OpenAI, Anthropic, Meta cùng nhiều công ty AI đang đẩy mạnh phát triển AI agent nhằm tự động hóa công việc văn phòng, qua đó đẩy giá trị của các dữ liệu công việc nội bộ tăng mạnh. Từ email, trao đổi trên Slack đến tài liệu làm việc, nhiều loại dữ liệu hiện được mua bán để phục vụ huấn luyện mô hình, kéo theo tranh cãi về quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Theo Business Insider ngày 13/10 (giờ địa phương), các nhà môi giới dữ liệu AI hiện không chỉ mua dữ liệu từ những startup đã ngừng hoạt động mà còn thu mua cả dữ liệu và hồ sơ công việc nội bộ của các doanh nghiệp vẫn đang vận hành. Một số công ty được đề nghị các thương vụ trị giá hàng trăm nghìn USD, kèm yêu cầu phải đưa ra quyết định trong vòng 48 giờ.

Những dữ liệu được giao dịch nhiều nhất gồm hội thoại trên Slack, email, hồ sơ quản lý khách hàng, tài liệu thuyết trình và mã nguồn. Đây là các nguồn dữ liệu phản ánh cách nhân viên ra quyết định và giải quyết vấn đề, nên có thể được dùng để huấn luyện AI agent xử lý các tác vụ văn phòng phức tạp.

Hãng nghiên cứu Gartner dự báo chi tiêu toàn cầu cho dữ liệu phục vụ AI sẽ tăng từ 826 triệu USD vào năm 2025 lên 6,48 tỷ USD vào năm 2027. Trong khi đó, Micro1 - công ty chuyên huấn luyện AI - cũng dự kiến chi 1 tỷ USD trong 12 tháng tới để mua dữ liệu doanh nghiệp.

Tranh cãi lớn nhất xoay quanh sự đồng thuận của nhân viên và việc bảo vệ dữ liệu cá nhân. Các đơn vị môi giới cho biết họ loại bỏ dữ liệu nhạy cảm như số an sinh xã hội hoặc địa chỉ, song trong nhiều trường hợp, nhân viên không hề biết hồ sơ công việc của mình đã bị bán ra bên ngoài.

Trước đó, Meta từng xem xét sử dụng dữ liệu gõ phím và chuyển động chuột của nhân viên để huấn luyện AI. Tuy nhiên, kế hoạch này đã bị dừng lại sau khi phát hiện ngay cả dữ liệu đã được ẩn danh vẫn chứa các cuộc trò chuyện riêng tư và hồ sơ đánh giá nhân sự.

Kế hoạch của Google nhằm mua lại dữ liệu lịch sử của Spirit Airlines cũng đang bị trì hoãn do lo ngại liên quan đến việc sử dụng dữ liệu cá nhân của nhân viên.

Giáo sư luật Ifeoma Ajunwa của Đại học Emory nhận định: “Về mặt đạo đức, vẫn chưa rõ việc nhân viên đồng ý cho thu thập dữ liệu có đồng nghĩa với việc cho phép dữ liệu đó được bán ra bên ngoài hay không”.

Khi dữ liệu huấn luyện AI trở thành một nguồn doanh thu mới, xung đột giữa quyền quyết định xử lý dữ liệu của doanh nghiệp và quyền riêng tư của nhân viên cũng ngày càng rõ nét.