Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho rằng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) về mặt kỹ thuật có thể đạt mức độ riêng tư tương đương tiền mặt. Tuy nhiên, tổ chức này nhấn mạnh các rủi ro về rò rỉ dữ liệu và an ninh tại các tổ chức tài chính vẫn chưa được xử lý triệt để, nên mô hình thử nghiệm hiện chưa sẵn sàng để triển khai trong thực tế.

Theo Cointelegraph ngày 13/10 (giờ địa phương), nhận định trên được nêu trong báo cáo giai đoạn 2 của “Project Aurum” do BIS công bố cùng ngày. Báo cáo tập trung vào khả năng và giới hạn kỹ thuật của một mô hình “tiền mặt số” ưu tiên bảo vệ quyền riêng tư.

Nghiên cứu này nhằm kiểm chứng công nghệ bảo vệ quyền riêng tư cho CBDC. BIS sử dụng bộ mã nguồn Aurum hiện có để phát triển mô hình thử nghiệm, hướng tới thế cân bằng giữa ẩn danh tuyệt đối và minh bạch hoàn toàn trong giao dịch.

Theo BIS, mô hình này cho thấy CBDC có thể được thiết kế để mang lại mức độ riêng tư gần với tiền mặt. Dù vậy, cấu hình kỹ thuật hiện tại vẫn chưa đạt ngưỡng sẵn sàng để đưa vào vận hành thực tế.

Điểm đáng lo nhất là nguy cơ lộ dữ liệu khách hàng nếu hệ thống bị xâm nhập. BIS cho biết trong trường hợp một ngân hàng bị tấn công, dữ liệu khách hàng của chính ngân hàng đó có thể bị rò rỉ. Tuy nhiên, hệ thống được thiết kế để hạn chế việc lộ danh tính của khách hàng thuộc ngân hàng đối tác trong giao dịch.

BIS cũng cho biết ngay cả khi bộ phận xác thực bị tấn công, thông tin người dùng cuối không tự động bị phơi bày ngay lập tức. Dù cơ chế kỹ thuật có thể khoanh vùng thiệt hại, báo cáo nhấn mạnh rằng rủi ro an ninh tại các tổ chức tài chính đang nắm giữ dữ liệu khách hàng vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Những giới hạn này gắn trực tiếp với các tranh luận lâu nay quanh CBDC. Nhiều ý kiến phản đối cho rằng ngân hàng trung ương hoặc chính phủ có thể sử dụng hệ thống để theo dõi dữ liệu thanh toán và kiểm soát giao dịch.

BIS thừa nhận CBDC có thể được thiết kế theo hướng tăng cường bảo vệ quyền riêng tư, nhưng cũng lưu ý rằng thành quả kỹ thuật ở cấp độ thử nghiệm không đồng nghĩa với việc hệ thống đã sẵn sàng để thương mại hóa.

Không chỉ quyền riêng tư, tranh cãi về phạm vi kiểm soát của đơn vị vận hành cũng xuất hiện trong quá trình phát triển CBDC. Sau khi Ngân hàng Trung ương Brazil công bố mã nguồn chương trình thử nghiệm CBDC vào năm 2023, đã có ý kiến cho rằng hệ thống này chứa các chức năng như đóng băng tiền trong ví người dùng hoặc giảm số dư.

Theo đánh giá của báo cáo, đây là ví dụ cho thấy bên cạnh bài toán bảo vệ quyền riêng tư, quyền hạn và phạm vi can thiệp của bên vận hành cũng là vấn đề nhạy cảm trong thiết kế tiền số.

Tại Mỹ, làn sóng phản đối CBDC vẫn tiếp diễn. Tháng 1 năm nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cấm các cơ quan liên bang phát hành CBDC, với lý do lo ngại về ổn định tài chính và quyền riêng tư.

Tại Quốc hội Mỹ, một số ý kiến, chủ yếu từ phía đảng Cộng hòa, cũng cho rằng cần cấm vĩnh viễn CBDC.

Báo cáo của BIS cho thấy vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa khả năng kỹ thuật và mức độ sẵn sàng để triển khai CBDC trong thực tế. Theo tổ chức này, ngay cả khi đạt được mức độ riêng tư tương đương tiền mặt, hệ thống vẫn phải đồng thời bảo đảm an ninh tại các đơn vị lưu trữ dữ liệu người dùng và duy trì độ ổn định tổng thể.

BIS nhận định rằng trong các cuộc thảo luận sắp tới về triển khai CBDC, ngoài hiệu quả thanh toán, hai vấn đề lớn vẫn là giảm thiểu rủi ro rò rỉ dữ liệu và kiểm soát quyền lực của chủ thể vận hành.