Apple, Amazon và Microsoft đang đồng loạt tung ra các thiết bị tiêu dùng tích hợp AI trước mùa mua sắm cuối năm, từ laptop, tablet đến hub nhà thông minh. Điểm chung trong chiến lược của các hãng là đưa trợ lý AI vào vị trí trung tâm của trải nghiệm thiết bị, với kỳ vọng thúc đẩy nhu cầu phần cứng mới. Tuy nhiên, khả năng chuyển hóa thành doanh số thực tế vẫn còn là dấu hỏi trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và giá linh kiện tăng.

Ngày 14/10 theo giờ địa phương, CNBC cho biết trong khoảng một tuần qua, ba tập đoàn công nghệ lớn đã lần lượt công bố loạt sản phẩm mới được tăng cường tính năng AI, qua đó đẩy mạnh hiện diện trên thị trường thiết bị tiêu dùng.

Tâm điểm của cuộc cạnh tranh không chỉ nằm ở việc AI mạnh đến đâu, mà còn ở khả năng đưa công nghệ này vào các tình huống sử dụng hàng ngày. Sau làn sóng AI tạo sinh, các Big Tech đang tìm cách mở rộng phạm vi ứng dụng AI thông qua máy tính cá nhân, tablet và thiết bị thông minh trong gia đình.

Jitesh Ubrani, chuyên gia của IDC, nhận định các hãng hiện chủ yếu đưa AI đến gần người dùng hơn và chuẩn bị nền tảng cho những đợt ra mắt thiết bị quy mô lớn hơn trong tương lai. Theo ông, đây là giai đoạn để người dùng làm quen với cách sử dụng, đồng thời giúp doanh nghiệp thu thập phản hồi thị trường, nên khó tạo ra cú hích doanh số ngay lập tức.

Tuần trước, Microsoft công bố mẫu laptop chạy Windows 11 trên nền tảng Nvidia, với giá khởi điểm 2.599 USD. Hãng nhấn mạnh khả năng xử lý các tính năng AI hiệu năng cao ngay trên thiết bị mà không phụ thuộc vào đám mây, xoay quanh chip AI RTX Spark của Nvidia. Điểm khác biệt của sản phẩm là xử lý tác vụ AI cục bộ, thay vì gửi dữ liệu lên máy chủ bên ngoài.

Amazon cũng ra mắt Alexa Tablet, thiết bị phần cứng đầu tiên lấy tên trợ lý AI Alexa làm trung tâm. Phiên bản lớn nhất là Alexa Tablet 12 Pro có giá 550 USD, cao hơn đáng kể so với Fire HD10 giá 155 USD. Động thái này cho thấy Amazon đang rời xa chiến lược thiết bị giá rẻ để chuyển sang phân khúc cao cấp hơn với ba mẫu tablet mới được bổ sung AI.

Người dùng có thể tương tác bằng giọng nói hoặc nhấn nút “Ask Alexa” để đặt câu hỏi và nhận gợi ý cá nhân hóa. Thiết bị còn hỗ trợ điều khiển nhà thông minh và bổ sung tính năng “on-screen intelligence”, cho phép nhận diện nội dung hiển thị trên màn hình để thực hiện các tác vụ liên quan. Amazon muốn mở rộng vai trò của tablet, từ thiết bị chủ yếu dùng để xem nội dung sang nền tảng tương tác AI.

Về phía Apple, ngày 14/10 hãng công bố HomeView, một hub nhà thông minh dựa trên Siri, với giá 299 USD. Thiết bị có màn hình 7 inch, hỗ trợ gắn tường và cho phép thiết lập theo từng thành viên trong gia đình thông qua nhận diện khuôn mặt.

HomeView tận dụng Apple Intelligence để chủ động hiển thị tin nhắn, lịch, ảnh và trả lời nhiều câu hỏi qua Siri. Apple định vị sản phẩm theo hướng trải nghiệm gần với AI hội thoại hơn so với trợ lý giọng nói truyền thống. Thiết bị được trang bị chip A18 để bảo đảm hiệu năng xử lý.

Ba sản phẩm mới phản ánh ba chiến lược khác nhau. Microsoft nhắm đến nhu cầu chuyên nghiệp với laptop AI hiệu năng cao và giá bán cao. Amazon nâng mặt bằng giá so với dòng tablet phổ thông trước đây. Trong khi đó, Apple tập trung mở rộng hệ sinh thái thiết bị và dịch vụ trong không gian gia đình thông qua hub nhà thông minh.

