Một tổng quan nghiên cứu mới cho thấy ở bệnh nhân ngủ rũ type 1, bằng chứng về lão hóa não sớm vẫn chưa nhất quán, dù đây là nhóm mắc rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng. Kết quả này thu hút chú ý trong bối cảnh nhiều nghiên cứu trước đây từng liên hệ rối loạn giấc ngủ với suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ.

Theo Gizmodo Japan ngày 15/10, nhóm nghiên cứu do Đại học Liên bang Sao Paulo (Brazil) dẫn đầu đã tổng hợp các công trình trước đó về mối liên hệ giữa ngủ rũ type 1 và quá trình lão hóa não. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Ageing Research Reviews.

Ngủ rũ là một bệnh lý thần kinh làm rối loạn cơ chế điều hòa giấc ngủ - thức, khiến người bệnh buồn ngủ dữ dội vào ban ngày. Bệnh nhân cũng có thể thức giấc nhiều lần vào ban đêm, bị tê liệt khi ngủ và xuất hiện ảo giác trong lúc chập chờn vào giấc.

Với type 1, dấu hiệu điển hình là các cơn mất trương lực cơ đột ngột khi cười hoặc giật mình. Tình trạng này liên quan đến sự thiếu hụt orexin, còn gọi là hypocretin, neuropeptide giữ vai trò duy trì trạng thái tỉnh táo.

Thông thường, rối loạn giấc ngủ kéo dài có liên quan đến suy giảm nhận thức và làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ. Vì vậy, giới nghiên cứu từng cho rằng ở bệnh nhân ngủ rũ type 1, quá trình lão hóa não có thể diễn ra nhanh hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây về dấu ấn sinh học và chẩn đoán hình ảnh não chưa đưa ra được kết luận nhất quán.

Nhóm tác giả cho rằng sự thiếu hụt orexin có thể là một đầu mối giúp lý giải khác biệt này. Theo họ, orexin không chỉ liên quan đến trạng thái tỉnh táo mà còn ảnh hưởng đến phản ứng viêm, hoạt động của tế bào thần kinh và quá trình xử lý amyloid beta.

Một số thí nghiệm trên động vật ghi nhận rằng khi tín hiệu orexin bị ức chế, sự tích tụ amyloid beta - loại protein liên quan đến bệnh Alzheimer - có xu hướng giảm. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu lưu ý kết quả này có thể chịu tác động từ sự thay đổi về thời lượng ngủ.

Trong một thí nghiệm trên động vật năm 2008, tổng thời gian thức của chuột thiếu orexin và chuột bình thường là tương đương, nhưng khả năng duy trì trạng thái thức trong thời gian dài lại khác nhau.

Nhóm nghiên cứu cũng cho biết ngủ rũ không đồng nghĩa với việc bệnh nhân ngủ nhiều hơn. Dù có thể ngủ trưa, việc giấc ngủ ban đêm thường xuyên bị gián đoạn khiến tổng thời gian ngủ không nhất thiết tăng đáng kể.

Các tác giả nhấn mạnh phát hiện này không có nghĩa căn bệnh có tác dụng bảo vệ khỏi sa sút trí tuệ. Theo nhóm nghiên cứu, khi đánh giá mối liên hệ giữa ngủ rũ và lão hóa não, cần xem xét không chỉ tổng thời lượng ngủ mà cả khả năng duy trì trạng thái tỉnh táo và vai trò của orexin.