Các doanh nghiệp pin Trung Quốc đang chịu sức ép đồng thời ở thị trường nội địa và xuất khẩu, trong bối cảnh Bắc Kinh siết ưu đãi thuế với pin lithium-ion phổ thông còn EU tăng cường hạn chế xe hybrid sản xuất tại Trung Quốc. Theo giới phân tích, diễn biến này có thể giúp các hãng pin Hàn Quốc đã xây dựng năng lực sản xuất tại châu Âu thu hẹp bất lợi về giá.

Từ ngày 1/9, Trung Quốc bắt đầu áp thuế tiêu thụ 2% đối với pin lithium-ion. Theo thông báo chung của Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan và Tổng cục Thuế quốc gia Trung Quốc về điều chỉnh chính sách thuế tiêu thụ với một số loại pin, mức thuế này sẽ tăng lên 4% từ ngày 1/9/2027, tương ứng mức trần theo luật.

Ưu đãi xuất khẩu cũng đang bị thu hẹp. Tỷ lệ hoàn thuế VAT đối với pin lithium-ion xuất khẩu đã giảm xuống 6% từ tháng 4 và sẽ bị bãi bỏ từ tháng 1/2027.

Động thái trên cho thấy Trung Quốc đang rút dần hỗ trợ thuế đối với dòng pin lithium-ion phổ thông và chuyển trọng tâm sang các công nghệ pin thế hệ mới. Việc tăng gánh nặng thuế cũng được xem là biện pháp hạ nhiệt cạnh tranh giá ở phân khúc phổ thông. Với pin natri-ion và pin thể rắn, chính sách miễn thuế cũng dự kiến kết thúc sau năm 2028.

Theo IBK Investment & Securities, các biện pháp này phản ánh sự thay đổi trong cách thức hỗ trợ ngành của Trung Quốc. Bên cạnh trợ cấp và ưu đãi thuế, nước này đang đẩy mạnh huy động vốn tư nhân qua thị trường vốn như một trụ cột mới. Nguyên nhân đến từ đà suy giảm của thị trường bất động sản, khiến nguồn lực tài khóa của chính quyền địa phương yếu đi, cùng với tác động từ việc Mỹ tiếp tục kiểm soát công nghệ.

Trong khi đó, các doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh hiện diện tại châu Âu cũng phải đối mặt với áp lực từ cả trong nước lẫn bên ngoài. Doanh số bán buôn xe điện tại thị trường nội địa của các hãng xe điện Trung Quốc đã giảm so với cùng kỳ kể từ tháng 11/2025, nhưng xuất khẩu vẫn duy trì tăng trưởng cao.

Tại châu Âu, thị phần xe hybrid và xe plug-in hybrid của các hãng Trung Quốc đã tăng từ 3,5% vào tháng 10/2024 lên 25,5% vào tháng 8/2026. Eugene Investment & Securities cho rằng Trung Quốc đang đẩy lượng cung dư thừa trong nước ra thị trường nước ngoài, qua đó gây sức ép lên ngành ôtô tại châu Âu, châu Á và khu vực Trung - Nam Mỹ. Lượng xe xuất khẩu từ Trung Quốc cũng là một trong những nguyên nhân lớn khiến ngành pin Hàn Quốc gặp khó tại châu Âu.

EU hiện đã quyết định chặn đà mở rộng này. Khối đã thống nhất cắt giảm hơn 50% số xe hybrid và plug-in hybrid sản xuất tại Trung Quốc được phép xuất sang châu Âu, thông qua hạn ngạch hằng năm kéo dài trong 4 năm. Trước đó, mức thuế cao chủ yếu nhắm vào xe điện thuần túy của Trung Quốc, còn xe hybrid chỉ chịu mức thuế cơ bản, qua đó trở thành kênh xuất khẩu thay thế của các hãng xe Trung Quốc. Anh cũng đang chuẩn bị các biện pháp hạn chế nhập khẩu tương tự.

Việc siết xuất khẩu có thể tạo thêm cơ hội cho ngành pin Hàn Quốc tại thị trường châu Âu, nơi nhu cầu xe điện đang phục hồi. Thị trường xe điện tại khu vực này đã quay lại tăng trưởng từ năm ngoái, và doanh số trong năm nay cũng như năm tới đều được dự báo tăng hơn 20%.

Theo Eugene Investment & Securities, nếu doanh số xe hybrid Trung Quốc giảm, nhu cầu đối với các mẫu xe sử dụng pin Hàn Quốc nhiều khả năng sẽ tăng lên. Nói cách khác, phần thị trường mà xe Trung Quốc để lại có thể được lấp đầy bởi các mẫu xe trang bị pin Hàn Quốc. Cùng với đà mở rộng của thị trường hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) tại Mỹ, năm 2027 có thể trở thành thời điểm ngành pin Hàn Quốc chạm đáy thị phần tại châu Âu và bắt đầu phục hồi.

Tuy nhiên, để nắm bắt nhu cầu này, các doanh nghiệp Hàn Quốc phải đáp ứng quy định về xuất xứ của EU. Dự thảo Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp của EU, dự kiến được hoàn tất vào đầu năm tới, quy định rằng để nhận trợ cấp xe điện, doanh nghiệp phải chứng minh xuất xứ của ít nhất 3 vật liệu và linh kiện chủ chốt, trong đó có cell pin. Sau 3 năm, yêu cầu này sẽ tăng lên tối thiểu 5 hạng mục.

Điều đó đồng nghĩa các doanh nghiệp Hàn Quốc cần sớm mở rộng danh mục vật liệu và linh kiện có thể chứng minh xuất xứ trong khu vực để đáp ứng tiêu chuẩn mới. Dù đã vận hành nhà máy cell, vật liệu và linh kiện tại châu Âu, đồng thời có lợi thế nhất định từ các hiệp định thương mại tự do, khả năng đáp ứng chuẩn của họ sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào tỷ lệ mua sắm nội khối đối với các vật liệu và linh kiện ngoài cell pin.

Dự thảo hiện cũng quy định rằng, ngoài yêu cầu đối với pin, hơn 70% linh kiện xe điện phải được mua từ nội khối EU hoặc các nước có hiệp định thương mại tự do với khối này. Trong khi đó, dù các doanh nghiệp Hàn Quốc đã đặt nhà máy cell tại Ba Lan, Hungary và một số nước khác, các vật liệu cơ bản như vật liệu cực âm, lá đồng và chất điện phân vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu từ Trung Quốc.

Một đại diện trong ngành nhận định, việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc có thể khiến chi phí tăng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, đây vẫn là khoản đầu tư không thể tránh khỏi nếu các doanh nghiệp muốn duy trì chỗ đứng tại thị trường châu Âu trong bối cảnh quy định của EU ngày càng siết chặt.