Mohit Agrawal, chuyên gia của Counterpoint Research, cho rằng Apple đang ưu tiên mở rộng hệ sinh thái hơn là tối đa hóa biên lợi nhuận phần cứng trong ngắn hạn. Theo ông, dù chuỗi cung ứng linh kiện chưa hoàn toàn ổn định, mức giá của HomeView vẫn tương đối hợp lý.

Dù vậy, ngay cả khi AI thu hút sự chú ý của người dùng, việc họ có sẵn sàng mua thiết bị mới chỉ vì AI hay không vẫn chưa rõ ràng. Dipanjan Chatterjee của Forrester nhận định mức độ quan tâm đến khả năng của AI và quyết định mua phần cứng là hai vấn đề khác nhau.

Điều kiện tiêu dùng cũng là một biến số quan trọng. Tâm lý tiêu dùng tại Mỹ đang ở mức yếu nhất trong 12 năm do lạm phát. Ngoài ra, những lo ngại về độ an toàn của AI, bảo mật dữ liệu cá nhân và gánh nặng học cách sử dụng công nghệ mới cũng có thể cản trở tốc độ phổ cập.

Trong bối cảnh giá các linh kiện chủ chốt như bộ nhớ và thiết bị lưu trữ đi lên, trong khi nhu cầu máy chủ AI hút mạnh công suất sản xuất, áp lực giá đối với phần cứng tiêu dùng ngày càng lớn. Một số dự báo cho thấy lượng xuất xưởng smartphone và laptop trong năm nay có thể giảm. Nếu người dùng tiếp tục kéo dài chu kỳ thay mới thiết bị, làn sóng sản phẩm AI sẽ khó chuyển thành tăng trưởng doanh số như kỳ vọng.

Tuy nhiên, triển vọng chi tiêu cuối năm không hoàn toàn tiêu cực. Khảo sát của McKinsey thực hiện hồi tháng 8 cho thấy gần một nửa người tiêu dùng Mỹ dự kiến chi tiêu trong dịp cuối năm tương đương hoặc cao hơn năm ngoái. Bain cũng dự báo doanh số bán lẻ cuối năm tại Mỹ lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD.

Dù vậy, doanh số tăng không đồng nghĩa sản lượng mua sắm tăng. Bain cảnh báo hơn một nửa mức tăng danh nghĩa của doanh số bán lẻ có thể đến từ lạm phát. Một số nhóm hàng điện tử và thiết bị gia dụng cũng có thể chững lại. Aaron Cheris của Bain cho rằng người tiêu dùng đang nhạy cảm hơn với chi tiêu, qua đó kéo dài chu kỳ thay mới sản phẩm.

Các Big Tech cũng đang đẩy mạnh mô hình doanh thu thuê bao song song với bán thiết bị. Phiên bản Alexa mới của Amazon yêu cầu người dùng trả 19,99 USD mỗi tháng hoặc đăng ký Prime để sử dụng. Apple cũng yêu cầu gói iCloud cao hơn nếu muốn dùng tính năng ghi hình camera an ninh, qua đó tạo nguồn doanh thu định kỳ sau khi bán phần cứng.

Về dài hạn, khả năng chạy AI trực tiếp trên thiết bị sẽ là yếu tố đáng chú ý. Xử lý cục bộ, không cần kết nối đám mây, có thể giúp giảm độ trễ và tăng quyền kiểm soát dữ liệu. Tuy nhiên, việc người dùng có sẵn sàng trả thêm tiền cho các thiết bị đắt hơn vì lợi ích này hay không vẫn chưa được kiểm chứng.

Carolina Milanesi của Creative Strategies cho rằng hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy người dùng sẽ chấp nhận trả thêm chỉ để đổi lấy năng lực xử lý AI trên thiết bị tốt hơn. Ở chiều ngược lại, Jeff Morgan của Ollama nhận định vẫn tồn tại nhu cầu đối với các thiết bị do người dùng tự kiểm soát, trong đó khả năng chạy AI trực tiếp trên máy là một điểm hấp dẫn đáng kể.

Apple dự kiến ra mắt iPhone gập iPhone Duo vào tuần tới với giá 1.999 USD. Thiết bị được cho là hỗ trợ giao diện hiển thị song song hai ứng dụng và có thể theo dõi cuộc trò chuyện với Siri, như một lựa chọn phù hợp để tận dụng AI agent.

Mùa mua sắm cuối năm vì vậy sẽ trở thành phép thử quan trọng đối với thị trường phần cứng tiêu dùng: liệu AI có thực sự tạo ra nhu cầu thay mới hay không. Với Apple, Amazon và Microsoft, việc bổ sung AI vào sản phẩm có thể chưa đủ; kết quả cạnh tranh sẽ phụ thuộc vào việc người dùng có cảm nhận rõ giá trị sử dụng để chấp nhận mức giá cao hơn hay không.