giá số lượng vệ tinh hiện vẫn thiếu, hiệu quả vận hành cũng chưa cao, dù không loại trừ khả năng phạm vi hoạt động của hệ thống sẽ được mở rộng trong thời gian tới.

Đến nay, chưa có thông tin xác nhận Trung Quốc đã hỗ trợ Nga theo hình thức cụ thể nào. Ông Zelensky cũng không nêu đích danh doanh nghiệp Trung Quốc liên quan. Bureau 1440 tuyên bố tự phát triển các mô-đun lõi của vệ tinh, song một số chuyên gia cho rằng phần cứng quan trọng có thể sử dụng các linh kiện thương mại phổ biến từ Trung Quốc. Khả năng linh kiện từ Mỹ và châu Âu được đưa vào Nga thông qua các tuyến né tránh lệnh trừng phạt cũng được nhắc đến.

Ở chiều ngược lại, Ukraine cũng đang thúc đẩy phương án sử dụng Starlink cho các hoạt động nhằm vào mục tiêu trong lãnh thổ Nga. Ông Zelensky cho biết Kiev muốn dùng Starlink để drone của Ukraine theo dõi các bệ phóng tên lửa đạn đạo và các điểm phóng drone nằm sâu tới 200 km bên trong lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, các dự án vệ tinh thay thế do châu Âu phát triển hiện vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của Ukraine.

Với những dữ liệu công khai hiện có, chưa thể khẳng định Trung Quốc đã cung cấp cho Nga một mạng liên lạc vệ tinh hoàn chỉnh, cũng chưa đủ cơ sở để kết luận Nga sẽ giành quyền kiểm soát bầu trời Ukraine trong vài tháng tới. Dự án Rassvet vẫn đang trong quá trình triển khai, còn quy mô và cách thức hỗ trợ từ Trung Quốc vẫn chưa được làm rõ. Việc Mỹ có áp đặt trừng phạt với các doanh nghiệp liên quan hay có cho phép sử dụng Starlink trên lãnh thổ Nga hay không vẫn là những yếu tố chưa ngã ngũ.