Ngành năng lượng mặt trời tại Hàn Quốc đang đề nghị Chính phủ bổ sung cơ chế hoàn thuế bằng tiền mặt vào chương trình ưu đãi thuế cho sản xuất trong nước. Theo doanh nghiệp, nếu chỉ áp dụng hình thức khấu trừ thuế, chính sách sẽ khó hỗ trợ hiệu quả cho các nhà sản xuất cell năng lượng mặt trời đang thua lỗ trong giai đoạn đầu tư và vận hành.

Ngày 15/10, Yoo Jae-yeol, Giám đốc kinh doanh Qcells tại Hàn Quốc của Hanwha Solution, cho biết năng lực sản xuất cell trong nước đang suy giảm nhanh. Theo ông, thị phần cell sản xuất nội địa tại thị trường Hàn Quốc đã giảm từ khoảng 35% năm 2021 xuống còn khoảng 3% vào năm ngoái.

Ông cho biết Hàn Quốc đặt mục tiêu nâng tổng công suất năng lượng tái tạo tích lũy lên 100 GW vào năm 2030. Dù thị trường dự kiến tiếp tục mở rộng, sản xuất cell trong nước lại không theo kịp phần nhu cầu gia tăng.

Theo ông Yoo, nguyên nhân chính là áp lực từ công suất sản xuất khổng lồ của Trung Quốc. Ông cũng nói xu hướng suy giảm thị phần của cell Hàn Quốc không chỉ diễn ra ở thị trường nội địa mà còn xuất hiện tại các thị trường nước ngoài.

Theo đánh giá của ông, Trung Quốc đã xây dựng công suất tương đương khoảng gấp đôi nhu cầu toàn cầu và gấp ba nhu cầu trong nước, với sự hỗ trợ từ các khoản trợ cấp của chính quyền trung ương và địa phương.

Phía doanh nghiệp cho rằng cần có mức hỗ trợ tối thiểu để duy trì năng lực sản xuất trong nước, trong đó cell là mắt xích cần được ưu tiên.

Các công đoạn trước cell như polysilicon, ingot và wafer là những lĩnh vực đòi hỏi vốn đầu tư lớn và cạnh tranh chủ yếu dựa trên quy mô. Trong khi đó, cell được xem là khâu thâm dụng công nghệ nhất trong chuỗi giá trị, do các đặc tính điện của module được quyết định ngay từ công đoạn này.

Theo ngành, đây cũng là mắt xích tạo ra giá trị gia tăng lớn nhất, nên việc duy trì sản xuất cell được xem là điều kiện tối thiểu để giữ nền tảng sản xuất trong nước.

Công cụ hỗ trợ mà doanh nghiệp đề xuất là ưu đãi thuế cho sản xuất trong nước. Bộ Tài chính và Kinh tế đã đưa nội dung này vào dự thảo cải cách thuế, trong đó điện mặt trời nằm trong nhóm ngành được áp dụng.

Về thời hạn ưu đãi, điều kiện áp dụng và lộ trình thu hẹp theo từng giai đoạn, đề xuất hiện nay được đánh giá là gần tương tự cơ chế tín dụng thuế sản xuất tiên tiến 45X của Mỹ.

Tuy nhiên, vẫn có hai khác biệt lớn so với mô hình của Mỹ. Thứ nhất, đề xuất của Chính phủ giới hạn mức khấu trừ ở 50% tổng số tiền đầu tư lũy kế. Thứ hai, dự thảo hiện chưa bao gồm cơ chế hoàn thuế bằng tiền mặt (direct pay) và chuyển nhượng tín dụng thuế.

Jung Gyu-chang, Trưởng nhóm hỗ trợ kinh doanh tại Hàn Quốc, cho biết ông hiểu rằng ưu đãi này chỉ áp dụng với các sản phẩm được sản xuất và tiêu thụ trong nước.

Ngành nhấn mạnh việc bổ sung hoàn thuế bằng tiền mặt là cần thiết do đặc thù chi phí của hoạt động sản xuất năng lượng mặt trời. Ngoài chi phí đầu tư thiết bị, nhà máy sản xuất cell còn phải gánh chi phí vận hành liên tục, nên trong giai đoạn đầu thường khó tạo ra lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh.

Nếu có cơ chế hoàn thuế bằng tiền mặt, doanh nghiệp vẫn có thể nhận hỗ trợ bằng tiền mặt ngay cả khi đang thua lỗ và chưa phát sinh nghĩa vụ thuế. Ông Yoo cho biết sau khi áp dụng cơ chế 45X, Mỹ đã nâng công suất sản xuất cell từ 0 lên 11 GW. Ông cũng cho biết Canada, Pháp và Nhật Bản đang lần lượt triển khai các cơ chế tương tự.

Theo ông, đây là cơ sở để ngành sản xuất cell trong nước kiến nghị Chính phủ áp dụng mô hình hoàn trả tương tự Mỹ.

Vì vậy, doanh nghiệp cho rằng nếu muốn vượt qua sức ép từ Trung Quốc và kích hoạt đầu tư thiết bị trong nước, việc ưu tiên hoàn thiện chính sách là điều cần thiết. Tại cuộc họp báo cáo công khai ngày 7/10, yêu cầu bổ sung cơ chế hoàn thuế bằng tiền mặt cũng đã được nêu ra. Tổng thống Lee Jae-myung trước đó cũng từng yêu cầu xem xét một hình thức hỗ trợ “lai”, kết hợp giữa trợ cấp và tín dụng thuế.

Hanwha Qcells cho biết nếu cơ chế chính sách được hoàn thiện, công ty sẽ duy trì năng lực sản xuất cell trong nước bằng các sản phẩm thế hệ mới. Doanh nghiệp khẳng định đang sở hữu cơ sở sản xuất cell và module lớn nhất trong nước, đủ khả năng cung ứng ngay khi nhu cầu tăng lên.

Hiện công ty đang vận hành dây chuyền pilot cho cell tandem perovskite tại nhà máy Jincheon và đã đạt chứng nhận hiệu suất 28,6% đối với cell cỡ lớn. Mục tiêu của doanh nghiệp là sản xuất hàng loạt cell và module tandem vào cuối năm 2028.

Ông Yoo nhấn mạnh rằng nếu đi trước trong thương mại hóa và sản xuất hàng loạt công nghệ tandem, công ty có thể thu hẹp lợi thế mà Trung Quốc đang nắm giữ ở mảng cell silicon.